مشاوره زوج درمانی درتهران

زمان مطالعه: 10 دقیقه

زوج‌ درمانی یک روش جدید است که از دهه 1960 و 1970 شروع شده است. جالب است بدانید که این نوع مشاوره در ابتدا بیشتر بر روی مشکلات جنسی زوج‌ها تمرکز داشت، مشابه سکس‌تراپی که در کشورهای مختلف به همین نام شناخته می‌شود.

امروزه زوج‌درمانی به بهبود رابطه عاطفی و فکری زوجین می‌پردازد، در حالی که سکس‌تراپی به حل مشکلات جنسی اولیه و جدا از مسائل عاطفی اختصاص دارد. برخی از درمانگران هر دو زمینه را آموزش دیده‌اند، اما برخی دیگر تنها در یکی از این شاخه‌ها تخصص دارند.

تعریف زوج‌ درمانی

زوج‌ درمانی یک روش نسبتاً جدید است و هنوز در حال پیشرفت است. به همین دلیل، کتاب‌های زیادی در این زمینه وجود ندارد و هنوز در حال توسعه است.

زوج‌ درمانی به روابط زوج‌ها می‌پردازد. در اینجا، “زوج” به معنای دو فرد است که به قصد زندگی مشترک و برقراری رابطه عاطفی، فکری، مالی و حتی جنسی، برای مدت‌زمانی مشخص (مانند شش ماه یا بیشتر) با هم زیر یک سقف زندگی می‌کنند. این تعریف شامل افرادی که هنوز با هم زیر یک سقف نرفته‌اند، نمی‌شود، حتی اگر از نظر قانونی ازدواج کرده باشند. در واقع، تا زمانی که زندگی مشترکی آغاز نشده، نمی‌توان از روش‌های زوج‌درمانی برای آن‌ها استفاده کرد. در این شرایط، مشاوره معمولی ممکن است مناسب‌تر باشد.

چه کسانی به مشاوره زوج‌ درمانی در تهران نیاز دارند؟

بیشتر کتاب‌های زوج‌ درمانی که در دنیا نوشته شده، بیشتر بر روی طبقه متوسط شهری، به ویژه افراد تحصیل‌کرده، تمرکز دارند. این کتاب‌ها به زوج‌هایی که در شهرهای بزرگ و مدرن زندگی می‌کنند، پرداخته و برای آن‌ها طراحی شده‌اند.

برای مثال، روش‌های درمانی که در این کتاب‌ها توضیح داده شده، ممکن است برای زوج‌هایی که در مناطق روستایی یا ایالت‌های کمتر توسعه‌یافته زندگی می‌کنند، مناسب نباشد. در این مناطق، دسترسی به زوج‌درمانی و اطلاعات مربوط به آن ممکن است محدود باشد.

در ایران نیز، بیشتر کسانی که به زوج‌درمانگر مراجعه می‌کنند، از طبقه متوسط شهری هستند. اما نیاز به زوج‌ درمانی تنها محدود به این طبقه نیست. همه طبقات اجتماعی، از جمله طبقه پایین شهری، طبقه بالا شهری و حتی روستایی‌ها نیز به نوعی نیاز به مشاوره دارند.

با این حال، نوع مشاوره و تمرین‌های زوج‌ درمانی برای هر طبقه اجتماعی می‌تواند متفاوت باشد. برای زوج‌های تحصیل‌کرده و با آگاهی بیشتر، روش‌های خاصی استفاده می‌شود، در حالی که زوج‌های کم‌سواد و با آگاهی کمتر نیاز به رویکرد متفاوتی دارند.

چرا زوج درمانی انجام می شود؟

زوج‌ درمانی روشی است که به زوجین کمک می‌کند تا مشکلات و چالش‌های ارتباطی خود را شناسایی کنند و راه‌حل‌هایی برای بهبود رابطه‌شان پیدا کنند. زوج‌ها ممکن است در زندگی مشترک با مشکلاتی مثل اختلاف نظر، سوءتفاهم، عدم ارتباط مؤثر، خیانت، مشکلات جنسی و استرس مواجه شوند. اگر این مشکلات به موقع و به درستی مدیریت نشوند، می‌توانند به رابطه آسیب برسانند و حتی به طلاق منجر شوند.

