بررسی شایع ترین بیماری های چشمی و درمان آنها

بینایی شما یکی از با ارزش‌ترین دارایی‌هایتان است. احتمالاً در طول زندگی‌تان با مشکلات یا بیماری‌های چشمی مواجه شده‌اید. برخی از این مشکلات جزئی هستند و خودبه‌خود برطرف می‌شوند یا به‌راحتی در خانه درمان می‌شوند، اما برخی دیگر نیاز به مراقبت بیشتری دارند و باید به متخصص چشم مراجعه کنید.

از آنجا که حفظ سلامت چشمان شما بسیار مهم است، در این مقاله به شایع‌ترین بیماری‌های چشم اشاره کرده‌ایم. ممکن است برخی از این بیماری‌ها برای شما آشنا باشند. پیشنهاد می‌کنیم این متن را تا انتها بخوانید تا با علائم بیماری‌های شایع چشم آشنا شوید و درباره میزان خطر آن‌ها اطلاعات بیشتری کسب کنید. برای تشخیص دقیق و درمان، حتماً باید به چشم‌پزشک مراجعه کنید، به ویژه اگر علائم شما بدتر شود یا ادامه پیدا کند. حالا بیایید ببینیم مهم‌ترین بیماری‌های چشمی کدام‌اند.

انواع بیماری های مربوط به چشم

بیماری‌های چشم، که به انگلیسی به آن‌ها “Eye diseases” گفته می‌شود، یکی از مشکلات مهمی است که افراد از کودکی تا سالمندی با آن روبه‌رو می‌شوند. آناتومی چشم بسیار پیچیده است و مشکلات چشمی می‌توانند همه قسمت‌های آن را تحت تأثیر قرار دهند. اجزای اصلی چشم عبارتند از:

– پلک: این‌ها نوارهای پوست و عضلاتی هستند که وظیفه محافظت از چشم‌ها را بر عهده دارند.
– قرنیه: این بافت شفاف در جلوی چشم قرار دارد.
– عنبیه: قسمت رنگی چشم که دور مردمک را احاطه کرده است.
– مردمک: سوراخ تیره‌ای در وسط عنبیه که میزان نور ورودی به چشم را تنظیم می‌کند.
– عدسی: دیسکی شفاف و کوچک داخل چشم که نور را بر روی شبکیه متمرکز می‌کند.
– شبکیه: لایه‌ای که پشت چشم را می‌پوشاند و نور را حس می‌کند و سیگنال‌هایی را از طریق عصب بینایی به مغز می‌فرستد.
– ماکولا: ناحیه مرکزی کوچکی در شبکیه که به ما کمک می‌کند جزئیات را به وضوح ببینیم.
– عصب بینایی: این عصب چشم را به مغز متصل می‌کند و سیگنال‌های شبکیه را به قشر بینایی مغز می‌برد.
– زجاجیه: ماده شفاف و ژله‌مانند که فضای وسط چشم را پر می‌کند.
– مشیمیه: پرده نازک و سیاه رنگی که دور شبکیه را احاطه کرده است.
– صلبیه: قسمت سفید و محکم دور چشم که به جز قرنیه، کل سطح آن را می‌پوشاند.
– عضلات چشم: این عضلات کوچک، حرکات کره چشم را کنترل می‌کنند و به اطراف آن متصل هستند.

این اجزا با هم کار می‌کنند تا بینایی ما را ممکن کنند و مشکلات در هر یک از آن‌ها می‌تواند به بیماری‌های مختلف چشمی منجر شود.

بیماری های شایع چشم شایع کدامند؟

۱.عیوب انکساری

عیوب انکساری، شایع‌ترین مشکلات چشمی هستند که معمولاً به همراه بیماری‌های ژنتیکی قرنیه دیده می‌شوند. انکسار در چشم به حالتی گفته می‌شود که نور هنگام عبور از قرنیه و عدسی، به درستی بر روی شبکیه متمرکز نمی‌شود. این مشکل ممکن است به خاطر طول غیرطبیعی کره چشم، تغییر شکل قرنیه یا تغییرات طبیعی در عدسی به دلیل پیری ایجاد شود.

عیوب انکساری شامل نزدیک بینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی (که معمولاً بین ۴۰ تا ۵۰ سالگی رخ می‌دهد) هستند. خوشبختانه، بیشتر این مشکلات می‌توانند با استفاده از عینک، لنز تماسی یا در برخی موارد، عمل جراحی اصلاح شوند.

۲. نزدیک بینی چشم

نزدیک بینی، وضعیتی است که در آن افراد می‌توانند اشیاء نزدیک را به وضوح ببینند، اما اجسام دور برایشان تار به نظر می‌رسند. این مشکل به این دلیل رخ می‌دهد که قرنیه بیش از حد منحنی است یا طول کره چشم از حالت عادی بزرگ‌تر است، به طوری که نور به جای این‌که بر روی شبکیه متمرکز شود، در جلوی آن کانونی می‌شود.

دلایل نزدیک بینی شامل عوامل ژنتیکی، نگاه کردن مداوم به اشیاء نزدیک، استفاده زیاد از موبایل و کامپیوتر، یا انجام کارهای ظریف مانند خیاطی و بافندگی است. این اختلال بینایی بسیار رایج است و به راحتی با عینک، لنز تماسی یا عمل لیزیک قابل درمان است.

۳. دوربینی چشم

دوربینی، که به آن هایپروپیا نیز گفته می‌شود، وضعیتی است که در آن فرد در تمرکز بر روی اشیاء نزدیک مشکل دارد و بیشتر می‌تواند اشیاء دور را ببیند. این مشکل بسیار شایع است و با افزایش سن، احتمال بروز آن نیز بیشتر می‌شود.

علت دوربینی می‌تواند به دلیل این باشد که قرنیه بیش از حد صاف است یا اندازه چشم نسبت به حالت طبیعی کوچکتر است، به‌طوری که نور به جای متمرکز شدن بر روی شبکیه، در پشت آن کانونی می‌شود.

