فهرست محتوا
اعتیاد یک مشکل جدی است که باید سریعاً با آن مقابله کنیم. فرد معتاد مانند یک بیمار است که نیاز به درمان دارد تا بتواند از این وضعیت خلاص شود.
اکنون روشهای قدیمی برای ترک اعتیاد منسوخ شدهاند و روشهای جدیدی پیدا شده که به فرد کمک میکنند بدون استفاده از اجبار و زور، از اعتیاد خلاص شود و کمتر درد بکشد.
روشهای مدرن برای ترک اعتیاد شامل درمانهای دارویی و روانشناختی هستند. اما برای انتخاب بهترین راه برای ترک اعتیاد، نیاز به مشاوره و راهنمایی متخصصانه است.
بنابراین، اهمیت دارد که فرد معتاد هر چه زودتر به مشاوره ترک اعتیاد مراجعه کند تا بهترین راه حل برای وی انتخاب شود و بتواند با موفقیت از اعتیاد خود عبور کند.
وقتی که یک فرد نمیتواند یک عادت خاص را کنار بگذارد یا از استفاده از یک ماده خاص خودداری کند، به اعتیاد مبتلا شده است.
اعتیاد میتواند به فرد آسیبهای جسمی و روانی زیادی وارد کند. این واژه تنها به مواد مخدر محدود نمیشود؛ بلکه برخی افراد به عملیات خاصی مانند قمار زیاد، غذاخوردن بیش از حد، یا کار کردن به اندازه زیادی اعتیاد دارند.
اگرچه انواع مختلفی از وابستگی وجود دارد، مانند اعتیاد به تلفن همراه، اما در این مقاله ما به اعتیاد مرتبط با مواد مخدر تمرکز داریم.
گاهی اوقات اتفاق میافتد که یک فرد به علت یک مشکل جسمی یا روانی به مدتی از داروی خاصی استفاده میکند و بعد از حل مشکلش نمیتواند این دارو را ترک کند.
در این صورت هم فرد به اعتیاد مبتلا میشود. اعتیاد به واقع یک بیماری است که میتوان آن را درمان کرد. بیشتر افرادی که به یک ماده یا عادت اعتیاد میشوند، اولین بار آن را به صورت داوطلبانه امتحان کردهاند، اما بعداً مجبور به انجام آن شدهاند و نمیتوانند از آن دوری کنند.
اعتیاد به مواد مخدر و سوءمصرف مواد دو مفهوم مختلفی هستند. سوءمصرف به مصرف بیش از حد یا دوز بالای یک ماده مخدر اشاره دارد که ممکن است برای سلامتی فرد و وضعیت اجتماعیاش آسیب زننده باشد.
اما این که کسی سوءمصرف کند، به معنی این نیست که او معتاد باشد. معتاد به فردی گفته میشود که به یک نوع خاص از مواد مخدر یا یک رفتار خاص اعتیاد داشته باشد و نتواند آن را کنار بگذارد.
برای مثال، فردی که یک شب مقدار زیادی الکل مصرف کند، ممکن است عوارض جانبی از آن را تجربه کند ولی نمیتوان به او گفت که دچار اعتیاد شده است مگر اینکه به صورت پیوسته و مکرر این مقدار الکل را مصرف کند و از عوارض آن بیتوجه باشد. به عبارت دیگر، افراد ممکن است به برخی رفتارها هم اعتیاد پیدا کنند، نه فقط به مواد مخدر.
برخی اعتیادهای رفتاری عبارتاند از:
یک فرد اعتیادی، به مصرف بیش از حد یک ماده یا ادامه دادن به رفتاری خاص که برایش مضر است، ادامه میدهد. این باعث میشود که فرد درگیر عوارض طولانی مدت این رفتار یا مصرف شود، که ممکن است برای سلامتی او آسیبهای جدی به همراه داشته باشد.
اعتیاد باعث ایجاد علائم مختلفی در افراد میشود که برخی از آنها عبارتاند از:
اعتیاد به مواد یک بیماری است که باید درمان شود. این درمان به ترک اعتیاد معروف است. برای ترک اعتیاد، روشهای مختلفی وجود دارد که هرکدام بستگی به نوع و میزان مواد مخدر مصرفی فرد دارند.
