مکانیزم عملکرد عصب کشی دندان

زمان مطالعه: 9 دقیقه

عصب‌کشی دندان یکی از درمان‌های رایج در دندانپزشکی است که برای نجات دندان‌های آسیب‌دیده انجام می‌شود. ممکن است با وجود مراقبت‌های منظم، دندان‌ها دچار پوسیدگی یا عفونت شوند. وقتی عفونت به ریشه دندان برسد، معمولاً درد زیادی ایجاد می‌کند و تنها راه برای رفع این درد، عصب‌کشی است.

در این فرآیند، دندان‌پزشک ابتدا دندان را بی‌حس می‌کند تا شما در حین درمان احساس درد نکنید. سپس دندان را تراشیده و با ابزار مخصوص، عصب آسیب‌دیده و بافت مرده دندان را خارج می‌کند. پس از آن، حفره ایجادشده با مواد مخصوص پر می‌شود. در پایان، ممکن است دندان‌پزشک توصیه کند که برای حفاظت بیشتر از دندان، از یک روکش استفاده کنید.

عصب‌کشی ممکن است به نظر ترسناک بیاید، اما امروزه این درمان به‌خوبی انجام می‌شود و درد و سختی‌های گذشته را ندارد. تجربه و مهارت دندان‌پزشک تأثیر زیادی بر نتیجه نهایی دارد. بنابراین، برای یک عصب‌کشی بدون درد و حرفه‌ای، بهتر است به دنبال بهترین دندان‌پزشک در منطقه خود باشید.

با استفاده از خدمات دکترخوب، می‌توانید به راحتی با بهترین دندان‌پزشکان آشنا شوید و از طریق اینترنت یا تلفن با آن‌ها مشورت کنید و در صورت نیاز نوبت ویزیت حضوری بگیرید. اگر در حال مطالعه این مطلب هستید، به احتمال زیاد شما یا این درمان را انجام داده‌اید یا قصد دارید آن را انجام دهید. ما در اینجا اطلاعات بیشتری درباره عصب‌کشی و مراحل آن به شما می‌دهیم.

درمان کانال ریشه یا عصب کشی دندان چیست؟

عصب‌کشی دندان که به انگلیسی به آن Root Canal Treatment می‌گویند، یکی از خدمات دندانپزشکی است و به نوعی یک جراحی دندان محسوب می‌شود. در این فرایند، قسمت نرم و مرکزی دندان که به آن پالپ می‌گویند، برداشته می‌شود. پالپ شامل عصب‌ها، بافت همبند و رگ‌های خونی است که به رشد دندان کمک می‌کند.

این درمان برای ترمیم و نجات دندانی که به شدت پوسیده یا عفونی شده است، انجام می‌شود. معمولاً این کار توسط یک دندانپزشک عمومی یا یک متخصص عصب‌کشی انجام می‌شود و در حین انجام درمان، شما تحت بی‌حسی موضعی هستید تا دردی احساس نکنید.

درمان کانال ریشه برای چه منظور انجام می‌شود؟

وقتی که بافت عصبی یا پالپ دندان آسیب می‌بیند، شروع به تجزیه شدن می‌کند و باکتری‌ها در فضای پالپ دندان شروع به رشد می‌کنند. این باکتری‌ها و بقایای پوسیده می‌توانند باعث عفونت یا ایجاد آبسه دندان شوند. آبسه یک کیسه پر از چرک است که در انتهای ریشه دندان ایجاد می‌شود و زمانی رخ می‌دهد که عفونت به ریشه دندان برسد.

عفونت در کانال ریشه دندان می‌تواند مشکلات زیر را به همراه داشته باشد:

– درد که ممکن است به سایر نواحی صورت، گردن یا سر منتقل شود.
– تحلیل استخوان در اطراف نوک ریشه دندان.

اگر این عفونت به خوبی درمان نشود، ممکن است باعث از دست رفتن دندان شود، به همین دلیل نیاز به عصب‌کشی یا درمان کانال ریشه احساس می‌شود.

