بیماری های مغز و اعصاب از آلزایمر تا هماتوم

زمان مطالعه: 9 دقیقه

مغز ما مرکز کنترل بدن است و همه قسمت‌ها و ارگان‌های بدن تحت نظارت آن کار می‌کنند. به همین دلیل، بیماری‌های مغز و اعصاب می‌توانند تأثیر زیادی بر کل بدن بگذارند. مغز رشد، نمو و عملکردهای بدن را تنظیم می‌کند و تمام افکار، احساسات و رفتارهای ما از آن نشأت می‌گیرد. مغز بخشی از سیستم عصبی است که شامل شبکه‌ای از اعصاب است. این اعصاب سیگنال‌هایی را از بدن و دنیای بیرون به مغز و نخاع می‌رسانند. سپس مغز این سیگنال‌ها را پردازش می‌کند و پاسخ‌ها را به سایر نقاط بدن ارسال می‌کند.

این توضیحات نشان می‌دهد که به همان اندازه که مغز وظایف مهم و پیچیده‌ای دارد، بیماری‌ها و مشکلات مربوط به آن نیز بسیار متنوع هستند.

تشخیص به‌موقع بیماری‌های مغز و اعصاب می‌تواند به درمان سریع و کنترل بهتر علائم کمک کند. در سامانه دکترخوب می‌توانید به راحتی از متخصصان مغز و اعصاب در سراسر ایران نوبت حضوری یا تلفنی بگیرید. در این مقاله به بررسی برخی از مهم‌ترین بیماری‌هایی که بر مغز و اعصاب تأثیر می‌گذارند می‌پردازیم.

بیماری های مغز و اعصاب چیست؟

بیماری‌ها و اختلالات مختلفی می‌توانند بر مغز ما تأثیر بگذارند. این بیماری‌ها ممکن است رفتار، شخصیت و توانایی فرد در پردازش اطلاعات و انجام کارهای روزمره را تغییر دهند.

دلایل این بیماری‌ها می‌تواند شامل ژنتیک، افزایش سن، آسیب‌های فیزیکی یا بیماری‌های زمینه‌ای باشد و ممکن است در هر سنی اتفاق بیفتند. در ادامه به بررسی برخی از مهم‌ترین بیماری‌های عصبی می‌پردازیم.

۱. هماتوم

یکی از مشکلات مغز ی که می‌توان به آن اشاره کرد، هماتوم است. هماتوم مغزی به معنی جمع شدن خون در داخل جمجمه است. این خونریزی‌ها معمولاً به دلیل ترکیدن یک رگ خونی در مغز رخ می‌دهند و می‌توانند ناشی از ضربه‌هایی مانند تصادف رانندگی یا سقوط باشند. خون ممکن است در بافت مغز یا زیر جمجمه جمع شود و به مغز فشار بیاورد.

۲. لخته شدن خون در مغز

لخته‌های خونی در رگ‌های مغز یکی از مشکلات شایع و خطرناک هستند که می‌توانند باعث سکته مغزی شوند. این لخته‌ها ممکن است خود در رگ‌های مغز ایجاد شوند یا از قلب به سمت مغز حرکت کنند. وقتی این لخته‌ها خون و اکسیژن را به بخش‌هایی از مغز قطع می‌کنند، ممکن است باعث آسیب به آن قسمت‌ها و از بین رفتن رگ‌های خونی کوچک شوند.

۳. کوفتگی یا کبودی بافت مغز

گاهی اوقات مشکلات مغز و اعصاب ناشی از یک آسیب فیزیکی به جمجمه هستند. اگر جمجمه شکسته شود و استخوان‌ها به بافت مغز آسیب برسانند، می‌تواند باعث کبودی یا کوفتگی در مغز شود.

این کبودی ممکن است با خونریزی داخلی و تورم همراه باشد. علائم اصلی این وضعیت شامل سردرد، حالت تهوع، مشکل در دید، خستگی زیاد، عدم تعادل و استفراغ است.

۴. اِدم مغزی یا تورم داخل جمجمه

تورم، که به آن ادم نیز می‌گویند، پاسخ بدن به انواع آسیب‌ها در مغز است. این وضعیت می‌تواند ناشی از آسیب فیزیکی، عفونت یا تومورها باشد. معمولاً تورم به‌سرعت بروز می‌کند و درمان آن شامل استراحت، استفاده از یخ، بالا نگه داشتن سر، دارو یا حذف مایع اضافی است.

ادم مغزی فشار داخل جمجمه را افزایش می‌دهد و ممکن است در نقاط خاصی از مغز یا در کل آن ایجاد شود. محل و شدت تورم به علت آن بستگی دارد.