برای انتخاب بهترین روش ترک اعتیاد، حضور یک متخصص روانپزشک ضروری است. اعتیاد بیماریی مزمن است که نیاز به درمان طولانیمدت دارد و نمیتوان آن را در چند روز درمان کرد.
وقتی فرد تصمیم به ترک اعتیاد میگیرد، باید بر اساس اصول خاصی عمل کند و به درستی گام بردارد. در ادامه، به معرفی و معرفی روشهای مختلف ترک اعتیاد میپردازیم.توجه داشته باشید که درمانهای ترک اعتیاد باید سه مسئله را پیوسته در برنامهی خود رعایت کنند:
روشهایی که برای ترک اعتیاد استفاده میشوند، ممکن است برای هر فرد متفاوت باشند و هر کدام میتوانند موثر باشند.
برای انتخاب بهترین و سریعترین روش برای ترک اعتیاد، نیاز است که شرایط شخص و نوع مادهی مخدر مورد استفاده او دقیقاً بررسی شوند.
یکی از روشهای مؤثر برای ترک اعتیاد، سمزدایی است. در این روش، هدف آن از بدن حذف کردن مادهای است که اعتیادآور است.
با انجام سمزدایی، اثرات مضر مادهی مخدر که در بدن فرد تجزیه شده است، کاهش مییابد. این فرآیند باید در شرایط ایمن و تحت نظر پزشک صورت گیرد، تا برای فرد خطری نداشته باشد.
انتخاب این روش به عوامل مختلفی وابسته است، از جمله شرایط فیزیکی و روانی فرد، و میزان وابستگی به مادهی مخدر.
هدف دیتاکس یا سمزدایی، جلوگیری از شدت علائمی است که وقتی کسی از مصرف مادهی مخدر کم میکند یا کلاً ترکش میکند، در بدن او پدید میآید.
این علائم میتوانند به فعالیتهای روزانهی شخص آسیب برسانند. شدت این علائم به میزان مصرف قبلی فرد بستگی دارد. هر فرد تجربهی متفاوتی از این فرایند دارد، چرا که ترک هر مادهی مخدر به شدت اعتیاد و نوع آن بستگی دارد.
در سمزدایی، از داروهایی استفاده میشود که به فرد کمک میکنند تا در طول فرایند کمتری سختی بکشد. برای بیشتر مواد مخدر، معمولاً بین چند هفته تا چند ماه زمان میبرد تا علائم ترک اعتیاد به طور کامل کاهش یابند.
مدت زمانی که فرد این علائم را نشان میدهد به موارد زیادی بستگی دارد که عبارتاند از:
اگر سمزدایی بدون نظارت پزشکی انجام شود، ممکن است خطرات جدیای مانند تشنج، دهیدراتاسیون یا از دست دادن مواد معدنی بدن و شوک رخ دهد که میتواند منجر به مرگ شود.
بنابراین، اگر فرد تصمیم به سمزدایی گرفته است، باید حتماً زیر نظر تیم پزشکی و کادر درمانی متخصص، ساختمانهای درمانی یا مراکز کمپ ترک اعتیاد این فرآیند انجام شود.
سمزدایی هنگام ترک مواد مخدر میتواند باعث ظهور علائم و عوارض مختلفی شود که شامل موارد زیر هستند:
روش سریع و فوقسریع سمزدایی مواد مخدر، به طریقی است که در مدت زمان کوتاهتری نسبت به سمزدایی عادی، مواد مخدر را از بدن فرد خارج میکند و علائم ترک را کاهش میدهد.
این روش به دلیل سرعت بالا و کارایی بیشتر، گرانقیمت و خطرناک است. در این روش، فرد بیهوش میشود و داروهایی به وی تزریق میشود که جانشین مواد مخدر مصرفی میشوند.
این روش معمولاً برای افرادی استفاده میشود که به مواد مخدر مثل هروئین و مسکنها وابسته هستند. با این حال، خطرات زیادی دارد و به دلیل این خطرات، معمولاً توصیه نمیشود که از این روش استفاده شود.
سمزدایی سریع ممکن است باعث موارد زیر شود:
سمزدایی فوق سریع در چند ساعت انجام میشود و معمولاً هر ۵۰۰ نفر که این روش را انجام میدهند، یک نفر نمیتواند بدون مشکل از آن خارج شود.
