نقش استرس و اضطراب در ایجاد اختلالات روانی

زمان مطالعه: 7 دقیقه

اغلب این سؤال پیش می‌آید که اعصاب و روان چگونه دچار ناراحتی می‌شوند و علائم این ناراحتی چیست. علائم ناراحتی اعصاب و روان بسیار متنوع هستند و مهم است که با آن‌ها آشنا باشید.

اگر شما یا کسی که می‌شناسید با هر یک از این علائم مواجه شد، بهتر است هر چه سریع‌تر با یک روانشناس یا روانپزشک متخصص و با تجربه صحبت کنید و از جلسات درمانی برای اختلالات روانی بهره‌مند شوید.

منظور از ناراحتی اعصاب و روان چیست؟

آیا تا به حال درباره ناراحتی‌های اعصاب و روان چیزی شنیده‌اید؟ آیا می‌دانید این ناراحتی‌ها به چه معنا هستند و علائم بیماری‌های اعصاب و روان چه هستند؟ در ادامه، اطلاعاتی در این زمینه ارائه می‌دهیم تا بتوانید با علائم بیماری‌های اعصاب و روان بهتر آشنا شوید.

علائم ناراحتی اعصاب و روان چیست؟

برای شناخت علائم بیماری‌های اعصاب و روان، باید بگوییم که این ناراحتی‌ها با وضعیت روانی و خلق و خوی افراد ارتباط دارند.

این ناراحتی‌ها نه تنها بر روان و خلق و خو تأثیر می‌گذارند، بلکه بر رفتار، نوع تفکر و احساسات افراد نیز تأثیر دارند. از آنجا که این مشکلات می‌توانند روی تمام جنبه‌های زندگی افراد تأثیر بگذارند، ممکن است باعث ایجاد اختلال در زندگی روزمره‌شان شوند.

یکی از کتاب‌های مهم در زمینه آشنایی با ناراحتی‌های روانی، DSM-5 است که به صورت تخصصی به مباحث روانپزشکی و روانشناختی پرداخته و شامل اطلاعاتی درباره اختلالات روانی، ملاک‌های تشخیصی، شیوع، علل و روش‌های درمان است. روانپزشکان و روانشناسان بالینی در جلسات درمانی نیز از این کتاب استفاده می‌کنند.

در ادامه، به برخی از انواع اختلالات روانی اشاره خواهیم کرد، اما مهم است که به نشانه‌هایی که می‌توانند به تشخیص این ناراحتی‌ها کمک کنند نیز بپردازیم.

درمان ناراحتی‌های اعصاب و روان بسیار مهم است. به همین دلیل، توصیه می‌کنیم حتماً به یک روانشناس متخصص مراجعه کنید و با شرکت در جلسات درمانی، علائم خود را کنترل و کاهش دهید. در ادامه به این علائم اشاره خواهیم کرد.

خصوصیات افرادی که دچار ناراحتی اعصاب هستند چیست؟

در این بخش، به سه ویژگی افرادی که دارای علائم بیماری‌های اعصاب و روان هستند اشاره می‌کنیم:

1. نیاز به مراقبت: این افراد معمولاً به نوعی بچگانه رفتار می‌کنند و به توجه و مراقبت بیشتری نیاز دارند.
2. دوری از دیگران: آن‌ها ممکن است از معاشرت با دیگران دوری کنند.
3. مشکل در انجام کارهای روزمره: این افراد در انجام کارهای روزانه خود با مشکلاتی مواجه می‌شوند.

همچنین، خلق و خوی این افراد ممکن است تغییر کند. در ادامه، نشانه‌های بیشتری از افرادی که دچار مشکلات اعصاب و روان هستند بیان خواهیم کرد.

علائمی که هشدار می دهد دچار اختلال روانی هستید

اختلال روانی: جسم و روان انسان ارتباط نزدیکی با هم دارند، به همین دلیل بیماری در هر یک از آن‌ها می‌تواند بر دیگری تأثیر بگذارد. عوارض و علائم بیماری‌های جسمی معمولاً با چشم قابل مشاهده و با حواس پنج‌گانه قابل درک هستند. اما علائم بیماری‌های اعصاب و روان بیشتر در عواطف، احساسات و رفتار فرد نمایان می‌شود و در اوایل بیماری، این علائم ممکن است به‌طور مبهمی احساس شوند و فرد به راحتی نتواند آن‌ها را شناسایی کند.