اهداف اصلی زوج‌درمانی عبارتند از:

1. بهبود ارتباط: یکی از اهداف مهم زوج‌درمانی، ارتقاء مهارت‌های ارتباطی زوجین است. در این درمان، زوج‌ها یاد می‌گیرند چگونه به طور مؤثر با هم صحبت کنند، به یکدیگر گوش دهند و احساسات خود را به شکل سازنده بیان کنند.

2. حل تعارضات: درمانگر به زوج‌ها کمک می‌کند تا روش‌های سالمی برای حل اختلافات و تعارضات خود پیدا کنند.

3. افزایش صمیمیت: زوج‌ درمانی می‌تواند به تقویت صمیمیت و نزدیکی عاطفی بین زوجین کمک کند.

4. تغییر الگوهای رفتاری ناسالم: بسیاری از مشکلات رابطه به دلیل الگوهای رفتاری ناسالمی است که زوجین در طول زمان یاد گرفته‌اند. زوج‌ درمانی به آن‌ها کمک می‌کند تا این الگوها را شناسایی کرده و به جای آن‌ها الگوهای سالم‌تری را انتخاب کنند.

5. تقویت رابطه: زوج‌درمانی می‌تواند به تقویت بنیان‌های رابطه و افزایش رضایت از زندگی مشترک کمک کند.

چه زمانی به زوج درمانی نیاز داریم؟

شما به زوج‌ درمانی نیاز دارید اگر:

– اختلاف نظرها و مشکلات بین شما و همسرتان به طور مداوم ادامه دارد و نتوانسته‌اید آن‌ها را حل کنید.
– احساس می‌کنید ارتباط خوبی با همسرتان ندارید یا صمیمیت و نزدیکی عاطفی شما کاهش یافته است.
– خیانتی در رابطه رخ داده باشد یا استرس و فشارهای زندگی روزمره بر رابطه‌تان تأثیر گذاشته باشد.

مزایای زوج درمانی

زوج‌ درمانی می‌تواند به طور چشمگیری کیفیت زندگی مشترک زوجین را بهبود بخشد و رضایت آن‌ها از زندگی زناشویی را افزایش دهد. همچنین، این روش می‌تواند احتمال طلاق را کاهش دهد، چون به زوجین کمک می‌کند مهارت‌های جدیدی برای حل مشکلات و تقویت رابطه‌شان یاد بگیرند.

مشاور زوج درمانی یا زوج درمانگر چه کسی است؟

مشاور زوج‌درمانی یا زوج‌درمانگر کسی است که به طور حرفه‌ای با زوج‌ها کار می‌کند تا به بهبود روابط آن‌ها و حل مشکلات‌شان کمک کند. این فرد معمولاً تحصیلات و آموزش‌های خاصی در زمینه روانشناسی و روابط بین‌افراد دارد. هدف اصلی او این است که زوج‌ها را بهتر با همدیگر آشنا کند، ارتباطاتشان را بهبود بخشد و به آن‌ها کمک کند تا رابطه‌ای سالم و پایدار داشته باشند.

مشاور زوج درمانی یا زوج درمانگر چه تخصص هایی باید داشته باشد

برای اینکه یک مشاور زوج درمانی خوب و مؤثر شود، لازم است مهارت‌ها و تخصص‌های خاصی را داشته باشد، از جمله:

– روانشناسی: دانستن درباره روانشناسی فردی و گروهی، بیماری‌های روانی و روش‌های درمانی.
– روان‌درمانی: یادگیری تکنیک‌ها و روش‌های درمانی برای کمک به مشکلات احساسی و رفتاری مثل اضطراب، افسردگی، خشم و غیره.
– روابط و رفتارهای انسانی: فهم رفتارهای انسانی، روابط بین‌افراد و قوانین رفتاری.
– مشاوره و درمان خانواده: تکنیک‌هایی برای کمک به مسائل خانوادگی و مشکلاتی که باعث ناراحتی زوجین می‌شود.
– مهارت‌های ارتباطی: توانایی برقراری ارتباط مؤثر و معنادار با زوجین.
– اخلاق حرفه‌ای: داشتن اخلاق حرفه‌ای که به زوجین اعتماد به نفس بدهد و بتوانند به راحتی نگرانی‌هایشان را مطرح کنند.
– پژوهش در زمینه روابط: آگاهی از جدیدترین تکنیک‌ها و روش‌های درمانی از طریق پژوهش و مطالعه.

در کل، مشاور زوج‌ درمانی باید به طور کامل به این حوزه مسلط باشد تا بتواند به زوجین کمک کند رابطه‌شان را بهبود بخشند.

اهمیت به روز بودن زوج‌ درمانگر

تا سال ۱۳۴۰ خانواده‌های ایرانی تقریباً شبیه به هم و یکدست بودند. بافت زندگی در روستاها و شهرها خیلی تفاوتی نداشت. اما از سال ۱۳۴۰ به بعد، با تغییرات اجتماعی و تاریخی، خانواده‌های ایرانی و نیازها و مشکلات آنها هم تغییر کرد.

بنابراین، یک مشاور زوج‌درمانی ایرانی باید با این تغییرات به‌روز باشد و حتی به قوانین مربوطه آشنا باشد، چون در ایران قوانین نقش مهمی دارند. مشاور باید بداند که نسل‌های مختلف، مثل نسل‌های ۳۰ ساله، ۴۰ ساله و ۵۰ ساله، چه دغدغه‌هایی دارند و این نسل‌ها با هم تفاوت‌هایی دارند.

برای مثال، تا اواخر دهه ۷۰، رابطه‌های دختر و پسر معمولاً بعد از بلوغ جنسی و در دانشگاه یا محل کار آغاز می‌شد. اما از دهه ۸۰ به بعد، ارتباطات بین دختر و پسرها قبل از بلوغ جنسی و در مکان‌های عمومی مانند کوچه و خیابان هم شروع شد.

نسل‌های قبلی معمولاً نمی‌توانستند نسبت به جنس مخالف نگاه غیرجنسی داشته باشند، اما نسل‌های جدید می‌توانند با جنس مخالف بدون نگاه جنسی رابطه داشته باشند و مفهوم «دوست معمولی» برایشان واقعی است.

بنابراین، نسل‌های جدید مشکلات و نیازهای جدیدی را به همراه دارند که مشاوران باید به آن توجه کنند.

زوج درمانی در چه زمینه هایی صورت می گیرد؟

زوج‌ درمانی می‌تواند در حل مشکلات مختلف زوجین مفید باشد. در اینجا به چند مورد رایج اشاره می‌کنیم:

– مشکلات ارتباطی: بسیاری از زوج‌ها به خاطر مشکلات در برقراری ارتباط به درمانگر مراجعه می‌کنند. این مشکلات می‌تواند شامل عدم گوش دادن، بیان احساسات به شکل نادرست و سوء تفاهم‌ها باشد.

– اختلافات در سبک زندگی: تفاوت در ارزش‌ها، اهداف و سبک زندگی می‌تواند باعث ایجاد تنش و اختلاف بین زوجین شود.

– مشکلات جنسی: مسائل مربوط به میل جنسی، عملکرد و رضایت جنسی از جمله موضوعاتی است که در زوج درمانی بررسی می‌شود.

– مشکلات اعتماد:خیانت، دروغگویی و نقض اعتماد می‌تواند به شدت به رابطه آسیب بزند و نیاز به درمان دارد.

– مدیریت خشم: خشم کنترل نشده و نحوه برخورد با آن می‌تواند به رابطه آسیب وارد کند.

– مسائل مالی: اختلاف نظر در مورد مدیریت پول و بودجه می‌تواند تنش و استرس در رابطه ایجاد کند.