چه زمانی به عصب کشی دندان نیاز داریم؟

این علائم به شما می‌گویند که یکی از دندان‌هایتان به عصب‌کشی نیاز دارد:

– درد شدید هنگام جویدن یا فشار دادن دندان
– حساسیت طولانی‌مدت به دماهای گرم یا سرد، حتی بعد از اینکه این دماها دیگر وجود ندارند
– تغییر رنگ دندان و تیره شدن آن
– تورم و حساسیت در لثه نزدیک دندان آسیب‌دیده
– آبسه (کیسه چرکی) که مکرراً روی لثه ظاهر می‌شود.

اما گاهی اوقات، دندانی که نیاز به عصب‌کشی دارد، هیچ علامتی نشان نمی‌دهد.

عصب کشی چگونه انجام می‌شود؟

در این قسمت به مراحل  درمان کانال ریشه اشاره کرده‌ایم:

مرحله ۱: بی‌حسی موضعی

برای بی‌حس کردن دندان و نواحی اطراف آن از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود. قبل از شروع درمان، پزشک کمی صبر می‌کند تا ناحیه موردنظر کاملاً بی‌حس شود.

مرحله ۲: سوراخ کردن

برای رسیدن به اتاق پالپ مرده، یک سوراخ کوچک در دندان آسیب‌دیده ایجاد می‌شود. بسته به اینکه کدام دندان را درمان می‌کنیم، این سوراخ ممکن است در قسمت بالایی یا پشتی دندان باشد.

مرحله۳: برداشتن بافت و عصب‌ها

برای حذف بافت مرده پالپ و عصب‌ها، از ابزار مخصوص عصب‌کشی استفاده می‌شود. در این مرحله، دندان آسیب‌دیده دیگر هیچ دردی حس نمی‌کند.

مرحله ۴: ضدعفونی‌کردن

یکی از مراحل مهم این کار، ضدعفونی کردن داخل دندان آسیب‌دیده است.

مرحله ۵: قراردادن ابزار انعطاف‌پذیر مخصوص عصب کشی

در این مرحله، از ابزارهای انعطاف‌پذیر مخصوص عصب‌کشی استفاده می‌شود تا کانال‌های دندان را به شکل مناسب برای پرکردن و قرار دادن مواد سیلر درآورند. همچنین، پاک‌سازی کاملی انجام می‌شود تا هر گونه باقی‌مانده کاملاً حذف شود.

مرحله ۶: پرکردن دندان

برای پر کردن دندان از ماده‌ای به نام گوتا پرکا استفاده می‌شود که خاصیت ترموپلاستیک و لاستیکی دارد و در کانال‌های ریشه قرار می‌گیرد. این ماده با کمک یک چسب مخصوص به نام سیلر در جای خود محکم می‌شود. سیلر برای جلوگیری از عفونت مجدد دندان در آینده بسیار مهم است.

مرحله ۷: در صورت نیاز، قرارگیری پست

بسته به ساختار دندان آسیب‌دیده، ممکن است در حین پر کردن دندان یک پست در کانال ریشه قرار دهند. این پست کمک می‌کند تا مواد پرکننده موقت یا دائمی در جای خود بمانند.

اگر از مواد پرکننده موقت استفاده شده باشد، شما باید دوباره به دندانپزشک مراجعه کنید تا دندان به‌طور دائمی پر شود یا روکش گذاشته شود تا از عفونت جلوگیری شود.

در اکثر مواقع، برای درمان عفونت‌های باقی‌مانده، یک آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. بعد از عصب‌کشی، تجربه کمی درد و ناراحتی طبیعی است، اما این احساس نباید بیش از چند روز طول بکشد.

مرحله ۸: قراردادن روکش دندان بعد از عصب کشی

دندان بعد از عصب‌کشی شکننده‌تر و حساس‌تر می‌شود. حالا که پالپ دندان وجود ندارد، دندان باید مواد مغذی‌اش را از طریق رباطی که آن را به استخوان متصل می‌کند، دریافت کند. این منبع کافی است، اما با گذشت زمان دندان بیشتر شکننده می‌شود؛ به همین دلیل روکش یا پرکردن دندان ضروری است تا از آن محافظت کند.

تا زمانی که روکش یا پرکردن دندان کامل نشده، بیمار نباید با آن دندان چیزی بجود یا گاز بگیرد. اما بعد از اتمام فرایند روکش یا پرکردن، فرد می‌تواند مانند گذشته از دندان استفاده کند.