این روش اولین مرحلهی ترک اعتیاد است، اما باید به یاد داشت که برای موفقیت کامل، مراحل دیگر ترک اعتیاد نیز به ترتیب و پیوسته انجام شوند.
در اولین مرحله از ترک اعتیاد، سمزدایی انجام میشود تا مواد مخدر از بدن فرد خارج شود. این فرآیند باعث میشود که عوارض و علائم ترک اعتیاد کمتر شوند.
اما اگر سمزدایی در منزل و بدون نظارت پزشک انجام شود، ممکن است خطرات جدیای از جمله مرگ فرد به وجود آید.
در این درمان، فرد معتاد به تحمل و مواجهه با مشکلات و نگرانیهای ذهنی خود تشویق میشود. امروزه این نوع درمان به طور گسترده استفاده میشود. درمان CBT به بیمار این امکان را میدهد که از زوایای مختلف اعتیاد خود آگاه شود و با مشکلاتی که این بیماری برای او پدید آورده است، روبرو شود.
وقتی که یک فرد معتاد با عواقب بیماری خود آشنا میشود و به خوبی با روند آن آشنا میشود، بهتر میتواند به ترک آن فکر کند.
این درمان به معتادان کمک میکند تا افکار منفی خود را شناسایی کنند و با آنها مقابله کنند. یکی از دلایلی که افراد به مواد مخدر روی میآورند، خاموش کردن افکار منفی در ذهنشان است.
آنها برای جلوگیری از ورود این افکار به ذهن خود، به مواد مخدر روی میآورند. اگر مشکل اصلی فرد شناسایی و حل شود، دیگر احتیاجی به مصرف مواد مخدر ندارد، بنابراین فرآیند ترک موفق خواهد بود. این درمان میتواند به رفع مشکل از ریشه کمک کند.
افکار منفی معمولاً دلیل ایجاد افسردگی و یا اختلالات روانی دیگر در کنار اعتیاد هستند و ممکن است مصرف مواد را تشدید کنند. در این موارد، بهتر است که فرد به متخصص نورولوژی یا روانشناس مراجعه کند.
به علاوه، فرد میتواند در طول فرایند ترک با فشارهای روانی زیادی روبرو شود و مشکلات عاطفی و خانوادگی ای که به دلیل اعتیاد برایش پیش آمده است، را تحمل کند. در این دوره، مشاوره با یک روانپزشک و هدایت در یک مسیر روحی صحیح، میتواند بسیار کارآمد باشد.
این درمان به فرد کمک میکند تا با باورهای غلط و احساسات منفی که نسبت به خود دارد، کنار بیاید. از روشهای خوددرمانی استفاده میکند تا خلق و وضعیت روحی آن فرد را بهبود بخشد.
همچنین، توانایی برقراری ارتباط را در آنها تقویت میکند و به آنها تکنیکهایی را آموزش میدهد. چیزی که باعث میشود معتادان به سوی مصرف مواد بروند و دوباره معتاد نشوند، تحریکهای ذهنی هستند.
معمولاً معتادان با عوامل مختلفی به مصرف مواد دوباره تحریک میشوند. درمان شناختی رفتاری به معتادان میآموزد که با این عوامل مقابله کنند و از آنها دفاع کنند.
این کار از سه طریق انجام میپذیرد که عبارتاند از:
این درمان به فرد کمک میکند تا شناختهای دقیق از شرایط و عواملی که میتوانند او را به مصرف دوباره مواد مخدر تحریک کنند، پیدا کند. به عنوان مثال، ممکن است وقتی که فرد با دوستان مصرف کننده در جمع است، تمایل داشته باشد که همراهشان مواد مخدر مصرف کند.
همچنین، این درمان به فرد کمک میکند تا از شرایطی که ممکن است او را به مصرف مواد مخدر ترغیب کنند، اجتناب کند. به عنوان مثال، فرد میتواند تصمیم بگیرد که به دیدار دوستان مصرف کنندهی خود نرود تا از ورود به شرایط تحریککننده خودداری کند.
در نهایت، این درمان به فرد آموزش میدهد که با این شرایط کنار بیاید و سعی کند وضعیت روحی و خلق خود را بهبود بخشد.