علائم رایج دوربینی شامل سردرد، دید تار به‌ویژه در شب یا در تاریکی، و احساس درد و خستگی در چشم‌ها است. گاهی اوقات این مشکل با پیرچشمی اشتباه گرفته می‌شود، زیرا هر دو باعث دشواری در دیدن اشیاء نزدیک می‌شوند، اما علت‌هایشان متفاوت است.

برای درمان دوربینی، می‌توان از عینک، لنز تماسی یا جراحی استفاده کرد. تشخیص دوربینی و نزدیک بینی معمولاً توسط چشم‌پزشک یا بینایی‌سنج انجام می‌شود.

۴. آستیگماتیسم

یکی دیگر از مشکلات شایع بینایی، آستیگماتیسم است. در این وضعیت، به دلیل نامنظم بودن قرنیه یا ناهماهنگی در عدسی، تصاویر به‌طور واضح دیده نمی‌شوند و تار می‌شوند. این مشکل در نهایت بیشتر افراد را، به‌ویژه در روند پیری، تحت تأثیر قرار می‌دهد.

آستیگماتیسم، که به آن کژبینی نیز گفته می‌شود، معمولاً با استفاده از عینک، لنزهای تماسی یا جراحی‌هایی مانند لیزیک و لازک درمان می‌شود.

۵. پیر چشمی

پیرچشمی یکی از مشکلات شایع بینایی در سالمندان است که باعث می‌شود افراد نتوانند اجسام نزدیک یا متن‌های کوچک را به وضوح ببینند. این مشکل بخشی از روند طبیعی پیری چشم است. بعد از ۵۰ سالگی، ممکن است متوجه شوید که برای خواندن کتاب یا مطالب دیگر، نیاز دارید آن‌ها را دورتر از چشمان‌تان نگه دارید تا بهتر ببینید.

برای بهبود دید نزدیک، می‌توانید از عینک مطالعه، لنزهای تماسی، یا روش‌هایی مانند جراحی لیزیک استفاده کنید. با این حال، پیرچشمی گاهی با دوربینی اشتباه گرفته می‌شود. در واقع، این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که عدسی طبیعی چشم، انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهد و به همین دلیل، قدرت تطابق دید کاهش می‌یابد.

برای تشخیص دقیق پیرچشمی، حتماً باید به متخصص چشم پزشک مراجعه کنید. گزینه‌های درمانی شامل استفاده از عینک، لنزهای اصلاحی یا کاشت لنز هستند. پیرچشمی یکی از رایج‌ترین بیماری‌های چشمی است.

۶. آب مروارید

آب مروارید، که به آن کاتاراکت نیز گفته می‌شود، به معنای کدر شدن عدسی چشم است. بر اساس گزارش سازمان بهداشت آمریکا، آب مروارید یکی از دلایل اصلی نابینایی در جهان و همچنین در ایالات متحده است. این مشکل می‌تواند در هر سنی رخ دهد و حتی ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشد.

علامت اصلی آب مروارید تار شدن دید، به ویژه در شب است. این بیماری معمولاً به آرامی پیشرفت می‌کند و در ابتدا درد، قرمزی یا آبریزش چشم ایجاد نمی‌کند. برخی از انواع آب مروارید ممکن است کوچک بمانند و تأثیری بر بینایی نداشته باشند. اما اگر پیشرفت کنند و بر روی دید شما تأثیر بگذارند، جراحی آب مروارید معمولاً یک روش مؤثر برای بهبود بینایی است.

از جمله عوامل اصلی ایجاد آب مروارید، افزایش سن است. همچنین آسیب به چشم و قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش نیز می‌تواند به این مشکل کمک کند. اگرچه درمان آب مروارید در دسترس است، اما بسیاری از افراد به دلیل عدم آگاهی از اهمیت این مشکل، به موقع درمان نمی‌شوند. بنابراین، مراجعه منظم به چشم پزشک بسیار مهم است.

۷. آب سیاه (گلوکوم)

فشار داخل چشم باید در سطح طبیعی و ایمن باشد، زیرا فشار بالا می‌تواند به عصب بینایی آسیب بزند. بیماری گلوکوم، که به آن آب سیاه نیز گفته می‌شود، به گروهی از بیماری‌ها اشاره دارد که باعث افزایش فشار داخل چشم می‌شوند.

گلوکوم زمانی رخ می‌دهد که مایع طبیعی داخل چشم به آرامی جمع می‌شود و باعث آسیب به بافت عصب بینایی می‌شود، که در نتیجه می‌تواند منجر به کاهش بینایی یا حتی کوری شود. نکته مهم این است که گلوکوم ممکن است حتی با فشار طبیعی چشم نیز ایجاد شود. اگر این بیماری به موقع درمان شود، می‌توان از آسیب جدی به بینایی جلوگیری کرد.

دو نوع اصلی گلوکوم وجود دارد: «زاویه باز» و «زاویه بسته». گلوکوم زاویه باز یک بیماری مزمن است که به آرامی پیشرفت می‌کند و فرد متوجه کاهش بینایی نمی‌شود تا زمانی که بیماری به مرحله پیشرفته‌تری برسد. به همین دلیل، به آن «دزد پنهان بینایی» می‌گویند.

در مقابل، گلوکوم زاویه بسته ممکن است به صورت ناگهانی بروز کند و دردناک باشد. در این حالت، کاهش بینایی می‌تواند به سرعت اتفاق بیفتد، اما درد و ناراحتی باعث می‌شود که افراد سریع‌تر به پزشک مراجعه کنند.

شایع‌ترین نوع گلوکوم، گلوکوم اولیه زاویه باز است که اکثر بیماران در مراحل اولیه هیچ علائم یا دردی ندارند. بنابراین، معاینات منظم چشم برای تشخیص گلوکوم بسیار مهم است. پس از تشخیص، گلوکوم می‌تواند با جراحی، لیزر یا قطره‌های چشم درمان شود.

