مکانیزم عمل نارکولپسی یا حمله‌ی خواب

زمان مطالعه: 5 دقیقه

نارکولپسی یا حمله‌ی خواب، یک اختلال عصبی است که باعث می‌شود فرد نتواند به‌طور طبیعی بین خواب و بیداری تعادل برقرار کند. افرادی که به این مشکل مبتلا هستند، در طول روز ناگهان و بدون کنترل، احساس خواب‌آلودگی شدید کرده و ممکن است در هر زمانی و در حین انجام هر فعالیتی به خواب بروند.

در حالت عادی، خواب ما از مراحل مختلفی تشکیل شده که ابتدا خواب سبک و سپس خواب عمیق را تجربه می‌کنیم و بعد از حدود ۹۰ دقیقه به مرحله‌ای به نام “حرکت سریع چشم” یا REM وارد می‌شویم. اما افراد مبتلا به نارکولپسی این مرحله را بلافاصله بعد از شروع خواب تجربه می‌کنند و حتی گاهی در بیداری هم نشانه‌هایی از خواب REM مانند رویا دیدن یا فلج موقت عضلانی را دارند.

این اختلال معمولاً بین سنین ۱۵ تا ۲۵ سال ظاهر می‌شود، اما ممکن است در هر سنی رخ دهد. بسیاری از افراد مبتلا به نارکولپسی تشخیص داده نمی‌شوند و به همین دلیل درمان مناسب دریافت نمی‌کنند.

در وبسایت‌هایی مانند دکترخوب، می‌توانید با بهترین پزشکان مغز و اعصاب مشورت کنید و برای درمان این اختلال، نوبت حضوری یا آنلاین بگیرید.

دلایل نارکولپسی یا حمله‌ی خواب چیست؟

علت دقیق نارکولپسی یا حمله‌ی خواب هنوز مشخص نیست، اما دانشمندان در حال تحقیق برای شناسایی ژن‌هایی هستند که با این اختلال ارتباط دارند. این ژن‌ها موادی را در مغز کنترل می‌کنند که به تنظیم خواب و بیداری کمک می‌کنند. یکی از احتمالات این است که نارکولپسی به دلیل کمبود ماده‌ای به نام “هیپوکتین” در مغز رخ می‌دهد که نقش مهمی در بیدار نگه داشتن ما دارد.

همچنین، محققان به این نتیجه رسیده‌اند که در برخی بخش‌های مغز که مسئول تنظیم خواب REM هستند، ناهنجاری‌هایی وجود دارد که باعث بروز علائم نارکولپسی می‌شود. کارشناسان معتقدند که ترکیبی از عوامل مختلف ممکن است باعث ایجاد این اختلال عصبی و مشکلات خواب REM شود.

علائم نارکولپسی یا حمله‌ی خواب چیست؟

علائم نارکولپسی یا حمله‌ی خواب شامل موارد زیر است:

– خواب‌آلودگی شدید در طول روز: افراد مبتلا به نارکولپسی معمولاً در طول روز به شدت خواب‌آلود هستند و این موضوع فعالیت‌های روزمره آن‌ها را مختل می‌کند. حتی اگر شب به اندازه کافی خوابیده باشند، باز هم در طول روز احساس خستگی، کاهش انرژی، مشکل در تمرکز و حافظه، و گاهی افسردگی یا خستگی شدید را تجربه می‌کنند.

– کاتاپلکسی (Cataplexy): در این حالت، فرد به‌طور ناگهانی کنترل عضلات بدنش را از دست می‌دهد و دچار ضعف یا افتادگی عضلات می‌شود. این حالت معمولاً در پاسخ به احساسات قوی مثل خنده، غافلگیری یا خشم رخ می‌دهد و ممکن است منجر به لکنت، شل شدن بدن یا گرفتگی عضلات شود.

– توهمات: این افراد ممکن است توهمات واضح و اغلب ترسناکی را تجربه کنند. این توهمات معمولاً در زمان خوابیدن یا بیدار شدن رخ می‌دهند و بیشتر به شکل دیداری هستند، اما گاهی حس‌های دیگر هم درگیر می‌شوند.

– فلج خواب: در این حالت، فرد هنگام خوابیدن یا بیدار شدن موقتاً توانایی حرکت کردن یا صحبت کردن را از دست می‌دهد. این وضعیت معمولاً چند ثانیه تا چند دقیقه طول می‌کشد، اما بعد از آن فرد به حالت عادی برمی‌گردد و می‌تواند دوباره حرکت کند و صحبت کند.

بی اختیاری عضلات

سدیم اکسی بات یک دارو است که سازمان جهانی دارو و غذا برای درمان خواب‌آلودگی شدید، بی‌خوابی و مشکلات کنترل عضلات توصیه کرده است. این دارو عوارض کمتری دارد و با سایر داروها کمتر تداخل پیدا می‌کند.

داروهای ضدافسردگی نیز می‌توانند به کنترل این اختلال کمک کنند، اما ممکن است عوارضی مانند افزایش فشار خون یا مشکل در ضربان قلب ایجاد کنند.