داروها کمک میکنند تا فرآیند ترک اعتیاد برای افراد آسانتر باشد. بسیاری از افرادی که قصد ترک اعتیاد را دارند، ممکن است نتوانند با علائم ترک مواد کنار بیایند.
برای این دلیل، داروهای خاصی وجود دارند که این علائم را کاهش میدهند و فرآیند ترک را برای آنها آسانتر میسازند. این داروها ممکن است برای بیمارانی که در خانه هستند یا برای بیمارانی که در مراکز درمانی ترک اعتیاد بستری شدهاند، تجویز شوند.
دوز مناسب هر دارو برای هر بیمار ممکن است متفاوت باشد تا بهترین نتیجه در ترک مواد بدست آید. درمانهای مختلفی برای ترک اعتیاد استفاده میشود و هر کدام از این داروها دارای اثرهای خاصی بر روند درمانی هستند.
این داروها عبارتاند از:
این دارو باعث کاهش اضطراب و استرس فرد میشود. اضطراب یکی از عوارض رایجی است که در فرآیند ترک مواد اعتیادی مانند کوکائین، هروئین و تریاک رخ میدهد.
این دارو اثر آرامبخش دارد. پزشکان در تجویز این دارو به دلیل خاصیت اعتیادآوری آن، بسیار محتاط هستند.
بدون استفاده از مواد اعتیادآور، افراد معتاد ممکن است احساس غمگینی و افسردگی کنند. این به دلیل کاهش سطح هورمونهای شادی در بدن آنهاست که بدون مصرف مواد، این سطح پایین میآید.
زیرا معتاد برای مدت طولانی به مواد برای تجربه شادی معمولا وابسته شده و مغز نیاز به زمان دارد تا فعالیتهای طبیعی و معمولی خود را بازیابد.
داروهای ضدافسردگی مانند سرترالین و فلوکستین، میتوانند به خوبی جایگزین مواد اعتیادآور باشند. این قرصها به فرد کمک میکنند تا تا زمانی که مغز به فعالیت طبیعی خود برای حالت شاد بودن باز میگردد، احساس بهتری داشته باشد و از افسردگی کاسته شود.
قرص B2 یا همان نالوکسان، از گیاه خشخاش به دست میآید و یک نوع داروی نیمه صنعتی است. این دارو برای کمک به ترک اعتیاد به مواد مخدر استفاده میشود، اما خود به عنوان یک داروی اعتیادآور دسته بندی نمیشود.
قرص B2 به عنوان جایگزینی برای داروهای مثل ترامادول و متادون در درمان اعتیاد به مواد مخدر استفاده میشود. همچنین برای درمان دردهای حاد و مزمن نیز استفاده میشود.
این دارو معمولا به صورت قرص زیر زبانی یا تزریق تجویز میشود.
متادون یک نوع داروی شبه داروی مخدر است که به صورت صنعتی و در آزمایشگاه تولید میشود. این دارو عمدتاً برای درمان اعتیاد به مواد مخدری مانند هروئین، مورفین و کدئین استفاده میشود.
در فرایند ترک اعتیاد، قرص و شربت متادون برای کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض ترک اعتیاد استفاده میشود.
قرص کلونیدین یک دارویی است که در کمک به ترک اعتیاد به مواد مخدر مؤثر است. این دارو میتواند علائمی مانند انقباضات عضلانی، دردها و گرفتگیها، عرق کردن و اضطراب را کاهش دهد. همچنین از تشنج و لرزش هم جلوگیری میکند.
این روش برای ترک اعتیاد به الکل و مواد مخدر استفاده میشود. در این روش، افراد به صورت گروهی با هم جمع میشوند تا درک بهتری از آسیبها و پیامدهای اعتیاد پیدا کنند.
پیامدهای اعتیاد ممکن است شامل مسائل اجتماعی، عاطفی، روانی و جسمی باشد. فرآیند ۱۲ قدم ترک مواد با قبول مشکلات آغاز میشود و سپس به تسلیم شدن به یک قدرت بزرگتر میپردازد.
در ادامه، شرکت پیوسته در جلسات گروهی و ملاقاتهای مشترک میآید. اعضای گروه در این جلسات با یکدیگر تعامل داشته و همدیگر را در این مسیر حمایت میکنند.