۸. کوررنگی

اگر نتوانید برخی از رنگ‌ها، به‌خصوص قرمز و سبز، را ببینید یا تفاوت بین آن‌ها را تشخیص دهید، ممکن است به کوررنگی مبتلا باشید. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های رنگی در چشم شما، که به آن‌ها سلول‌های مخروطی می‌گویند، وجود ندارند یا به درستی کار نمی‌کنند.

در شدیدترین حالت، کوررنگی می‌تواند باعث شود فقط سایه‌های خاکستری را ببینید، اما این وضعیت نادر است. بیشتر افرادی که کوررنگی دارند، با این مشکل به دنیا می‌آیند و این اختلال معمولاً ارثی است. همچنین، برخی داروها و بیماری‌ها نیز می‌توانند باعث کوررنگی در طول زندگی شوند. مردان بیشتر از زنان به صورت ارثی کوررنگ متولد می‌شوند.

چشم‌پزشک می‌تواند با یک آزمایش ساده کوررنگی را تشخیص دهد. اگر شما به‌طور ارثی کوررنگ باشید، درمان خاصی برای آن وجود ندارد، اما برخی لنزها و عینک‌های ویژه می‌توانند به بعضی افراد کمک کنند تا رنگ‌های خاص را بهتر تشخیص دهند.

۹. شب کوری

آیا دیدن در شب، به‌ویژه هنگام رانندگی، برای شما سخت است؟ آیا پیدا کردن راهتان در مکان‌های تاریک، مانند سینما، دشوار است؟ اگر پاسخ شما بله است، ممکن است دچار شب‌کوری باشید.

شب‌کوری می‌تواند به دلیل مشکلاتی مانند نزدیک‌بینی، آب مروارید، قوز قرنیه و حتی کمبود ویتامین A ایجاد شود. برخی از افراد با این مشکل به دنیا می‌آیند و برخی دیگر در طول زندگی به آن مبتلا می‌شوند.

متاسفانه، شب‌کوری معمولاً قابل درمان نیست. بنابراین اگر به این مشکل دچار هستید، باید در مکان‌های کم‌نور بیشتر مراقب باشید.

۱۰. سندرم خشکی چشم و بیماری های مربوط به خشکی چشم

خشکی چشم زمانی اتفاق می‌افتد که غدد اشکی نتوانند به اندازه کافی اشک تولید کنند یا اشکی که تولید می‌شود کیفیت خوبی نداشته باشد. این مشکل می‌تواند باعث خارش یا سوزش در چشم‌ها شود و حتی ممکن است احساس کنید چیزی در چشمتان وجود دارد. در موارد نادر و شدید، خشکی چشم می‌تواند منجر به از دست دادن بینایی شود.

با افزایش سن، به‌ویژه بعد از ۴۰ سالگی، تولید اشک کمتر می‌شود و این یکی از دلایل اصلی خشکی چشم است. همچنین برخی داروها، بیماری‌ها (مثل کرونا)، استفاده از لنزهای تماسی، هوای خشک و دماهای گرم هم می‌توانند خشکی چشم را بدتر کنند.

اگر احساس خشکی غیرطبیعی در چشمانتان دارید یا این مشکل بیش از چند روز ادامه پیدا کرد، حتماً به چشم‌پزشک مراجعه کنید. پزشک ممکن است به شما توصیه کند از مرطوب‌کننده‌ها در خانه استفاده کنید یا از قطره‌های چشمی مانند اشک مصنوعی بهره ببرید.

۱۱. آبریزش چشم یا اشک بیش از حد، از بیماری های خطرناک چشمی

آبریزش چشم به معنای ریزش اشکی است که به احساسات شما ربطی ندارد. این مشکل زمانی پیش می‌آید که چشم‌ها بیش از حد اشک تولید می‌کنند. ممکن است چشم‌های شما به نور، باد یا تغییرات دما حساس باشند. در این موارد، استفاده از عینک آفتابی می‌تواند کمک کند.

در بزرگسالان، آبریزش چشم ممکن است نشانه‌ای از مشکلات جدی‌تری مانند عفونت چشم یا مسدود شدن مجرای اشک باشد. چشم‌پزشک می‌تواند این مشکلات را شناسایی و درمان کند. اگر آبریزش چشم همراه با درد در اطراف چشم، تغییرات بینایی یا حس وجود جسم خارجی در چشم بود، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

۱۲. قرمزی چشم یا چشم های قرمز

قرمز شدن چشم یک مشکل شایع است که ممکن است برای هر کسی پیش بیاید. سطح چشم پر از رگ‌های خونی است که وقتی تحریک یا عفونی می‌شوند، بزرگ‌تر شده و به چشم‌ها ظاهری قرمز می‌دهند. خستگی چشم، کمبود خواب، آلرژی، آسیب به چشم، خشکی آن، التهاب ملتحمه و عفونت از جمله دلایل اصلی قرمزی چشم هستند.

با این حال، گاهی اوقات قرمزی چشم می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های جدی‌تر مانند گلوکوم یا یووئیت باشد. همچنین، قرمزی چشم یکی از علائم کرونا نیز محسوب می‌شود. اگر قطره‌های چشمی بدون نسخه و استراحت نتوانند قرمزی چشم شما را برطرف کنند، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

۱۳. گل مژه

گل مژه (Sty) نوعی عفونت در غده چربی واقع در پایه مژه‌هاست که به صورت یک جوش قرمز و برجسته در لبه پلک ظاهر می‌شود. علائم گل مژه شامل درد، حساسیت، قرمزی و تورم در ناحیه آسیب‌دیده است. این مشکل معمولاً به دلیل عفونت‌های باکتریایی، آلودگی چشم، استفاده از لوازم آرایشی و بهداشتی نامرغوب و استرس ایجاد می‌شود.

اگر گل مژه خود به خود بهبود یابد، معمولاً عوارض خاصی نخواهد داشت. اما اگر عفونی شود، این عفونت می‌تواند به چشم، پوست یا حتی حدقه چشم سرایت کند. به همین دلیل، برای جلوگیری از عوارض جدی، باید سریعاً تحت نظر چشم‌پزشک درمان آنتی‌بیوتیکی آغاز شود.