– مسائل فرزندپروری: اختلاف نظر در مورد تربیت فرزندان و تقسیم مسئولیت‌های مربوط به آن می‌تواند به رابطه زوجین آسیب بزند.

– تغییرات زندگی: رویدادهای مهم مانند تولد فرزند، از دست دادن شغل یا بیماری می‌تواند بر رابطه زوجین تاثیر بگذارد و نیاز به سازگاری داشته باشد.

– اختلافات فرهنگی: تفاوت‌های فرهنگی بین زوجین می‌تواند باعث سوء تفاهم و مشکلات در ارتباط شود.

همه ما به زوج ‌درمانگر نیاز داریم

یکی از مشکلاتی که زوج درمانگرها با آن مواجه هستند، تمایل نداشتن مردها به مراجعه به درمانگر است. در تمام دنیا، مردها معمولاً کمتر از زن‌ها به روان‌درمانگر و زوج درمانگر مراجعه می‌کنند. برای مثال، در آمریکا، اگر زنی از مشکلات زندگی زناشویی‌اش شکایت کند و گفته شود که شوهرش باید بیاید، در ۳۰ درصد موارد مرد با همسرش به کلینیک می‌رود. اما اگر مردی شکایت کند و گفته شود که باید همسرش را بیاورد، در ۶۰ درصد موارد زن با شوهرش به کلینیک می‌رود. آمار ایران هم ممکن است مشابه باشد.

برخی افراد فکر می‌کنند که نیازی به درمانگر ندارند و می‌توانند خودشان مشکلات را حل کنند، مثل این که اگر همسرم پیشنهاد کند که با کسی در مورد سرمایه‌گذاری مشورت کنیم و من بگویم که در روز با صد نفر مشاوره می‌کنم و نیازی به راهنمایی ندارم، این به نظر عجیب است.

این افراد ممکن است فکر کنند که چون می‌توانند در مسائل دیگر مشاوره دهند، می‌توانند مشکلات زوجی را هم حل کنند. در حالی که بهتر است به مرکز مشاوره مراجعه کنند و از تخصص زوج درمانگران بهره‌مند شوند. حتی خود من به عنوان یک زوج درمانگر، همیشه به مشاوره و راهنمایی دیگران نیاز دارم و نمی‌توانم مشکلات خود را به تنهایی حل کنم.

اهمیت اصل «تمایل» در مشاوره زوج ‌درمانی

زوج‌ درمانی در مورد افراد ساده‌تر و کمتر پیچیده معمولاً کارآمدتر است، زیرا مشکلاتشان کمتر پیچیده است. اما برای زوج‌هایی که تحصیلات بالا و توان مالی خوبی دارند، مسائل پیچیده‌تری وجود دارد. این زوج‌ها ممکن است توقعات بیشتری داشته باشند و نگران قضاوت‌های درمانگر درباره مسائل جنسیتی و فرهنگی باشند.

یک نکته مهم این است که گاهی اوقات خانم‌ها تنها به مشاور مراجعه می‌کنند و می‌خواهند شوهرشان را قانع کنند تا یک جلسه مشاوره بیاید. آن‌ها فکر می‌کنند که فقط کافی است شوهرشان را به جلسه بیاورند، مانند اینکه مثل عمل جراحی است و شوهرشان با رضایت کامل یا بدون آن به مشاوره خواهد آمد. در واقع، مهم است که هر دو نفر به طور کامل و با اراده وارد فرآیند مشاوره شوند تا نتیجه مطلوب حاصل شود.

بعضی‌ها فکر می‌کنند که درمانگر، به‌ویژه زوج‌ درمانگر، می‌تواند معجزه کند و مشکلات رابطه را به سرعت حل کند. اما واقعیت این است که درمانگر نمی‌تواند به تنهایی مشکلات را حل کند و تنها با کمک و تمایل هر دو طرف می‌توان به نتیجه رسید.