تعداد کانال‌های دندان‌ها

همه دندان‌ها شبیه هم نیستند. دندان‌های جلویی (ثنایا) و دندان‌های نیش معمولاً یک ریشه دارند و هر کدام یک کانال ریشه دارند. اما دندان‌های آسیاب کوچک (پرمولر) و دندان‌های آسیاب بزرگ (مولر) معمولاً دو یا سه ریشه دارند که هر ریشه ممکن است یک یا دو کانال ریشه داشته باشد.

هر چه تعداد ریشه‌های یک دندان بیشتر باشد، درمان عصب‌کشی طولانی‌تر و هزینه‌اش بالاتر می‌شود. به همین دلیل، عصب‌کشی دندان نیش معمولاً هزینه کمتری نسبت به دندان‌های آسیاب بزرگ دارد.

هرچند که داشتن دندان‌های آسیاب با چهار ریشه نادر است، اما ممکن است اتفاق بیفتد و دندانپزشکان باید برای این شرایط آمادگی داشته باشند. تنوع در تعداد ریشه‌ها و کانال‌های ریشه ممکن است در هر دندانی وجود داشته باشد. قبل از شروع هر درمانی، دندانپزشک یک عکس از دندان‌ها می‌گیرد تا موقعیت دقیق ریشه‌ها و کانال‌ها مشخص شود.

انواع روش‌های عصب کشی

روش‌های مختلفی برای درمان کانال ریشه وجود دارد که عبارت‌اند از:

۱- درمان غیر جراحی کانال ریشه

این درمان، یک روش استاندارد برای درمان کانال ریشه است که به حذف بافت عصبی آسیب‌دیده کمک می‌کند. اگر دندانتان به شدت پوسیده شده باشد و پر کردن آن کافی نباشد، به این درمان غیرجراحی نیاز دارید. همچنین اگر عفونت به عصب‌ها رسیده باشد، از بین بردن آن با روش‌های دیگر سخت می‌شود. در این موارد، متخصص دندانپزشکی که در این زمینه تخصص دارد (اندودنتیست) این روش را به عنوان یک گزینه درمانی پیشنهاد می‌کند.

۲- اپیکواکتومی

اگر عصب‌کشی با روش غیرجراحی موفق نباشد، دندانپزشک ممکن است روش دیگری به نام اپیکواکتومی را پیشنهاد کند. این درمان زمانی انجام می‌شود که عفونت و التهاب به استخوان فک (آلوئولار) رسیده باشد و در این حالت ممکن است شما درد شدیدی در صورت‌تان احساس کنید.

در طی این درمان، دندانپزشک بی‌حسی موضعی را در ناحیه عفونی تزریق می‌کند و سپس نوک ریشه دندان را برمی‌دارد. بعد از آن، از مواد مخصوصی برای پر کردن کانال استفاده می‌شود تا از عفونت دوباره جلوگیری کند. چند ماه بعد از جراحی، ریشه دندان به‌طور طبیعی بهبود می‌یابد و نیازی نیست مدت زیادی منتظر بمانید.

اپیکواکتومی یک عمل جراحی دندان است که در آن شما می‌توانید بلافاصله بعد از جراحی به خانه بروید و به راحتی فعالیت‌های روزمره‌تان را ادامه دهید.

۳- پالپوتومی و پالپکتومی

پالپوتومی و پالپکتومی دو روش مناسب برای عصب‌کشی دندان‌های شیری کودکان هستند. دندانپزشکان متخصص از این تکنیک‌ها برای حفظ دندان‌های طبیعی کودک و کمک به رشد سالم آن‌ها استفاده می‌کنند. در ادامه، به توضیح هر کدام می‌پردازیم:

– پالپوتومی: در این روش، دندانپزشک بخشی از پالپ دندان را از اتاق پالپ خارج می‌کند اما به قسمت سالم پالپ که برای رشد طبیعی ریشه دندان لازم است، دست نمی‌زند. این درمان برای مواردی که بافت‌های عصبی دندان کودک آسیب‌دیده یا عفونی شده‌اند، مناسب است.