بهترین راه برای درمان گل مژه استفاده از کمپرس گرم به مدت ۱۰ دقیقه تا شش بار در روز روی ناحیه آسیب‌دیده است. اما باید از ترکاندن گل مژه خودداری کرد. اگر گل مژه عفونی شد یا خیلی بزرگ و دردناک بود و بینایی شما را تحت تاثیر قرار داد، حتماً به چشم‌پزشک مراجعه کنید.

۱۴. ورم ملتحمه یا چشم صورتی

ورم ملتحمه، که به عنوان “چشم صورتی” هم شناخته می‌شود، یک بیماری چشمی است که باعث قرمزی و التهاب بافتی می‌شود که چشم و داخل پلک‌ها را می‌پوشاند. این مشکل می‌تواند باعث قرمزی، خارش، سوزش، ریزش اشک و ترشح از چشم شود و ممکن است احساس کنید چیزی در چشم‌تان هست.

این بیماری می‌تواند برای هر کسی در هر سنی رخ دهد و معمولاً به علت عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی به وجود می‌آید. همچنین قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی، محرک‌ها یا آلرژی‌ها نیز می‌تواند باعث این مشکل شود.

برای جلوگیری از شیوع ورم ملتحمه عفونی، بهتر است دست‌هایتان را به طور مرتب بشویید و از به اشتراک گذاشتن قطره‌های چشمی، لوازم آرایشی و حوله‌ها خودداری کنید. بیشتر موارد ورم ملتحمه عفونی ویروسی هستند و نیازی به درمان با آنتی‌بیوتیک ندارند. اما در صورتی که ورم ملتحمه باکتریایی باشد، می‌توان با استفاده از قطره‌ها یا پمادهای آنتی‌بیوتیکی که توسط چشم‌پزشک تجویز می‌شود، آن را درمان کرد.

۱۵. ناخنک چشم

ناخنک زمانی رخ می‌دهد که بافت صورتی و گوشتی ملتحمه (بافت پوششی چشم) بیش از حد رشد کند. این مشکل می‌تواند یک یا هر دو چشم را تحت تأثیر قرار دهد، اما نگران‌کننده نیست و به قسمت‌های دیگر چشم منتقل نمی‌شود. علائم اصلی ناخنک شامل التهاب، خارش، سوزش و گاهی درد خفیف در چشم‌هاست.

گاهی اوقات ناخنک بدون هیچ علامتی یا درد خاصی بروز می‌کند. اما در بعضی موارد، چشم‌پزشک ممکن است نیاز به درمان یا حتی عمل جراحی داشته باشد. بنابراین، اگر علائمی مانند قرمزی، سوزش یا رشد چیزی قهوه‌ای رنگ در چشم‌تان مشاهده کردید، حتماً به پزشک مراجعه کنید و برای پیگیری رشد ناخنک، به‌طور منظم با او ملاقات کنید.

۱۶. سوزش چشم

سوزش چشم یکی از مشکلات رایج است که علل و درمان‌های آن می‌تواند بسیار متفاوت باشد. عواملی مانند خشکی چشم، کم‌خوابی، ضربه به چشم و سایر بیماری‌های چشمی می‌توانند باعث سوزش و آبریزش چشم شوند.

گاهی اوقات، سوزش چشم می‌تواند نشانه‌ای از عفونت باشد. اگر سوزش با علائمی مانند قرمزی، خارش، آبریزش، تب یا تورم شدید همراه باشد، حتماً باید به چشم‌پزشک مراجعه کنید.

برای درمان خانگی سوزش چشم می‌توانید از اشک مصنوعی، کمپرس گرم یا روغن کرچک استفاده کنید. اما اگر سوزش ادامه داشت، لازم است به چشم‌پزشک مراجعه کنید تا درمان مناسب انجام شود.

۱۷. تنبلی چشم

تنبلی چشم، که به آن آمبلیوپی نیز گفته می‌شود، به حالتی اشاره دارد که فرد در یکی از چشمانش احساس تاری دید می‌کند. معمولاً چشم دیگر سالم است و تمام بینایی را تأمین می‌کند، به همین دلیل به افرادی که این مشکل را دارند، اصطلاحاً «تک چشم» می‌گویند.

تنبلی چشم می‌تواند در کودکان، نوزادان و بزرگسالان اتفاق بیفتد، اما بیشتر در کودکان شایع است و به ندرت هر دو چشم را درگیر می‌کند. اگر این مشکل در اوایل کودکی شناسایی و درمان شود، می‌توان از مشکلات بینایی مادام‌العمر جلوگیری کرد.

درمان تنبلی چشم شامل استفاده از عینک یا لنزهای تماسی و همچنین چسباندن بر روی چشم سالم برای وادار کردن کودک به استفاده از چشم تنبل است.

تنبلی چشم به معنای ضعف بینایی یا از دست دادن بینایی در یک چشم است که اگر در مراحل اولیه درمان نشود، ایجاد می‌شود. در حالی که لوچی ناشی از عدم هماهنگی عضلات چشم است که باعث می‌شود چشم‌ها به جهات مختلف نگاه کنند.

تنبلی چشم و لوچی متفاوت هستند، اما ممکن است افرادی که تنبلی چشم دارند، دچار انحراف چشم نیز باشند. اگر علائم تنبلی چشم را مشاهده کردید، بهتر است به چشم‌پزشک مراجعه کنید.

۱۸. انحراف چشم یا لوچی

چپ چشمی یا لوچی به حالتی گفته می‌شود که چشم‌ها به طور صحیح و هم‌راستا نگاه نمی‌کنند و به سمت‌های مختلف انحراف دارند. این مشکل یکی از بیماری‌های شایع چشمی است و در حدود ۴ درصد از افراد دیده می‌شود. به این حالت استرابیسم نیز گفته می‌شود و به دلیل عدم هماهنگی بین چشم‌ها ایجاد می‌شود، که باعث می‌شود چشم‌ها نتوانند به طور همزمان روی یک نقطه متمرکز شوند.