بیماران مبتلا به بیماری اعصاب و روان با دو مسئله عمده روبرو هستند:

ابتدا باید با علائم بیماری خود آشنا شوید، زیرا این علائم بسته به نوع بیماری متفاوت هستند و می‌توانند بر شغل، زندگی مستقل و رضایت افراد از زندگی تأثیر بگذارند.

دوم اینکه، برداشت‌های غلط جامعه ممکن است باعث ایجاد استیگما یا انگ اجتماعی برای این افراد شود. حتی افرادی که بیماری خود را به خوبی کنترل کرده‌اند، ممکن است در محیط کار یا در پیدا کردن شغل دچار مشکل شوند. به همین دلیل، بسیاری از افرادی که مشکلات اعصاب و روان دارند، اعتماد به نفس خود را از دست می‌دهند.

استیگما یا انگ اجتماعی به این معناست که فرد بیمار به دلیل علائم و عوارض بیماری خود احساس می‌کند که با آرزوها و انتظارات اجتماعی تطابق ندارد. به همین دلیل، ممکن است احساس شرم و ناامیدی کند و سعی کند شرایط خود را پنهان کند. نتیجه این رفتار، گوشه‌گیری و کناره‌گیری از جامعه است. در نهایت، این وضعیت می‌تواند باعث محروم شدن فرد از حقوق فردی، اجتماعی و شهروندی‌اش شود.

بیماران مبتلا به بیماری شدید اعصاب و روان دارای 3 خصوصیت می باشند:

این بیماران معمولاً دچار ترس هستند و به همین دلیل از اجتماع دوری می‌کنند.

آن‌ها مسئولیت‌پذیر نیستند و دیگران باید برای آن‌ها تصمیم‌گیری کنند.

همچنین، شخصیت آن‌ها به نوعی کودکانه است و به همین خاطر نیاز به مراقبت دارند.

طبق گفته متخصصان، هر فردی ممکن است به بیماری‌های اعصاب و روان مبتلا شود. این بیماری‌ها می‌توانند ناشی از یک اتفاق بد یا بیماری خاصی باشند، یا حتی دلیل مشخصی نداشته باشند.

علائم این بیماری‌ها معمولاً در حدود 20 سالگی ظاهر می‌شود، اما ممکن است تا سال‌های میانسالی یا پیری مشخص نشود. با اینکه دلیل اصلی این بیماری‌ها هنوز مشخص نیست، محققان فکر می‌کنند که اختلالات بیولوژیک در مغز می‌تواند عاملی برای بروز این اختلالات روانی باشد.

زمانی که مشکلات خاص و نگرانی‌ها شدت پیدا کنند و بر تمام جنبه‌های زندگی فرد تأثیر بگذارند، ممکن است زمان آن رسیده باشد که به یک روانپزشک مراجعه کنید و از او کمک بگیرید.

نشانه‌های ابتدایی بروز بیماری های اعصاب و روان  عبارتند از :

– دشواری در انجام کارهای روزانه
– احساس شدید و مداوم غم و اندوه
– نگرانی و ترس یا اضطراب غیر منطقی
– تغییرات در خلق و خو یا شخصیت
– افکار غیرواقعی و توهم
– تغییر در خواب و عادات غذایی
– احساس عصبانیت شدید و رفتارهای پرخاشگرانه
– مصرف الکل و مواد مخدر
– تفکر درباره خودکشی و موارد دیگر

در حال حاضر، به دلیل شیوع ویروس کرونا در جهان، بیماری‌های اعصاب و روان یا اختلالات روانی شایع‌تر شده‌اند. بیماری‌هایی مانند اضطراب، وسواس و حملات پانیک در این دوران بیشتر دیده می‌شوند. حتی در افرادی که قبلاً درمان شده‌اند، احتمال بازگشت بیماری وجود دارد و ممکن است نوع وسواس آن‌ها نیز تغییر کند و به یک وسواس دیگر تبدیل شود.