– پالپکتومی: در این روش، تمام پالپ دندان خارج می‌شود و دندانپزشک از مواد پرکننده برای پر کردن کانال استفاده می‌کند. این روش زمانی انجام می‌شود که دندانپزشک فکر می‌کند پالپوتومی کافی نخواهد بود. این درمان برای پوسیدگی یا عفونت‌های شدید دندان‌های کودک مؤثر است.

تجربه و مهارت دندانپزشک تأثیر زیادی بر نتیجه عصب‌کشی دارد. اگر به دنبال یک عصب‌کشی بدون درد و حرفه‌ای هستید، بهتر است بهترین دندانپزشک را در شهر خود پیدا کنید. با دکترخوب می‌توانید به راحتی با بهترین پزشکان آشنا شوید، مشاوره اینترنتی یا تلفنی دریافت کنید و در صورت نیاز برای نوبت ویزیت حضوری اقدام کنید.

نحوه روکش دندان عصب کشی شده

از آنجایی که دندان‌هایی که عصب‌کشی شده‌اند شکننده‌تر از قبل هستند، ممکن است نیاز به روکش داشته باشند. مراحل انجام روکش به این صورت است:

1.بی‌حس‌کردن دندان: چون ابزار دندانپزشکی نزدیک دندان کار می‌کنند، بهتر است دندان را بی‌حس کنند تا شما درد را حس نکنید.

2.تصویربرداری و انتخاب رنگ اولیه: لابراتور که روکش دندان شما را می‌سازد به یک مدل دقیق از دندان و قوس فک شما نیاز دارد. اگر روکش سرامیکی انتخاب کرده‌اید، دندانپزشک باید رنگ دقیقی که با دندان‌های شما هماهنگ باشد را مشخص کند.

3.آماده‌سازی دندان: برای اینکه روکش به‌خوبی روی دندان قرار بگیرد، باید قسمت باقی‌مانده دندان کمی کوچک‌تر شود تا روکش به‌راحتی روی آن جا بگیرد.

4.تهیه تصویر نهایی: در این مرحله، دندان آماده شده باید یک بار دیگر با تصویربرداری رادیولوژی بررسی شود. حتی کوچک‌ترین نقص در این تصویربرداری می‌تواند باعث شود روکش به درستی ساخته نشود.

با این مراحل، دندان شما به خوبی برای دریافت روکش آماده می‌شود.

1. قرار دادن روکش موقت: این روکش برای زیبایی و حفاظت از دندان گذاشته می‌شود. بدون روکش موقت، دندان ممکن است نسبت به دما و فشار خیلی حساس شود و واکنش‌های شدید نشان دهد.

2. برداشتن روکش موقت و قرار دادن روکش دائمی: معمولاً تهیه روکش دائمی چند روز زمان می‌برد. حتی اگر دندان قبلاً آماده شده باشد، دندانپزشک قبل از گذاشتن روکش دائمی باید دندان را به‌خوبی تمیز کند.

3. بررسی نحوه قرارگیری دندان‌ها روی هم: بعد از اینکه روکش روی دندان قرار گرفت، دندانپزشک نحوه قرارگیری دندان روکش شده را نسبت به دندان‌های مقابل بررسی می‌کند. این مرحله بسیار مهم است زیرا اگر روکش بلند باشد، ممکن است باعث حساسیت و درد شود.

مراقبت‌های قبل از عصب کشی

برای انجام درمان عصب‌کشی، مهم است که از سلامت کافی برخوردار باشید. قبل از مراجعه به دندانپزشک، حتماً خوب بخوابید تا بدنتان قوی باشد و سیستم ایمنی‌تان در بهترین حالت خود قرار گیرد. این امر به شما کمک می‌کند تا درمان را بهتر تحمل کنید و سریع‌تر بهبود یابید.

یکی از روش‌های مؤثر برای تقویت سیستم ایمنی، خوردن غذای سالم و مغذی است. بدنتان نیاز به مواد مغذی دارد، و بعد از عصب‌کشی ممکن است نتوانید به‌درستی غذا بخورید، بنابراین قبل از درمان خوب بخورید تا سیر شوید.