بیشتر موارد استرابیسم علت مشخصی ندارند و بیش از نیمی از آن‌ها از زمان تولد یا بلافاصله پس از آن (استرابیسم مادرزادی) وجود دارند. این مشکل به طور خودبه‌خود برطرف نمی‌شود، بنابراین برای درمان آن باید به چشم‌پزشک مراجعه کنید.

درمان‌های مختلفی برای لوچی وجود دارد، از جمله تقویت عضلات چشم‌ها. جراحی نیز یکی از گزینه‌های درمانی است.

۱۹. نیستاگموس

نیستاگموس که به آن دودوئک هم گفته می‌شود، به حرکات غیرارادی و مداوم چشم اشاره دارد. این حرکات می‌توانند به سمت چپ و راست (افقی)، بالا و پایین (عمودی) یا به دور (دوار) باشند.

علت‌های مختلفی می‌توانند باعث بروز نیستاگموس شوند، از جمله مشکلاتی که از بدو تولد وجود دارند، برخی داروها و مواد مخدر، آسیب‌های مغزی و برخی بیماری‌ها مثل آلبینیسم. به طور کلی، نیستاگموس به حرکات غیرارادی چشم اشاره دارد که ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد.

۲۰. پرش پلک یا تیک عصبی چشم

پرش پلک، که به آن تیک عصبی چشم هم گفته می‌شود، به حرکات غیرارادی و ناخواسته‌ای اشاره دارد که در یکی یا هر دو پلک رخ می‌دهد. این مشکل معمولاً خفیف و شایع است، اما در موارد شدیدتر می‌تواند به بلفارواسپاسم اساسی منجر شود، که به معنای پلک زدن غیرارادی و اسپاسم چشم است.

در موارد شدید، این پرش می‌تواند چندین بار در روز اتفاق بیفتد و حتی ممکن است یک عضله به طور کامل پلک را ببندد و بر بینایی تاثیر بگذارد.

عوامل مختلفی مانند خستگی، کار مداوم و بدون استراحت، کم‌خوابی، مصرف زیاد کافئین و اضطراب می‌توانند به بروز این مشکل کمک کنند. همچنین، افرادی که دچار خستگی چشم هستند، بیشتر به پرش مکرر پلک دچار می‌شوند.

۲۱. بیرون زدگی چشم

بیرون زدگی چشم از حدقه به وضعیتی گفته می‌شود که در آن کره چشم از کاسه چشم بیرون زده و به‌نظر برآمده می‌آید. این مشکل معمولاً نشان‌دهنده‌ی بیماری‌های مرتبط با غده تیروئید است و بیماری گریوز یکی از شایع‌ترین دلایل بزرگ شدن یک چشم نسبت به دیگری می‌باشد.

این وضعیت می‌تواند با خطر ابتلا به التهاب ملتحمه (ورم غشا پوشاننده چشم) همراه باشد. در موارد نادر، بیرون زدگی چشم می‌تواند به عصب بینایی یا شریان چشمی فشار وارد کند، که این امر می‌تواند بر روی بینایی تأثیر بگذارد و حتی منجر به نابینایی شود.

اگر احساس می‌کنید چشمتان ورم کرده یا علائم بیرون زدگی از حدقه را دارید، بهتر است هر چه سریع‌تر با یک چشم پزشک مشورت کنید. پزشک می‌تواند به راحتی با بررسی چشم شما، بیماری را تشخیص دهد. چشم برآمده یا بیرون زده معمولاً نشانه‌ای از مشکلات تیروئید چشمی است.

۲۲. خستگی چشم

هر کسی که ساعت‌ها مطالعه می‌کند، با کامپیوتر کار می‌کند یا مسافت‌های طولانی رانندگی می‌کند، ممکن است خستگی چشم را تجربه کند. چشم‌ها هم مانند سایر قسمت‌های بدن نیاز به استراحت دارند. خستگی چشم می‌تواند ناشی از مشکلات دیگری مثل دوربینی، خشکی چشم یا حتی سردرد باشد.

علائم اصلی خستگی چشم شامل قرمزی، دوبینی، تاری دید، ترشح اشک یا احساس گرما در هنگام بستن چشم‌هاست. اگر احساس می‌کنید چشمانتان خسته است، بهتر است به آن‌ها استراحت دهید. اما اگر بعد از چند روز هنوز هم خسته به نظر می‌رسند، حتماً با پزشک خود مشورت کنید تا مطمئن شوید مشکلی جدی‌تر وجود ندارد.

۲۳. آلرژی چشم

آلرژی شدید چشمی می‌تواند به چشم آسیب بزند و بینایی را تهدید کند. این مشکل می‌تواند باعث التهاب مزمن شود و به قرنیه آسیب دائمی وارد کند. علل اصلی این نوع آلرژی معمولاً شامل حساسیت‌های فصلی، حساسیت به مواد آرایشی، داروها یا گرد و غبار است.

قطره‌های چشمی بدون نسخه که حاوی آنتی‌هیستامین یا داروهای ضد احتقان هستند، معمولاً می‌توانند کمک‌کننده باشند. اما اگر این داروها مؤثر نبودند یا اگر درد، ترشح یا قرمزی شدید چشم را تجربه کردید، بهتر است به چشم پزشک مراجعه کنید.

۲۴. زخم قرنیه

زخم قرنیه یکی از مشکلات شایع چشمی است که باعث قرمزی چشم می‌شود. این زخم می‌تواند به‌دلیل عفونت‌های باکتریایی، ویروسی یا قارچی ایجاد شود. افرادی که از لنزهای تماسی استفاده می‌کنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این مشکل هستند. همچنین، کسانی که کمبود ویتامین A دارند نیز بیشتر در معرض زخم قرنیه قرار دارند.

علائم زخم قرنیه شامل درد، قرمزی شدید، حس خراش یا احساس وجود یک شی خارجی در چشم، حساسیت به نور و تاری دید است.

اگر فکر می‌کنید زخم قرنیه دارید یا این علائم را مشاهده می‌کنید و از لنزهای تماسی استفاده می‌کنید، به‌سرعت به چشم پزشک مراجعه کنید. درمان این مشکل معمولاً شامل آنتی‌بیوتیک‌های قوی و داروهای مسکن است.