در درمان برخی اختلالات روانی، مانند اختلال دوقطبی، افسردگی شدید و اسکیزوفرنی، از شوک الکتریکی استفاده میشود. این شوک الکتریکی با استفاده از ولتاژهای متغیر بر روی مغز اعمال میشود. این روش به خاطر توانایی در بهبود افکار خودکشی و کاهش شدید علائم برخی اختلالات، مانند افسردگی شدید، بسیار مؤثر است.
در برخی موارد، این اختلالات میتوانند باعث اعتیاد به مواد شوند. بنابراین، درمان این اختلالات نقش مهمی در فرآیند ترک اعتیاد دارد. استفاده از شوک الکتریکی به عنوان یکی از روشهای جدید درمان ترک اعتیاد مورد استفاده قرار میگیرد.
برای کمک به ترک اعتیاد، برخی داروهای گیاهی ممکن است مفید باشند، اما عملکرد دقیق آنها هنوز مشخص نشده است. این داروها معمولاً به کاهش عوارضی که در اثر ترک اعتیاد اتفاق میافتد، کمک میکنند. در زیر به برخی از این داروها اشاره میکنم:
این روشهای گیاهی معمولاً برای کمک به ترک سیگار نیز کاربرد دارند.
در زمان ترک اعتیاد، تغذیه مناسب میتواند تأثیر زیادی در کاهش عوارض و علائم ترک داشته باشد. مصرف غذاهای مناسب میتواند به فرد کمک کند در این مسیر موفق تر باشد.
در کل، مصرف غذاهایی که غنی از ویتامینها، مواد معدنی، آنتی اکسیدانتها و پروتئین هستند، میتواند به فرد کمک کند در زمان ترک اعتیاد بهتر و سالمتر باشد.
مشاوره ترک اعتیاد یک خدمت مهم در زمینه سلامت روان است. این نوع مشاوره به افراد کمک میکند تا بهترین روش برای ترک اعتیاد خود را انتخاب کنند و از تواناییها و چالشهایی که با آن مواجه هستند، آگاه شوند.
مشاورهگر مسئول است که به فرد کمک کند تا اطلاعات بیشتری درباره روشهای مختلف ترک اعتیاد به دست آورد و به نیازهای خود توجه کند تا راه حل مناسبی را برای خود پیدا کند.
گاهی اوقات، روشی که برای یک نفر مفید است، برای دیگری مناسب نیست. بنابراین، انتخاب بهترین روش برای ترک اعتیاد به وابسته بودن به شرایط و نیازهای خاص هر فرد بستگی دارد.
در روشهای نوین برای ترک اعتیاد، از درمانهای روانشناختی و دارویی استفاده میشود. در این روش، ابتدا درمانگر با شناسایی ریشه اعتیاد در فرد، به روشهای روانشناختی برای کاهش آن میپردازد. سپس، فرآیند پزشکی برای تخلیه بدن از سموم مواد مخدر انجام میشود.
دلیل استفاده از درمانهای روانشناختی این است که پس از مراحل درمان پزشکی، فرد به سمت بازگشت به مصرف مواد مخدر دچار نشود.
در روشهای نوین، فرد در طول فرآیند ترک کمترین رنج را تجربه میکند و مدت زمان بیشتری برای بازپسگیری سلامتی خود دارد، به خاطر اینکه قطع مصرف مواد به شیوه نرم و کنترل شده صورت میگیرد، نه به صورت ناگهانی و غیرقابل پیشبینی که در روشهای قدیمی معمول بود.
در موارد خاص مانند ترک هروئین، قطع ناگهانی مصرف میتواند خطرات جدی برای سلامتی فرد داشته باشد و به مرگ او منجر شود. بنابراین، استفاده از روشهای نوین میتواند این فرآیند را با خطر کمتری همراه کند. با این حال، هیچگاه توصیه نمیشود که فرد به طور ناگهانی مصرف مواد را قطع کند.
اگر قصد ترک اعتیاد را دارید، بهتر است با یک متخصص با تجربه مشاوره کنید تا بهترین راه برای شما انتخاب شود و اینکه فرآیند به طور ایمن و موفقیتآمیز پیشروی کند.
درمانگر به فرد معتاد خدماتی ارائه میدهد تا به او کمک کند بهتر با اعتیادش مقابله کند و به زندگی عادی خود بازگردد.