همچنین، مقداری یخ در فریزر بگذارید. بعد از درمان، دهان شما بی‌حس خواهد شد و یخ به کاهش درد و ورم کمک می‌کند. آماده‌کردن یخ به شما این امکان را می‌دهد که به‌راحتی به یک روش تسکین‌دهنده درد دسترسی داشته باشید.

مراقبت‌های پس از عصب کشی

بعد از درمان عصب‌کشی، انجام چند کار ساده می‌تواند به بهبودی سریع‌تر دندان شما کمک کند:

1. غرغره کردن با آب گرم و نمک: بعد از عصب‌کشی، لثه‌های اطراف دندان درمان شده ممکن است در معرض عفونت قرار بگیرند و این می‌تواند باعث درد شود. برای جلوگیری از عفونت، بهتر است به‌طور منظم دهان خود را با آب گرم و مقداری نمک بشویید تا دهان شما تمیز بماند.

2. استراحت و خودداری از فعالیت‌های شدید: چند روز اول بعد از عصب‌کشی، بهتر است کمی استراحت کنید. حداقل به مدت ۴۸ ساعت از انجام فعالیت‌های سنگین مانند دویدن، کوهنوردی یا ورزش خودداری کنید.

3. ادامه مراقبت از دندان‌ها: بعد از درمان، روتین بهداشت دهان و دندان خود را تغییر ندهید. مسواک زدن و نخ دندان کشیدن مهم است چون پلاک دندان می‌تواند باعث پوسیدگی شود. به آرامی مسواک بزنید تا به لثه و دندان تحت درمان آسیبی نرسد.

4. اجتناب از جویدن غذاهای سفت: به دندان‌های خود زمان کافی برای بهبودی بدهید و از جویدن مواد غذایی سفت و ترد خودداری کنید.

در فرایند عصب‌کشی، دندان تراشیده می‌شود و بافت پالپ مرده و عصب برداشته می‌شود. سپس جای آن با مواد خاصی پر می‌شود و در نهایت ممکن است دندان با پر کردن یا روکش محافظت شود.

خطرات و عوارض عصب کشی

مانند هر درمان پزشکی، عصب‌کشی نیز ممکن است عوارضی داشته باشد که به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

1. عدم شناسایی همه کانال‌ها: گاهی اوقات دندانپزشک فقط سه کانال را در دندانی که چهار کانال دارد پیدا می‌کند. اگر یکی از کانال‌ها درمان نشود، عفونت ممکن است ادامه پیدا کند و به استخوان برسد.

2. پر نکردن صحیح کانال: دندانپزشک باید مطمئن شود که مواد پرکننده به‌طور کامل داخل کانال ریشه قرار گرفته‌اند. اگر کانال به‌درستی پر نشود، احتمال عود عفونت وجود دارد.

3. آسیب به ریشه یا شکستن ابزار: در طول فرایند عصب‌کشی، ممکن است ریشه دندان ترک بخورد، ابزار در کانال بشکند یا کانال سوراخ شود. این موارد می‌توانند پر کردن مؤثر دندان را سخت کنند.

با این حال، عوارض ناشی از عدم عصب‌کشی معمولاً خطرناک‌تر از عوارض عصب‌کشی هستند. اگر مشکلی پیش بیاید، متخصص می‌تواند آن را حل کرده و درمان کانال ریشه را کامل کند.

برای جلوگیری از بروز عوارض، حتماً از دستورالعمل‌های دندانپزشک پیروی کنید. اگر پزشک آنتی‌بیوتیک تجویز کرده، آن را به میزان توصیه‌شده مصرف کنید.

تجربه و مهارت دندانپزشک تأثیر زیادی بر نتیجه عصب‌کشی و احساس شما از این درمان دارد. اگر می‌خواهید عصب‌کشی بدون درد و با کیفیت داشته باشید، باید بهترین دندانپزشک را در شهر خود پیدا کنید. در اینجا، دکترخوب می‌تواند به شما کمک کند. با دکترخوب می‌توانید با بهترین دندانپزشکان شهر خود آشنا شوید و به‌راحتی به صورت آنلاین یا تلفنی با آن‌ها مشورت کنید. همچنین، اگر نیاز به ویزیت حضوری دارید، می‌توانید به‌راحتی نوبت بگیرید.