۲۵. قوز قرنیه

قرنیه، که بخش شفاف و گنبدی شکل بیرونی چشم است، گاهی به‌دلیل ضعف در کلاژن‌های آن، به‌صورت مخروطی در می‌آید. به این حالت قوز قرنیه می‌گویند.

اگر قوز قرنیه به موقع درمان نشود، می‌تواند باعث از دست دادن جدی بینایی شود. درمان معمولاً با عینک شروع می‌شود. همچنین، لنزهای تماسی ممکن است برای تقویت قرنیه و بهبود بینایی توصیه شوند. در صورتی که این روش‌ها جواب ندهند، ممکن است نیاز به پیوند قرنیه باشد.

۲۶. بلفاریت (التهاب پلک)

بلفاریت یعنی التهاب پلک‌ها و یکی از مشکلات رایج پلک‌ها است. این التهاب می‌تواند در پلک‌های خارجی یا داخلی دیده شود و علائم آن شامل سوزش، خارش، تورم، پوسته‌پوسته شدن در پایه مژه‌ها، و آبریزش یا تاری دید است. از علل شایع بلفاریت می‌توان به مشکلات غدد چربی در پایه پلک‌ها، عفونت‌ها و برخی بیماری‌های پوستی اشاره کرد.

برای درمان، معمولاً نیاز به تمیز کردن مکرر پلک‌ها و شستشوی ملایم با مخلوط آب و شامپو بچه است. اگر بلفاریت شدید باشد، ممکن است نیاز به آنتی‌بیوتیک یا داروهای استروئیدی باشد. در این صورت، بهتر است به چشم پزشک مراجعه کنید.

۲۷. شالازیون (کیست پلک)

شالازیون، که به آن کیست میبومین یا کیست تارسال هم گفته می‌شود، یک التهاب در یک غده کوچک در پلک است. در این حالت، دهانه غده مسدود شده و باعث تورم آن می‌شود.

برای درمان شالازیون، معمولاً از کمپرس گرم استفاده می‌شود. در موارد نادر، ممکن است نیاز به آنتی‌بیوتیک هم باشد. اگر شالازیون شدید شود و باعث تغییر در بینایی یا ماندگاری طولانی‌مدت آن شود، ممکن است نیاز به جراحی برای برداشتن آن باشد.

۲۸. افتادگی پلک چشم

با افزایش سن و به دلیل جاذبه زمین، چربی در بالاو پایین پلک‌ها تجمع می‌یابد و کلاژن نیز کاهش می‌یابد. این عوامل باعث می‌شوند که پلک‌ها به سمت پایین بیفتند و دچار افتادگی شوند. اگر این افتادگی به حدی باشد که مانع از باز شدن کامل چشم‌ها یا پایین کشیده شدن پلک‌های پایین شود، جراحی بلفاروپلاستی یا جراحی افتادگی پلک می‌تواند بهترین راه‌حل باشد.

۲۹. تباهی لکه زرد یا دژنراسیون ماکولا

دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD) یک مشکل چشمی است که بر ماکولا، ناحیه مرکزی شبکیه که به ما اجازه می‌دهد جزئیات را ببینیم، تأثیر می‌گذارد. دو نوع اصلی AMD وجود دارد: مرطوب و خشک.

در نوع مرطوب، عروق خونی غیرطبیعی در پشت شبکیه شروع به رشد کرده و ممکن است خون و مایع نشت کند. یکی از نشانه‌های اولیه این نوع این است که خطوط صاف به صورت موج‌دار دیده می‌شوند.

نوع خشک، که شایع‌تر است و ۷۰ تا ۹۰ درصد موارد AMD را شامل می‌شود، در نتیجه پیری، نازک شدن ماکولا را به دنبال دارد و به تدریج بینایی مرکزی را تار می‌کند. این نوع معمولاً به آرامی پیشرفت می‌کند.

متأسفانه، درمانی برای AMD وجود ندارد. اما درمان‌های فعلی مانند داروهای ضدرگ‌زایی و لیزردرمانی می‌توانند پیشرفت بیماری را کند کنند. همچنین، ویتامین‌هایی مانند C، E، بتاکاروتن، روی و مس ممکن است خطر از دست دادن بینایی را در برخی بیماران با نوع خشک متوسط تا پیشرفته کاهش دهند.

AMD دلیل اصلی مشکلات دائمی در خواندن و دید نزدیک در افراد ۶۵ سال و بالاتر است. به همین دلیل، مراجعه منظم به چشم پزشک، به خصوص در سنین بالا، بسیار مهم است.

۳۰. رتینوپاتی دیابت، از بیماری های چشمی که باعث نابینایی میشود

رتینوپاتی دیابتی (DR) یکی از مشکلات چشمی است که ناشی از دیابت است و می‌تواند به نابینایی منجر شود. وقتی قند خون بیش از حد بالا باشد، رگ‌های خونی پشت چشم دچار تغییرات می‌شوند و این باعث می‌شود شبکیه نتواند مواد مغذی لازم برای حفظ بینایی را دریافت کند. این بیماری معمولاً هر دو چشم را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در چهار مرحله پیشرفت می‌کند.

برای کاهش خطر ابتلا به DR، مدیریت مناسب دیابت بسیار مهم است. این شامل کنترل دقیق قند خون، فشار خون و سطح چربی در بدن می‌شود. تشخیص زودهنگام و درمان به موقع می‌تواند خطر از دست دادن بینایی را کاهش دهد.

در بیشتر موارد، جراحی لیزر می‌تواند از کاهش شدید بینایی مرتبط با رتینوپاتی دیابتی جلوگیری کند. اما بهترین راه برای پیشگیری از این بیماری، کنترل قند خون و رعایت یک سبک زندگی سالم است.