درمان این بیماری‌ها معمولاً یک فرآیند چند مرحله‌ای است که شامل دارو درمانی، روان‌درمانی، تغذیه سالم، حمایت خانواده و جامعه، و مهم‌تر از همه، تغییر در سبک زندگی می‌شود. همچنین، باید به این نکته توجه کرد که حمایت و درک خانواده و اطرافیان نقش بسیار مهمی در درمان بیماری‌های اعصاب و روان دارد.

تقسیم بندی بیماری های اعصاب و روان

1) بیماری‌های خلقی:

بیماری‌های خلقی به حالت هیجانی پایدار یک فرد اشاره دارند که گاهی به طور طبیعی بین شادی و غم نوسان می‌کند. این بیماری‌ها با احساسات ناهنجار مانند افسردگی و ناامیدی مشخص می‌شوند که فرد به‌طور مداوم این حالات را تجربه می‌کند. انواع بیماری‌های خلقی عبارتند از:

الف- افسردگی:
این بیماری با علائم زیر شناخته می‌شود:
– خلق افسرده
– از دست دادن انرژی و علاقه
– احساس گناه
– کاهش تمرکز
– از دست دادن اشتها
– افکار خودکشی یا مرگ
– مشکلات خواب

افسردگی یکی از شایع‌ترین اختلالات اعصاب و روان است و به چندین دسته تقسیم می‌شود، از جمله:
– اختلال افسردگی اساسی
– افسردگی فصلی
– افسردگی اتیپیک یا غیر نرمال
– افسردگی مضاعف
– اختلال افسرده‌خوئی

ب- اختلال دوقطبی:
همانطور که از نامش پیداست، این اختلال دارای دو حالت است. حالت اول شامل علائمی مانند:
– خلق بالا
– پرش افکار
– کاهش خواب
– افزایش اعتماد به نفس
– خود بزرگ‌بینی
– افراط در فعالیت
– ولخرجی
– افزایش میل جنسی

حالت دوم برعکس، احساس افسردگی است. اختلال دوقطبی نیز به چند دسته تقسیم می‌شود، از جمله اختلال دوقطبی و اختلال خلق ادواری.

 

2) بیماری های اضطرابی :

اضطراب در برخی شرایط و موقعیت‌ها طبیعی است، اما اگر به یک احساس دائمی از نگرانی یا وحشت تبدیل شود، به عنوان یک بیماری شناخته می‌شود. بعد از بیماری‌های خلقی، اضطراب یکی از شایع‌ترین اختلالات اعصاب و روان است. انواع اختلالات اضطرابی عبارتند از:

الف- اختلال پانیک:
این اختلال شامل دوره‌هایی از ترس یا ناراحتی شدید است که آغاز و پایان مشخصی دارد و معمولاً با حملات هراسی همراه است. علائم آن شامل:
– تپش قلب
– تعریق
– لرزش
– احساس خفگی
– درد در قفسه سینه
– تهوع
– سرگیجه
– ترس از دیوانه شدن یا مردن
– احساس مورمور شدن و سرما لرزه

ب- هراس‌های بیمارگونه یا فوبیا:
این حالت شامل ترس مداوم و شدید از موقعیت‌های خاص، اشیاء یا مکان‌های معین است. انواع مختلفی از فوبیا وجود دارد، مانند هراس اختصاصی، جمعیت‌هراسی و بازار هراسی.

ج- اختلال وسواس-اجبار:
وسواس به افکار، احساسات یا تصورات مزاحم و عودکننده اشاره دارد. اجبار شامل رفتارها یا افکار آگاهانه و تکراری است، مانند شمارش، وارسی، اجتناب و شستشو. این افکار وسواسی باعث ایجاد اضطراب می‌شوند و رفتارهای اجباری به کاهش این اضطراب کمک می‌کنند.

د- اختلال فشار روانی پس از آسیب (PTSD):
این اختلال شامل مجموعه‌ای از علائم است که پس از مواجهه با یک تجربه آسیب‌زا و شدید به وجود می‌آید. فرد به این تجربه پاسخ می‌دهد و آن را دائماً در ذهن خود مجسم می‌کند، در حالی که سعی دارد از یادآوری آن اجتناب کند.