مثلاً، اگر خانمی به درمانگر بگوید: «آقای دکتر، شوهرم را می‌آورم و می‌دانم شما با دانش و کلماتتان می‌توانید او را قانع کنید»، باید بدانید که در واقع، تمایل و خواست هر دو طرف برای حل مشکلات ضروری است. بدون تمایل واقعی هر دو طرف، درمان موفق نخواهد بود.

در هر نوع معامله یا تصمیم بزرگ، مانند خرید خانه یا ازدواج، اصل تمایل و خواست طرفین اهمیت دارد. در زوج‌ درمانی هم همینطور است؛ باید هر دو طرف بخواهند که مشکلاتشان را حل کنند تا درمان مؤثر واقع شود.

ما می‌توانیم به زوج‌هایی که هنوز نسبت به یکدیگر احساس خوبی دارند و به دنبال راه‌حل برای بهبود رابطه‌شان هستند، کمک کنیم. این زوج‌ها معمولاً هنوز با هم دوست هستند و قصد دارند به درمان مراجعه کنند تا نقش خودشان را در مشکلات رابطه بشناسند و به بهبود آن کمک کنند.

آن‌ها نمی‌آیند که بگویند طرف مقابلشان را تغییر دهند، بلکه می‌پرسند: «ما چطور می‌توانیم رابطه‌مان را بهتر کنیم؟ چه نقشی در مشکلات داریم و باید چه کاری انجام دهیم؟» این نوع نگرش نشان می‌دهد که هر دو طرف خواهان تغییر و بهبود هستند و آماده‌اند تا به صورت فعال در فرآیند درمان شرکت کنند.

تاثیر خانواده ‌ها بر زندگی مشترک

کار زوج‌ درمانی برای زوج‌های ایرانی با دیگر نقاط دنیا فرق دارد، چون زندگی ایرانی‌ها به شدت تحت تاثیر خانواده بزرگشان است. در کشورهای زیادی، خانواده و قوم به شدت بر زندگی فرد تاثیر می‌گذارند. اما کتاب‌هایی که درباره زوج‌درمانی نوشته شده، معمولاً مربوط به کسانی است که زندگی‌شان با این شرایط فرق دارد.

در ایران، خانواده طرفین و تاثیرات آن بسیار مهم است. این موضوع فقط مختص ایران نیست، ولی در ایران وضعیت نسبتاً بهتری داریم. مثلاً در کره جنوبی، هند و ژاپن، وضعیت از نظر تأثیر خانواده بر زندگی زوجین پیچیده‌تر و مشکل‌تر است.

سبک زندگی خانواده‌های ایرانی با خانواده‌های ترکیه‌ای، عراقی، افغان و دیگر کشورهای شرقی فرق دارد، ولی در کل، خانواده بزرگ در زندگی شرقی‌ها نقش مهمی دارد و رضایت خانواده‌های بزرگ برایشان اهمیت دارد.

در حال حاضر، در ایران خانواده بزرگ معمولاً به معنای پدر و مادر زوج‌ها است. اگر زوج‌ها خوش‌شانس باشند و خانواده‌هایشان مشکل نداشته باشند، زندگی‌شان راحت‌تر است. اما اگر خانواده‌ها مشکلاتی داشته باشند، این مسائل می‌تواند هر روز به زندگی زوجین آسیب برساند.

این مشکلات باعث می‌شود که کار زوج‌درمانگر ایرانی سخت‌تر شود. به همین دلیل، علاوه بر پایه‌های فکری، عاطفی، جنسی و مالی، باید پایه‌ای به نام «پایه خانواده طرفین» نیز اضافه کرد. این موضوع اهمیت زیادی دارد، چون هیچ زوجی نیست که با مشکلاتی از طرف خانواده همسرش روبرو نباشد.

برای مثال، من خودم در حال حاضر با چای در دست لایو می‌گذارم و حتی در این سن هم تحت تأثیر نظر والدینم هستم. این نشان می‌دهد که تأثیر خانواده‌ها بر زندگی فرد تا چه حد می‌تواند عمیق باشد. به همین دلیل، مشاوره پیش از ازدواج و بررسی دقیق خانواده‌ها بسیار مهم است.