۳۱. جداشدگی شبکیه

جداشدگی شبکیه یا پارگی شبکیه یک وضعیت اورژانسی است که در آن شبکیه، لایه حساس به نور در پشت چشم، از بافت چشم جدا می‌شود. این بیماری نیاز به درمان فوری و معمولاً عمل جراحی دارد.

علائم اولیه جداشدگی شبکیه شامل دیدن فلوترها (نقطه‌های سیاه یا شناور در میدان دید)، جرقه زدن نور و کاهش میدان دید است. اگر این علائم را مشاهده کردید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید، زیرا خطر از دست دادن بینایی در این وضعیت بسیار بالاست.

۳۲. یووئیت

یووئیت التهاب لایه میانی چشم به نام Uvea است. Uvea شامل رگ‌های خونی مهمی است که به ساختارهای چشم برای بینایی تغذیه می‌رسانند. این التهاب می‌تواند به دلایل مختلفی مثل آسیب به چشم، عفونت‌ها یا بیماری‌های روماتولوژیک یا التهابی که دیگر بخش‌های بدن را هم تحت تأثیر قرار می‌دهند، ایجاد شود.

علامت اصلی یووئیت درد در کره چشم است. چشم‌ها معمولاً قرمز به نظر می‌رسند و ممکن است متوجه تاری دید، حساسیت به نور و نقاطی در بینایی خود شوید.

یووئیت می‌تواند هر کسی را در هر سنی مبتلا کند. بنابراین، اگر این علائم را دارید و ظرف چند روز بهبود نیافتند، حتماً به پزشک مراجعه کنید. درمان معمولاً شامل قطره‌های ضدالتهاب یا آنتی‌بیوتیک و همچنین داروهای مسکن است.

۳۳. مشکلات مربوط به لنز، از بیماری های نادر چشم

شاید تعجب کنید، اما یکی از مشکلات شایع چشم ناشی از استفاده نادرست از لنزهای تماسی است. لنزها می‌توانند به ما کمک کنند، اما فقط اگر به درستی از آن‌ها استفاده کنیم. قبل از اینکه لنز بگذارید، حتماً دستان خود را بشویید و دستورالعمل‌های پزشک چشم‌پزشک خود را دنبال کنید:

– هرگز لنزها را در دهان خیس نکنید، زیرا این کار می‌تواند احتمال عفونت را افزایش دهد.
– مطمئن شوید که لنزها به درستی در چشم قرار گرفته‌اند تا به آن‌ها آسیب نرسانند.
– از قطره‌های چشمی استفاده کنید که مخصوص لنزهای تماسی هستند و بی‌خطرند.
– هرگز از محلول‌های نمکی خانگی برای تمیز کردن لنزها استفاده نکنید.

اگر همه کارها را درست انجام دادید و هنوز با لنزهایتان مشکل دارید، حتماً به چشم‌پزشک مراجعه کنید. ممکن است شما به چیزی مثل آلرژی حساسیت داشته باشید یا خشکی چشم داشته باشید، و یا پزشک ممکن است برایتان عینک تجویز کند.

بیماری های چشمی کودکان و نوزادان

مشکلات بینایی در کودکان، به‌ویژه بچه‌های مدرسه‌ای، بسیار شایع است، اما اغلب به آن‌ها توجه نمی‌شود مگر اینکه مشکل جدی پیش بیاید. در ادامه، به برخی از بیماری‌های رایج چشم در کودکان اشاره می‌کنیم:

۳۴. تراخم

تراخم یک عفونت باکتریایی است که می‌تواند هر دو چشم را تحت تأثیر قرار دهد و باعث زبری در سطح داخلی پلک‌ها شود. این بیماری ناشی از باکتری کلامیدیا تراکوماتیس است. علائم آن شامل خارش، سوزش و ترشح از چشم می‌باشد. اگرچه تراخم به راحتی درمان می‌شود، اما در صورتی که به‌موقع درمان نشود، ممکن است منجر به نابینایی شود.

۳۵. نابینایی دوران کودکی به دلیل کمبود ویتامین

کمبود ویتامین A یکی از علل اصلی نابینایی و ایجاد مشکلات دید مانند موج‌دار شدن بینایی است که می‌توان از آن جلوگیری کرد، به ویژه در دوران کودکی. هر سال، تعداد زیادی از کودکان در کشورهای در حال توسعه به خاطر سوء تغذیه و کمبود ویتامین A نابینا می‌شوند. برای مقابله با این مشکل، داشتن یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از ویتامین A بسیار مهم است.

۳۶. پتوز یا افتادگی پلک کودکان

پتوز یا افتادگی پلک در کودکان به دلیل ضعف عضلانی رخ می‌دهد که مسئول بالا نگه‌داشتن پلک‌ها هستند. این مشکل یکی از اختلالات بینایی شایع در کودکان است. افتادگی پلک می‌تواند مانع ورود نور به شبکیه در پشت چشم شود و همچنین باعث بروز آستیگماتیسم و تاری دید گردد. علاوه بر این، این وضعیت ممکن است به تنبلی چشم منجر شود، و اگر درمان نشود، می‌تواند باعث از دست دادن بینایی شود.

علائم رایج بیماری های چشم چیست؟

در متن بالا، با مهم‌ترین و رایج‌ترین بیماری‌های چشم آشنا شدید. حالا می‌خواهیم به مهم‌ترین علائم مشکوک بیماری‌های چشم بپردازیم. اگر هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید، بهتر است با اپتومتریست خود مشورت کنید:

۱. قرمزی چشم

همان‌طور که در بخش بیماری‌ها اشاره شد، قرمزی چشم‌ها می‌تواند به معنای تحریک چشم‌ها باشد. اما همچنین ممکن است نشانه یک مشکل یا عفونت جدی‌تر نیز باشد.