برخی از این خدمات عبارتند از:
برای اینکه فرد بتواند به راحتی از اعتیاد خود دور شود، باید بفهمد که چه چیزهایی باعث شده است که به اعتیاد افتاده است.
تا وقتی که فرد این عوامل را به خوبی شناسایی نکند، نمیتواند آنها را از زندگی خود حذف کند؛ بنابراین، ممکن است با تمایل به سمزدایی، دوباره به سمت مصرف مواد برود.
مشاور ترک اعتیاد به افراد کمک میکند تا این عوامل را شناسایی کنند؛ این عوامل میتوانند داخلی یا خارجی باشند.
عوامل خارجی مثل فقر، دوستان معتاد یا دسترسی آسان به مواد مخدر هستند. در مقابل، عوامل داخلی شامل افسردگی، کمبود اعتماد به نفس، خشم و … میشوند.
در بسیاری از حالات، افراد به تنهایی انگیزه کافی برای ترک اعتیاد ندارند و به دلیل فشارهای خانوادگی یا اجبار، سعی در ترک اعتیاد میکنند. این مشکل میتواند باعث ناموفقیت در فرآیند ترک اعتیاد شود، زیرا پس از مدتی، فرد ممکن است دوباره به سمت مواد مخدر بپردازد.
در این مواقع، مشاور به فرد کمک میکند تا آزادانه شرایط و موانع را بررسی کند.
در مصاحبه انگیزشی، درمانگر معتقد است که بیمار از نظر روانی دچار تعارضات ذهنی است؛ به این معنی که از یک سو میخواهد اعتیاد را ترک کند و از سوی دیگر نمیخواهد. روشن شدن این تعارضات و حل آنها به فرد کمک میکند تا تصمیم قاطعانهتری برای ترک اعتیاد بگیرد و از درون راضی به این تصمیم شود.
این روند میتواند به تحقق موفقیت در فرآیند ترک اعتیاد کمک کند و فرد پس از آن به سمت مواد مخدر بازنگردد.
مشاوره ترک اعتیاد به فرد کمک میکند تا با انواع روشهای درمان اعتیاد آشنا شود و مزایا و محدودیتهای هر روش را شناسایی کند تا بهترین روش را انتخاب کند.
بسیاری از افراد از دردهای جسمانی در فرآیند ترک اعتیاد میترسند و این میتواند مانع تصمیم به ترک اعتیاد شود. اما امروزه روشهای دارو درمانی وجود دارند که علائم ترک را کاهش میدهند و به فرد کمک میکنند تا به طور مداوم پیش بروند.
همچنین ممکن است که فرد پس از سمزدایی مجدداً وسوسه شود تا به مصرف مواد بازگردد؛ در این شرایط، مشاور به فرد اصول مراقبتی را آموزش میدهد تا بتواند در برابر وسوسههای شدید مقاومت کند.
اعتیاد یک مشکل جدی در زندگی افراد است که باید به سرعت مورد بررسی قرار گیرد و ریشههایش از زندگی فرد پاک شوند.
اگر ریشههای اعتیاد باقی بمانند، هر چقدر فرد سعی در ترک آن داشته باشد، ممکن است دوباره به اعتیاد بازگردد؛ بنابراین، برای شناسایی و از بین بردن ریشههای این مشکل، مشاوره ترک اعتیاد بهترین راهکار است.
مشاوره به فرد معتاد کمک میکند تا مسیر صحیح ترک اعتیاد را پیدا کرده و به درستی این مسیر درمانی را طی کند.
شغل روانشناسی (Psychology) یکی از حرفههای مهمی است که به ما کمک میکند تا ذهن…
اگر به علوم طبیعی و پزشکی علاقه دارید و دوست دارید به مردم کمک کنید،…
طب کار به حفظ سلامت کارکنان و ایمنی محیط کار مربوط میشود. کارمندان سازمانها و…
نیاز به کار از زمانهای قدیم وجود داشته و هر روز اهمیت آن بیشتر میشود.…
روانشناسی سلامت یک رشته بینرشتهای است که به ترکیب روانشناسی و پزشکی میپردازد. این رشته…
واقعیت درمانی یک روش رواندرمانی است که همه رفتارها را به عنوان انتخابهایی میداند. به…