ه- اختلال اضطراب فراگیر:
این اختلال شامل اضطراب و نگرانی مفرط در بیشتر ساعات روز درباره چندین رویداد یا فعالیت است و معمولاً باید حداقل به مدت شش ماه ادامه داشته باشد.

3)اختلالات روان پریشانه یا سایکوز: 

دسته سوم از بیماری‌های اعصاب و روان، سایکوز (روان‌پریشی) است. در این نوع اختلال، حس واقعیت‌سنجی فرد به‌طور قابل توجهی مختل می‌شود و بیمار به رغم داشتن توهم یا هذیان، از وضعیت خود آگاه نیست. انواع سایکوز شامل موارد زیر است:

الف- اسکیزوفرنی:
در این بیماری، فرد حداقل به مدت شش ماه علائم زیر را تجربه می‌کند:
– هذیان (باورهای غلط)
– توهم (مانند شنیدن صداهایی که وجود ندارند)
– تکلم و رفتار نابسامان
– علائم منفی (مثل کمبود انگیزه یا احساسات)

ب- اختلال هذیانی:
این اختلال با یک هذیان ثابت و پایدار شناخته می‌شود و در سایر جنبه‌های زندگی فرد مشکلی وجود ندارد. انواع هذیان‌ها می‌توانند شامل:
– بدگمانی یا پارانوئید
– خود بزرگ‌بینی
– هذیان عاشقی
– هذیان حسادت

ج- عاطفه گسیختگی (اسکیزو افکتیو):
در این بیماری، فرد همزمان دارای علائم اختلال خلقی (مثل افسردگی یا مانیا) و علائم اختلال روان‌پریشی است.

د- اختلال روان‌پریشی گذرا:
در این اختلال، فرد به‌دنبال یک فشار شدید روانی یا اجتماعی، حس واقعیت‌سنجی‌اش برای مدت زمان یک روز تا حداکثر یک ماه مختل می‌شود.

4)اختلالات شبه جسمی:

این نوع اختلالات شامل نشانه‌های جسمانی است که ممکن است عارضه‌ای پزشکی را به یاد بیاورد، اما با هیچ بیماری جسمی یا مصرف مواد خاص و همچنین اختلال روانی دیگر قابل توضیح نیست. انواع مختلف این اختلالات عبارتند از:

الف- اختلال جسمانی کردن:
این اختلال شامل علائم جسمی متعدد است که نمی‌توان آنها را با معاینات پزشکی و آزمایشات کافی توجیه کرد.

ب- اختلال تبدیلی:
این اختلال شامل یک یا چند نشانه عصبی (مثل فلجی، کوری، لنگیدن، بی‌حسی، غش و …) است که نمی‌توان آنها را با یک بیماری پزشکی یا عصبی شناخته‌شده توضیح داد و اغلب با عوامل روانی و استرس آغاز و تشدید می‌شود.

ج- خود بیمار انگاری:
این وضعیت شامل نگرانی مفرط بیمار در مورد احتمال ابتلا به یک بیماری جدی یا ترس از بیمار شدن است.

د- اختلال بدریختی بدن:
این اختلال به اشتغال ذهنی فرد به نقص‌های ظاهری می‌پردازد، مانند این‌که فرد به طور مبالغه‌آمیز یک عیب خفیف در ظاهر خود (مثل بدشکلی بینی) را بزرگ می‌بیند.

ه- اختلال درد:
این اختلال شامل دردی است که توجه بالینی اصلی را به خود جلب می‌کند و عوامل روانشناختی در این اختلال نقش مهمی دارند.

علاوه بر موارد ذکرشده، اختلالات دیگری نیز وجود دارند که شامل اختلال ناشی از مصرف مواد، اختلالات طبی عمومی، اختلالات جنسی، اختلالات تجزیه‌ای، اختلالات خوردن، اختلالات خواب، اختلالات شخصیت، اختلال فراموشی و زوال عقل (دمانس) می‌شوند.