مشکلات چشمی رایج مرتبط با قرمزی چشم عبارت‌اند از:

• بلفاریت
• ورم ملتحمه (چشم صورتی)
• آلرژی چشم
• یووئیت

۲. مشکل دید در شب

مشکلات دید در شب می‌تواند نشانه‌ای از موارد زیر باشد:

• آب مروارید
• نیستاگموس
• رتینیت پیگمانتوزا (ورم رنگیزه‌ای شبکیه)

۳. سردرد

سردرد می‌تواند به مشکلات چشمی و بیماری‌های مختلف چشم مرتبط باشد، برخی از این مشکلات ممکن است اورژانسی باشند. چند مورد از بیماری‌های چشمی که ممکن است سردرد نشانه آن‌ها باشد، عبارتند از:

– گلوکوم زاویه بسته
– عیوب انکساری
– میگرن
– فوتوکراتیت (نور زدگی یا برف‌کوری)

۴. حساسیت به نور

حساسیت به نور یکی از علائم شایع بسیاری از مشکلات چشمی است. **فتوفوبیا** به حالتی اطلاق می‌شود که در آن نور باعث ناراحتی چشم‌ها می‌شود. در موارد خفیف، ممکن است در اتاق‌های پرنور یا در فضای باز احساس حساسیت کنید. اما در موارد شدیدتر، حتی exposure به هر نوع نوری می‌تواند باعث درد شدید در چشم‌ها شود.

برخی از بیماری های چشم مرتبط با حساسیت به نور عبارت‌اند از:

• آب مروارید
• سایش قرنیه
• آلرژی
• قوز قرنیه
• میگرن
• استرابیسم

۵. خطوط شناور در چشم

شناورها یا فلوترها لکه‌ها، نقاط، خطوط یا تارهایی هستند که در میدان دید شما ظاهر می‌شوند. اکثر افراد در روزهای روشن، به‌ویژه در اتاق‌های پرنور یا فضای باز، این موارد را متوجه می‌شوند. فلوترها در واقع در مایع زجاجیه چشم شناور هستند.

آنچه شما می‌بینید سایه‌هایی است که توسط توده‌های کوچک سلولی روی شبکیه ایجاد می‌شود. بیشتر اوقات، فلوترها طبیعی هستند، اما گاهی ممکن است نشانه یک مشکل جدی‌تر چشمی باشند، به‌خصوص اگر با نور فلاش همراه باشند. اگر ناگهان تغییرات غیرعادی در نوع یا تعداد این لکه‌ها را مشاهده کردید یا دچار برق‌زدگی شدید، فوراً به چشم پزشک مراجعه کنید.

با این حال، شناورهای شدید می‌تواند نشان‌دهنده یکی از این بیماری های چشم یا امراض چشم باشد:

• رتینوپاتی دیابتی
• لنفوم چشم
• شبکیه چشم پاره یا جدا شده
• جداشدگی زجاجیه خلفی
• یووئیت

۶. چشمک زدن یا فلاش زدن چشم

فلاش‌ها معمولاً به دلیل مالش یا کشیده شدن زجاجیه روی شبکیه ایجاد می‌شوند و این اتفاق می‌تواند با افزایش سن بیشتر دیده شود. این فلاش‌ها معمولاً به شکل چراغ‌های چشمک‌زن یا رگه‌های نور مانند رعد و برق در میدان دید شما ظاهر می‌شوند، که ممکن است تجربه‌ای شبیه دیدن ستاره‌ها باشد.

با این حال، فلاش زدن ممکن است در برخی بیماری‌های چشمی هم بیشتر دیده شود، مانند:

– جداشدگی شبکیه
– میگرن

اگر فلاش‌هایی را مشاهده می‌کنید که قبلاً ندیده‌اید یا اخیراً تحت عمل جراحی چشم قرار گرفته‌اید، بهتر است با چشم پزشک خود مشورت کنید.

۷. خشکی چشم

خشکی چشم می‌تواند از مهم‌ترین بیماری های چشم باشد. علائم خشکی چشم ممکن است در موارد زیر بروز کند:

• بیماری چشم مزمن
• بلفاریت
• فلج بل

۸. اشک بیش از حد (آبریزش چشم)

به طور معمول، آبریزش شدید چشم از علائم بیماری های چشم زیر است:

• کراتیت باکتریایی
• مجرای اشک مسدود شده
• ورم ملتحمه (چشم صورتی)
• خشکی چشم
• آلرژی

۹. دید تار یا تحریف شده

تاری دید یا تحریف دید یکی از علائم معمول در بیماری‌های چشمی است. اگر به‌طور ناگهانی و شدید متوجه تاری در بینایی خود شدید، باید هر چه سریع‌تر به اپتومتریست مراجعه کنید. این مشکل می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های خطرناک چشم باشد که اگر درمان نشوند، ممکن است عوارض جدی‌تری داشته باشند.

بیماری‌های رایج چشمی که ممکن است باعث تاری دید می‌شوند عبارت‌اند از:

• دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن
• آستیگماتیسم
• آب مروارید
• ورم ملتحمه (چشم صورتی)
• جداشدگی شبکیه
• قوز قرنیه
• ادم ماکولا
• عیب انکساری

۱۰. ورم چشم

ورم چشم یاپف اطراف چشم می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات جدی‌تر در چشم، مانند عفونت، باشد. برخی از مهم‌ترین دلایل ورم پلک بالای چشم شامل موارد زیر است:

– بلفاریت (التهاب پلک)
– مسدود شدن مجرای اشک
– سلولیت (عفونت بافت زیر پوست)
– ورم ملتحمه (چشم صورتی)
– زخم قرنیه
– اسکلریت (التهاب بافت سفید چشم)
– بیماری گریوز (اختلالی در غده تیروئید)

اگر با چنین وضعیتی مواجه شدید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

مراقبت از چشم‌ها یکی از مهم‌ترین کارهایی است که باید انجام دهیم. باید از وضعیت چشمان خود آگاه باشید و اگر نشانه‌های مشکوکی مشاهده کردید، به پزشک چشم یا متخصص بینایی‌سنجی مراجعه کنید. همچنین می‌توانید از خدمات مشاوره آنلاین دکترهای چشم‌پزشک و بینایی‌سنجی بهره ببرید. زیرا بسیاری از این علائم، تا زمانی که جدی گرفته نشوند، خطر جدی برای بینایی شما محسوب نمی‌شوند.