فهرست محتوا
پرخاشگری به معنای تلاش برای اعمال قدرت به طور خصمانه و نقض حقوق دیگران است. این رفتار میتواند در بزرگسالان، نوجوانان و کودکان مشاهده شود و دلایل روانشناختی یا جسمی متفاوتی داشته باشد.
افرادی که پرخاشگر هستند، نیاز به درمان دارند، زیرا ممکن است به خود یا دیگران آسیب برسانند و حقوق جامعه را نادیده بگیرند. این مقاله به توضیح پرخاشگری، علائم و دلایل آن، و راههای درمان میپردازد.
پرخاشگری چیست؟
پرخاشگری به رفتارهایی گفته میشود که با لحنهای خصمانه یا مضر برای خود و دیگران مشخص میشود. تحت شرایط خاص، پرخاشگری ممکن است به عنوان یک واکنش طبیعی به تهدیدات بروز کند، اما میتواند همچنین یک رفتار غیرطبیعی یا واکنشی باشد. عصبانیت، گیجی، ناراحتی، ترس، تحریک بیش از حد و خستگی میتوانند منجر به رفتارهای تهاجمی شوند. پرخاشگری ممکن است به خود، دیگران، حیوانات یا دارایی آسیب برساند و میتواند در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان دیده شود.
عصبانیت میتواند کلامی یا جسمی باشد و گاهی اوقات از پیش طراحی شده و هدفدار یا واکنشی آنی است. این رفتار ممکن است نشانهای از بیماریها یا اختلالاتی مانند تومورهای مغزی، زوال عقل، اختلال استرس پس از سانحه، اسکیزوفرنی و اختلالات شخصیت باشد. همچنین، تغییرات شیمیایی یا ساختاری در مغز، محیط و ژنتیک نیز میتوانند در بروز پرخاشگری نقش داشته باشند.
درمان عصبانیت بسیار مهم است، زیرا این رفتارها میتوانند به مشکلات تحصیلی، شغلی، مالی، حقوقی و روابطی منجر شوند.
چه عواملی باعث رفتار پرخاشگرانه می شود؟
بسیاری از عوامل میتوانند باعث رفتارهای پرخاشگرانه شوند که نیاز به درمان دارند. این عوامل شامل موارد زیر هستند:
– سلامت جسمانی: مشکلات جسمی یا بیماریها
– سلامت روان: مسائل روانی مانند افسردگی یا اضطراب
– ساختار خانواده: روابط و وضعیت خانوادگی
– روابط با دیگران: تعاملات اجتماعی و خانوادگی
– محیط کار یا مدرسه: شرایط محیطی و فشارهای محیطی
– عوامل اقتصادی یا اجتماعی: مشکلات مالی و شرایط اجتماعی
– صفات فردی: ویژگیهای شخصیتی
– تجارب زندگی: تجربیات گذشته و تأثیرات آنها
در بزرگسالی، افراد ممکن است به خاطر تجربیات منفی به رفتارهای پرخاشگرانه روی آورند. برای مثال، احساس ناامیدی میتواند منجر به پرخاشگری شود. رفتار پرخاشگرانه همچنین میتواند با مشکلاتی مانند افسردگی، اضطراب یا سایر اختلالات روانی مرتبط باشد.
دلایل سلامتی رفتار پرخاشگرانه
بسیاری از مشکلات بهداشت روانی میتوانند بر رفتار پرخاشگرانه تأثیر بگذارند. شناسایی و درمان این مشکلات توسط متخصصان میتواند به کنترل پرخاشگری کمک کند. برخی از این مشکلات شامل موارد زیر هستند:
– اختلال طیف اوتیسم
– اختلال بیش فعالی و نقص توجه (ADHD)
– اختلال دو قطبی
– جنون جوانی
– اختلال رفتاری
– اختلال انفجاری متناوب
– اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
مشکلات بهداشت روانی به طرق مختلف میتوانند باعث پرخاشگری شوند. برای مثال، اگر دچار اوتیسم یا اختلال دوقطبی باشید، ممکن است وقتی احساس ناامیدی کنید یا نتوانید درباره احساسات خود صحبت کنید، پرخاشگر شوید. اگر اختلال سلوک داشته باشید، ممکن است عمداً و به صورت تهاجمی عمل کنید.
علل پرخاشگری در کودکان
پرخاشگری در کودکان میتواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد. این دلایل شامل موارد زیر است:
– مهارتهای ضعیف در روابط: مشکلات در ارتباط با دیگران.
– مسائل بهداشتی: مشکلات جسمی یا روانی.
– استرس یا ناامیدی: فشارهای عاطفی یا احساسات منفی.
کودک ممکن است از رفتارهای پرخاشگرانهای که در زندگی روزمره میبیند، تقلید کند تا توجه اعضای خانواده، معلمان یا همسالان را جلب کند. درمان پرخاشگری در کودکان نیاز به کمک یک مشاور کودک دارد، زیرا نادیده گرفتن یا پاداش دادن به رفتار پرخاشگرانه ممکن است باعث تشویق کودک به ادامه آن رفتار شود.
کودک ممکن است وقتی در مدیریت احساسات خود مشکل دارد، به پرخاشگری روی آورد. به ویژه برای کودکانی که دچار اختلال طیف اوتیسم یا مشکلات شناختی هستند، مقابله با ناامیدی میتواند سخت باشد. این کودکان ممکن است نتوانند وضعیت ناراحتکننده را توضیح دهند و در نتیجه به پرخاشگری روی آورند.