۵. ضربه مغزی

ضربه‌ها یا صدمات تروماتیک مغزی جزو بیماری‌های مغز و اعصاب به شمار می‌روند. این صدمات شامل ضربه‌های مغزی و آسیب‌های جدی‌تر مثل جراحات ناشی از گلوله هستند. آسیب مغزی ممکن است به دلایل مختلفی مانند افتادن، تصادفات رانندگی، آسیب‌های ورزشی یا خشونت خانگی (مانند کودک‌آزاری) رخ دهد. همچنین، ضربه‌های مکرر به سر می‌توانند باعث ایجاد بافت اسکار در مغز شوند و منجر به وضعیتی به نام آنسفالوپاتی تروماتیک مزمن شوند.

۶. سکته های مغزی

سکته مغزی یکی از بیماری‌های رایج مغز و اعصاب است و یکی از دلایل اصلی مرگ در دنیا محسوب می‌شود. این وضعیت وقتی پیش می‌آید که یک رگ خونی که مواد مغذی را به مغز می‌رساند، بسته می‌شود یا گاهی اوقات می‌ترکد.

این مشکل ناگهانی رخ می‌دهد و می‌تواند به بخشی از مغز آسیب بزند. این آسیب ممکن است باعث شود فرد در گفتار، درک، بینایی، قدرت بدنی یا هماهنگی حرکات دچار مشکل شود. اگر بخش‌های زیادی از مغز آسیب ببیند، ممکن است منجر به زوال عقل شود. همچنین، در برخی موارد، سکته مغزی می‌تواند باعث تشنج نیز شود.

۷. پارکینسون از جمله بیماری های مغزی خطرناک

بیماری پارکینسون یک وضعیت عصبی است که در آن به‌مرور زمان بخش‌هایی از مغز آسیب می‌بینند. این بیماری سه علامت اصلی دارد: لرزش غیرارادی در برخی قسمت‌های بدن، حرکات کند و سفتی عضلات. دیگر نشانه‌ها شامل افسردگی، اضطراب و مشکلات تعادل هستند. پارکینسون معمولاً در سنین بالا و در افراد مسن بیشتر دیده می‌شود.

۸. تومورهای مغزی

تومورهای مغز ی زمانی ایجاد می‌شوند که سرطان از نقاط دیگر بدن مثل ریه، سینه یا روده بزرگ به مغز منتقل شود. همچنین، تومورها می‌توانند مستقیماً در بافت مغز یا پوشش‌های آن تشکیل شوند. اگر این تومورها به‌آرامی رشد کنند و به بافت مغز آسیب نرسانند، خوش‌خیم محسوب می‌شوند. اما اگر به سرعت رشد کنند و به بافت‌های اطراف حمله کنند، بدخیم هستند.

شایع‌ترین نوع تومورهای مغزی شامل آستروسیتوما که در خود مغز ایجاد می‌شود و مننژیوم که در پوشش‌های مغز شکل می‌گیرد، هستند.

برای تشخیص تومور مغزی، باید آزمایشات تصویربرداری انجام شود و پزشک علائم شما را بررسی کند.

۹. مننژیت

بیماری مننژیت نوعی التهاب است که لایه‌های محافظ مغز و نخاع را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این التهاب معمولاً به خاطر عفونت مایع اطراف مغز و نخاع ایجاد می‌شود و می‌تواند ناشی از ویروس‌ها یا باکتری‌ها باشد. مننژیت ویروسی بیشتر از نوع باکتریایی شایع است و خطر کمتری دارد. اما مننژیت باکتریایی می‌تواند بسیار خطرناک و کشنده باشد.

علائم رایج مننژیت شامل تب، سردرد، حالت تهوع، سفتی گردن، گیجی، درد در مفاصل یا کمر و حتی تشنج است.

۱۰. پلاک مغزی

یکی دیگر از مشکلات مغز و اعصاب، پلاک‌های مغزی هستند. این پلاک‌ها زمانی تشکیل می‌شوند که قطعات پروتئینی به نام بتا آمیلوئید در کنار هم جمع شوند. بتا آمیلوئید از پروتئینی بزرگ‌تر که در غشای چربی سلول‌های عصبی وجود دارد، به‌دست می‌آید و به‌طور طبیعی چسبنده است.

اگر این پلاک‌ها تجمع زیادی پیدا کنند، می‌توانند جریان خون در مغز را مسدود کنند و به سکته مغزی ایسکمیک منجر شوند. همچنین، تصلب شرایین مغزی می‌تواند باعث ایجاد آنوریسم شود که در واقع ناحیه‌ای ضعیف در دیواره شریان است و به دلیل فشار غیرطبیعی ناشی از این پلاک‌ها به وجود می‌آید.