دو چالش بزرگ مشاوره زوج‌ درمانی

۱- چالش اول، قانون

قانون در بسیاری از مواقع دست قاضی‌ها را بسته می‌کند. قاضی‌ها ممکن است بدانند که چه کارهایی به نفع زوجین در طول سه یا پنج سال آینده است، اما نمی‌توانند تصمیمات خود را بر اساس این اطلاعات بگیرند، چون باید طبق قوانین موجود عمل کنند.

برای مثال، اگر یکی از همسران دچار خشونت عاطفی یا روانی شود، مثلاً همسرش اجازه ندهد با خانواده‌اش ارتباط برقرار کند یا او را تحقیر کند، فرد نمی‌داند باید با چه کسی تماس بگیرد یا از کجا کمک بگیرد.

حتی اگر قانونی برای این مسائل وجود داشته باشد، ممکن است فرد نداشته باشد که به کدام نهاد غیردولتی مراجعه کند. برای مشکلاتی مثل این، تماس با اورژانس اجتماعی (123) ممکن است کمک کند، اما معلوم نیست چه قانونی می‌تواند به این مشکلات رسیدگی کند.

مسئله دیگری که این وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند، این است که ازدواج یک معامله بزرگ اقتصادی است. وقتی زن و مرد تصمیم به ازدواج می‌گیرند، این فقط یک مهمانی و شروع زندگی نیست، بلکه از همان ابتدا یک بدهی بزرگ ایجاد می‌شود. در رابطه‌ای که احتمال موفقیت و رضایت عاطفی در آن 30 درصد است، احتمال طلاق عاطفی هم 30 درصد و احتمال جدایی 30 درصد دیگر است.

از طرفی، اگر زنی از زندگی مشترک راضی نباشد، ممکن است نتواند به راحتی از آن خارج شود. زندگی به حالت نمایش و تئاتر در می‌آید؛ مرد ممکن است درخواست طلاق نکند چون نمی‌خواهد مهریه را پرداخت کند. او ممکن است بگوید: «دوستت دارم، کجا می‌خواهی بروی؟» چون نمی‌خواهد مهریه را بدهد.

همچنین، اگر زنی بخواهد با مردی که دیگر دوستش ندارد یا از او خسته شده، زندگی نکند، با مشکلات زیادی روبروست. آزار روانی، که توسط همسر اعمال می‌شود، خیلی سخت قابل اثبات است و برخلاف آزار فیزیکی که با آثار ضرب و جرح روی بدن و مراجعه به پزشکی قانونی قابل اثبات است، آزار روانی به راحتی قابل اثبات نیست.

بنابراین، برای زنی که به دلیل آزار روانی می‌خواهد جدا شود، روند خروج از زندگی مشترک بسیار دشوار است. یکی از چالش‌های مهم در زوج‌ درمانی در ایران، مسائل قانونی است که به این مشکلات اضافه می‌شود.

۲- چالش‌ دوم، استفاده ابزاری از زوج ‌درمانگر

مردی با همسرش به مشاور آمده بود و می‌گفت: «من از اینجا بیرون نمی‌روم تا شما به من ثابت کنید که داشتن زن دوم اشکال دارد.» او می‌خواست که مشاور علمی ثابت کند که داشتن زن دوم درست نیست تا همسرش هم قبول کند.

این نوع استفاده ابزاری از مشاور، جایی که فرد می‌خواهد به‌طور علمی اثبات کند که حق با اوست، مشکل‌ساز است. این رفتار به معنای استفاده ابزاری از مشکلات کوچکتر هم وجود دارد.

به همین دلیل، ما به زوج‌ها توصیه می‌کنیم که هنگام بروز مشکلات کوچک به مشاور مراجعه کنند و اجازه ندهند که مشکلات به مرحله‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تر مثل مسائل مالی و قهر برسد.