علل پرخاشگری در نوجوانان
پرخاشگری در نوجوانان رایجتر است، زیرا دوره بلوغ میتواند برای آنها استرسزا باشد. اگر نوجوانان نتوانند با تغییرات دوران بلوغ کنار بیایند، ممکن است به پرخاشگری روی آورند. این مشکل میتواند با داشتن بیماریهای بهداشت روانی شدیدتر شود.
اگر نوجوان شما به طور مرتب هنگام بحث کردن فریاد میزند یا درگیر دعوا و قلدری میشود، نیاز به مشاوره کودک و نوجوان دارد. علل پرخاشگری در نوجوانان میتواند شامل فشارهای سنی و محیطی، مشکلات در روابط با خانواده یا دیگران، فشار همسالان یا سوءمصرف مواد باشد.
درمان پرخاشگری چگونه است؟
برای درمان پرخاشگری، بهتر است به یک درمانگر یا روانپزشک مراجعه کنید. متخصص شما ممکن است روشهای زیر را برای درمان پیشنهاد کند:
۱.تغییر سبک زندگی
برای درمان عصبانیت، باید علتهای اصلی آن را پیدا کنید. این کار میتواند به شما کمک کند تا با کسی درباره تجربیاتی که باعث پرخاشگری میشود صحبت کنید. در برخی موارد، با ایجاد تغییراتی در سبک زندگی یا شغل خود میتوانید از شرایطی که باعث پرخاشگری میشود جلوگیری کنید. همچنین میتوانید استراتژیهایی برای مقابله با شرایط ناامیدکننده یاد بگیرید، مثل یادگیری روشهای ارتباطی بدون پرخاشگری.
۲. روان درمانی
درمانگر شما ممکن است رواندرمانی را برای کمک به درمان پرخاشگری پیشنهاد کند. به عنوان مثال، درمان شناختی-رفتاری (CBT) میتواند به شما کمک کند تا رفتار خود را کنترل کنید، مکانیزمهای مقابلهای ایجاد کنید و عواقب رفتارهای خود را درک کنید. گفتار درمانی هم گزینه دیگری است که میتواند به شما کمک کند تا علتهای پرخاشگری خود را بفهمید و احساسات منفی را کاهش دهید.
۳. دارو
در بعضی موارد، پزشک ممکن است داروهایی برای درمان عصبانیت تجویز کند. برای مثال، ممکن است داروهای ضد صرع مثل فنیتوئین و کاربامازپین را تجویز کند. اگر دچار اسکیزوفرنیا، آلزایمر یا اختلال دو قطبی باشید، ممکن است داروهای تثبیتکننده خلق را پیشنهاد کند. همچنین، ممکن است پزشک مصرف مکملهای اسید چرب امگا 3 را توصیه کند.
برنامه درمانی شما بسته به علت اصلی پرخاشگری متفاوت خواهد بود. برای اطلاعات بیشتر درباره شرایط و گزینههای درمانی خود، میتوانید از مشاوران دکتر خوب کمک بگیرید.
عوارض پرخاشگری
اگر عصبانیت درمان نشود، میتواند باعث مشکلات جدی و آسیبهای دائمی شود. برخی از عوارض احتمالی عصبانیت شامل موارد زیر است:
– مشکلات در کار، مدرسه، روابط اجتماعی و محیطهای دیگر
– مصرف و سوءمصرف مواد مخدر و الکل
– مصرف بیش از حد دارو یا مسمومیت با الکل
– افزایش خطر آسیب به خود یا دیگران
– مشکلات قانونی و حقوقی
– خودزنی
– افکار یا اقدام به خودکشی و خشونت
علائم پرخاشگری
عصبانیت ممکن است با علائم دیگری نیز همراه باشد، که بسته به بیماری یا شرایط زمینهای متفاوت است. این علائم میتوانند شامل موارد زیر باشند:
– اضطراب و تحریکپذیری
– گیجی یا فراموشی
– افسردگی
– مشکلات در تمرکز یا توجه
– مشکلات در حافظه، تفکر، صحبت کردن، درک مطلب، نوشتن یا خواندن
– توهم
– تغییرات در شخصیت
– قضاوت ضعیف
– اختلالات خواب
پرخاشگری همچنین ممکن است با علائم بدنی همراه باشد، مانند:
– تغییرات در اشتها
– تغییر در اندازه مردمک چشم
– خستگی
– بیاختیاری
– لرزش یا تشنج
– تغییرات ناخواسته در وزن
عصبانیت میتواند به دلیل مشکلات سلامت روان، جسمی یا ژنتیک باشد و همچنین ممکن است باعث ایجاد مشکلات روانی دیگر شود. افرادی که پرخاشگری دارند، ممکن است به خود یا دیگران آسیب جدی وارد کنند. اگر احساس میکنید که خود یا فرزندتان دچار رفتارهای پرخاشگرانه شدهاید، حتماً به یک مرکز مشاوره مراجعه کنید. مشاوران پس از بررسی علائم شما یا فرزندتان، درمان را شروع میکنند یا در صورت نیاز، شما را به یک روانپزشک معرفی خواهند کرد.