۱۱. کیست مغزی

یکی دیگر از مشکلات مغز و اعصاب، کیست‌های مغزی هستند. کیست مغزی یک کیسه پر از مایع در مغز است که می‌تواند خوش‌خیم (غیرسرطانی) یا بدخیم (سرطانی) باشد. کیست‌های خوش‌خیم به این معنا هستند که به دیگر قسمت‌های بدن سرایت نمی‌کنند.

کیست‌ها ممکن است حاوی خون، چرک یا مایعات دیگر باشند. آن‌ها می‌توانند به بافت مغز فشار وارد کنند و علائمی مانند سردرد، مشکلات بینایی یا حالت تهوع ایجاد کنند. در برخی موارد، ممکن است نیاز به جراحی برای خارج کردن کیست‌ها باشد. عواملی مثل آسیب به سر، مسدود شدن مجاری در مغز که باعث تجمع مایع می‌شود و وجود انگل می‌توانند باعث ایجاد این کیست‌های مغزی شوند.

۱۲. میگرن

یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مغز و اعصاب که بسیاری از افراد با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، میگرن است. شدت و الگوی سردردهای میگرنی از فردی به فرد دیگر متفاوت است و معمولاً با احساس ضربان یا تپش در سر همراه است.

این سردردها معمولاً یک‌طرفه هستند، اما ممکن است در هر نقطه‌ای از سر، گردن یا حتی صورت نیز حس شوند. حالت تهوع شدید یکی از علامت‌های اصلی میگرن است. همچنین، فعالیت بدنی می‌تواند این سردردها را بدتر کند و در برخی موارد، بیمار را ناتوان کند.

۱۳. نوروپاتی

یکی دیگر از بیماری‌های مغز و اعصاب، نوروپاتی است که به آسیب اعصاب در اندام‌های بدن اشاره دارد. شایع‌ترین نوع آن، نوروپاتی محیطی است که در آن اعصاب دست‌ها، پاها و بازوها آسیب می‌بینند. علائم این بیماری بستگی به این دارد که کدام اعصاب تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.

تشخیص به‌موقع نوروپاتی می‌تواند به محدود کردن آسیب و جلوگیری از عوارض بیشتر کمک کند. یکی از رایج‌ترین دلایل بروز نوروپاتی، دیابت نوع یک و دو است. همچنین، آسیب فیزیکی به اعصاب یا عفونت‌های ویروسی مثل زونا هم می‌توانند منجر به بروز این بیماری شوند.

۱۴. آلزایمر

آلزایمر یکی از بیماری‌های مغز و اعصاب است. طبق اطلاعات موسسه ملی اختلالات عصبی و سکته مغزی، این بیماری به‌طور پیشرونده و تخریب‌کننده عمل می‌کند و زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های عصبی در مغز از بین می‌روند. نشانه‌های آلزایمر شامل گیجی، بی‌قراری، مشکلات حافظه، اختلال در تفکر و رفتار، تغییرات شخصیت و دشواری در برقراری ارتباط است.

۱۵. مالتیپل اسکلروزیس (ام اس)

مالتیپل اسکلروزیس (ام‌اس) یکی از بیماری‌های خودایمنی مغز است. در این نوع بیماری‌ها، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بخشی از مغز حمله می‌کند. ام‌اس یکی از شناخته‌شده‌ترین این بیماری‌هاست.

سلول‌های عصبی مانند سیم‌های الکتریکی پوشش عایقی دارند. ام‌اس به مغز، نخاع و اعصابی که به چشم‌ها می‌روند، آسیب می‌زند. بیماری‌های خودایمنی مغز دیگری هم وجود دارد، مثل آنسفالیت خودایمنی که می‌تواند باعث گیجی و حرکات غیرارادی شود. اما ام‌اس، چه خفیف و چه شدید، از جمله بیماری‌های تحلیل‌برنده است و می‌تواند تأثیرات منفی زیادی بر زندگی روزمره افراد داشته باشد.

۱۶. هیدروسفالی

یکی دیگر از بیماری‌های مغز و اعصاب، هیدروسفالی است. هیدروسفالی به تجمع غیرطبیعی مایع مغزی نخاعی در حفره‌های مغز (بطن‌ها) اشاره دارد. این مایع اضافی باعث بزرگ شدن بطن‌ها می‌شود و فشار مضری به بافت‌های مغز وارد می‌کند.