پزشک ممکن است بر اساس وضعیت بیمار و علائم او، روش درمان را تغییر دهد تا بهترین نتیجه حاصل شود.

بالا بردن کیفیت زندگی

نارکولپسی می‌تواند زندگی اجتماعی فرد را تحت تاثیر قرار دهد. در این شرایط، پزشک ممکن است توصیه‌هایی مانند موارد زیر داشته باشد:

– دریافت حمایت عاطفی از سوی خانواده و دوستان
– مراجعه به مشاور برای حفظ سلامت روانی
– استفاده از داروها و روش‌های بهبود مشکلات جسمی
– یادگیری درباره تاثیر داروها، مواد مخدر و الکل بر حمله خواب

همچنین، تا زمانی که درمان به طور کامل موثر نباشد، فرد باید از انجام فعالیت‌هایی مثل رانندگی که ممکن است خطرآفرین باشد، خودداری کند.

در مراحل اولیه، تشخیص اختلال حمله خواب برای پزشکان ممکن است دشوار باشد، زیرا این بیماری شباهت زیادی به مشکلات دیگری مثل اختلالات روانی، آپنه خواب یا سندروم پای بی‌قرار دارد. حتی ممکن است تشخیص این بیماری بین ۵ تا ۱۰ سال طول بکشد.

برای تشخیص نارکولپسی، پزشک از روش‌های زیر استفاده می‌کند:

– جمع‌آوری اطلاعات درباره وضعیت خواب و سابقه بیماری‌های فرد
– انجام معاینه فیزیکی
– انجام آزمایش‌هایی مانند تست چندگانه خواب یا تست تأخیر در خواب

آزمایش چندگانه خواب در یک کلینیک انجام می‌شود و فرد باید یک شب را در آنجا بگذراند تا دستگاه الگوی خواب او را بررسی کند. تست تأخیر خواب نیز چند ساعت پس از آزمایش چندگانه انجام می‌شود.

پزشک ممکن است برای درک بهتر وضعیت خواب سوالاتی بپرسد، مثل:

– آیا در طول روز خیلی خواب‌آلود هستید؟
– چند ساعت در شب می‌خوابید؟
– آیا بعد از بیدار شدن احساس سرحالی دارید؟
– آیا در طول روز چرت می‌زنید؟
– آیا هنگام خواب، احساسات یا حالت‌های عجیب را تجربه می‌کنید؟
– آیا بعد از خواب یا بلافاصله پس از بیدار شدن دچار ناتوانی در حرکت هستید؟
– آیا هنگام شادی یا عصبانیت دچار ضعف عضلانی یا افتادن شده‌اید؟

پاسخ به این سوالات و بررسی الگوی خواب به تشخیص بهتر این اختلال کمک می‌کند.

تشخیص حمله‌ی خواب چیست؟

برای تشخیص نارکولپسی یا حمله‌ی خواب، پزشک باید یک معاینه فیزیکی و بررسی کامل سابقه پزشکی فرد را انجام دهد. با این حال، هیچ‌کدام از علائمی که گفته شد، مختص این بیماری نیستند و ممکن است در اختلالات دیگر هم دیده شوند. به همین دلیل، انجام آزمایش‌های خاص در یک مرکز یا آزمایشگاه خواب ضروری است تا تشخیص دقیق داده شود. دو آزمایش مهم که برای تأیید نارکولپسی لازم هستند، پلی‌سومنوگرافی (PSG) و آزمون تأخیر خواب چندگانه (MSLT) نام دارند.

درمان حمله‌ی خواب چیست؟

اگرچه درمان قطعی برای نارکولپسی یا حمله‌ی خواب وجود ندارد، اما بیشتر علائم این بیماری با دارو قابل کنترل هستند. برای کنترل خواب‌آلودگی روزانه، از داروهای محرک مشابه آمفتامین استفاده می‌شود. همچنین، برای مدیریت مشکلات مربوط به خواب REM، داروهای ضد افسردگی تجویز می‌شوند.

به تازگی، داروی جدیدی به نام Xyrem برای افرادی که از نارکولپسی همراه با کاتاپلکسی (شل شدن عضلات و افتادن هنگام احساسات شدید مانند خنده یا گریه) رنج می‌برند، تأیید شده است. این دارو به افراد کمک می‌کند خواب شبانه بهتری داشته باشند و در نتیجه در طول روز کمتر خواب‌آلود شوند. مصرف داروها می‌تواند به بهبود قابل توجهی در بیماران مبتلا به نارکولپسی کمک کند.

علاوه بر دارو، تغییر سبک زندگی نیز می‌تواند علائم را کاهش دهد. از جمله این تغییرات می‌توان به اجتناب از کافئین، الکل، نیکوتین و غذاهای سنگین، تنظیم برنامه خواب، برنامه‌ریزی برای چرت کوتاه در روز (۱۰ تا ۱۵ دقیقه) و انجام ورزش اشاره کرد.

برای مشاوره با پزشکان متخصص مغز و اعصاب و دریافت نوبت ویزیت حضوری یا آنلاین، می‌توانید از سایت‌هایی مثل دکترخوب استفاده کنید.