این بیماری ممکن است به صورت ژنتیکی به ارث برسد و همچنین با اختلالات رشدی مانند اسپینا بیفیدا یا آنسفالوسل مرتبط باشد. هیدروسفالی گاهی نیز به دلیل تومورهای مغزی، آسیب‌های سر، خونریزی مغزی یا بیماری‌هایی مثل مننژیت ایجاد می‌شود.

۱۷. هانتینگتون

بیماری هانتینگتون یک وضعیت است که به سلول‌های عصبی مغز آسیب می‌زند و باعث اختلال در عملکرد آنها می‌شود. این بیماری یک اختلال ژنتیکی است که از والدین به فرزندان منتقل می‌شود. آسیب به مغز به مرور زمان بدتر می‌شود و می‌تواند بر حرکت، تفکر و سلامت روان فرد تأثیر بگذارد.

این بیماری ممکن است در هر سنی ظاهر شود، اما بیشتر افراد در سنین ۳۰ تا ۵۰ سالگی به آن مبتلا می‌شوند. روند پیشرفت بیماری به تدریج در حدود ۱۰ تا ۲۵ سال ادامه دارد تا اینکه فرد فوت کند. متخصصان نورولوژی در تشخیص این بیماری نقش مهمی دارند.

۱۸. دیسلکسیا

دیسلکسیا یکی از نادرترین بیماری‌های مغز و اعصاب است که به عنوان اختلال خواندن نیز شناخته می‌شود. این اختلال یک مشکل یادگیری است که باعث دشواری در خواندن می‌شود، زیرا فرد در شناسایی صداهای گفتار و ارتباط دادن آنها با حروف و کلمات مشکل دارد.

دلیل این مشکل تفاوت‌های فردی در بخش‌های مغز است که با زبان سر و کار دارند. دیسلکسیا یک اختلال ژنتیکی است و تحقیقات نشان می‌دهد که چندین ژن می‌تواند باعث بروز این بیماری در برخی افراد شود. عوامل دیگری مانند وزن کم هنگام تولد، زودرس بودن نوزاد و قرار گرفتن در معرض مواد مضر در دوران بارداری نیز می‌توانند خطر ابتلا به دیسلکسیا را افزایش دهند.

۱۹. تشنج یا صرع

صرع یکی از بیماری‌های شایع مغز و اعصاب است که می‌تواند در هر سنی رخ دهد. این بیماری باعث ایجاد تشنج‌های مکرر می‌شود که نتیجه فعالیت غیرطبیعی در مغز است. در واقع، تشنج‌ها شبیه یک طوفان الکتریکی در مغز هستند که می‌توانند باعث حرکات غیرقابل کنترل و اختلال در هوشیاری فرد شوند. شدت و نوع صرع در هر فرد متفاوت است.

صرع یکی از رایج‌ترین اختلالات عصبی است و حدود ۲.۲ میلیون نفر در آمریکا به آن مبتلا هستند. هر عاملی که ارتباطات طبیعی بین سلول‌های عصبی مغز را مختل کند، می‌تواند منجر به تشنج شود. این عوامل شامل تب بالا، قند خون خیلی پایین یا بالا، ترک الکل یا مواد مخدر و آسیب‌دیدگی سر هستند.

اگر یک فرد دو یا چند تشنج داشته باشد، او مبتلا به صرع شناخته می‌شود. دلایل بروز صرع می‌تواند شامل عدم تعادل در مواد شیمیایی مغز، تومورها، سکته‌های مغزی، آسیب‌های مغزی و یا حتی ترکیبی از این موارد باشد. در بسیاری از موارد، هیچ دلیل مشخصی برای بروز صرع وجود ندارد.

بیماری‌های مغز و اعصاب، یا بیماری‌های نورولوژیکی، مشکلاتی هستند که روی سیستم عصبی تأثیر می‌گذارند. انواع مختلفی از این بیماری‌ها وجود دارد که هر کدام اثرات متفاوتی بر افراد دارند. علائم این بیماری‌ها نیز بسیار متنوع است و بستگی به نوع و محل مشکل دارد.

اگر علائمی دارید که ممکن است به بیماری مغز و اعصاب مرتبط باشد، بهتر است با یک متخصص مغز و اعصاب ملاقات کنید. آنها می‌توانند به شما کمک کنند تا دلیل علائم خود را پیدا کنید. معمولاً آزمایش‌های نورولوژیکی و اسکن‌های مغزی مانند ام‌آرآی برای تشخیص این بیماری‌ها استفاده می‌شود.

شما می‌توانید از طریق سایت دکترخوب با بهترین پزشکان در ارتباط باشید. در دکترخوب علاوه بر نوبت‌گیری حضوری، امکان مشاوره آنلاین با متخصصان مغز و اعصاب نیز وجود دارد.