داروهای ضد افسردگی: دسته‌بندی و مکانیزم‌های عمل

زمان مطالعه: 6 دقیقه

استرس یک احساس طبیعی است که بسیاری از افراد در زندگی خود تجربه می‌کنند و معمولاً بعد از مدتی خود به خود برطرف می‌شود. اما اگر استرس به مدت طولانی ادامه داشته باشد، نیاز به درمان دارد. برای درمان استرس شدید، معمولاً از ترکیبی از داروهای ضد استرس و روان‌درمانی استفاده می‌شود. داروها می‌توانند به شما کمک کنند تا علائم استرس را کنترل کنید و در زندگی روزمره بهتر عمل کنید.

داروهای مختلفی برای کنترل استرس وجود دارند و از آنجا که هر فرد با دیگری متفاوت است، پزشک ممکن است چند دارو را امتحان کند تا بهترین دارو را برای شما پیدا کند. داروهای روانپزشکی بر اساس نوع بیماری طبقه‌بندی نمی‌شوند، بلکه بر اساس علائم و نحوه عملکردشان دسته‌بندی می‌شوند. به همین دلیل است که گاهی داروهای ضد افسردگی برای درمان اضطراب هم تجویز می‌شوند.

برای کاهش استرس چه قرصی بخوریم؟

برای کاهش استرس از قرص‌های مختلفی مانند داروهای ضد اضطراب و ضد افسردگی استفاده می‌شود. برخی از این داروها با افزایش فعالیت یک ماده شیمیایی در مغز به نام GABA به شما کمک می‌کنند تا احساس آرامش بیشتری داشته باشید. این داروها همچنین می‌توانند به بهبود خواب شبانه کمک کنند. چند نمونه از داروهایی که برای کاهش استرس مصرف می‌شوند عبارتند از:

– بنزودیازپین‌ها مثل آلپرازولام
– داروهای ضد افسردگی SSRI مثل سرترالین
– داروهای ضد افسردگی سه‌حلقه‌ای مثل کلومیپرامین
– داروهای ضد افسردگی MAOI مثل ایزوکربوکسازید
– بتابلاکرها مثل پروپرانولول

این داروها به شکل‌های مختلف عمل می‌کنند تا به شما کمک کنند با استرس بهتر مقابله کنید.

بنزودیازپین‌ها

بنزودیازپین‌ها نوعی قرص آرام‌بخش هستند که به آرام کردن ذهن و شل کردن عضلات کمک می‌کنند. این داروها با افزایش تأثیر بعضی مواد شیمیایی در مغز عمل می‌کنند و در درمان اختلالات اضطرابی مانند اختلال پانیک، اضطراب فراگیر، و اضطراب اجتماعی مؤثر هستند. برخی از داروهای ضد استرس در این دسته شامل موارد زیر هستند:

– آلپرازولام (زاناکس)
– کلرودیازپوکساید
– کلونازپام
– دیازپام
– لورازپام
– اگزازپام

بنزودیازپین‌ها برای درمان کوتاه‌مدت اضطراب استفاده می‌شوند، زیرا ممکن است باعث خواب‌آلودگی، ایجاد وابستگی، مشکلات تعادلی و اختلال در حافظه شوند. بنابراین، حتماً باید قبل از مصرف این داروها با روانپزشک مشورت کنید. با این حال، اگر به اختلال پانیک مبتلا باشید، پزشک ممکن است این داروها را برای مدت طولانی‌تر، حتی بیش از یک سال، تجویز کند.

عوارض جانبی

علاوه بر مشکلات حافظه و خواب‌آلودگی، مصرف بنزودیازپین‌ها ممکن است باعث گیجی، مشکلات بینایی، سردرد و احساس افسردگی شود. اگر این داروها را به‌طور منظم و برای بیش از دو هفته مصرف می‌کنید، نباید آن‌ها را ناگهانی قطع کنید، چون این کار ممکن است در برخی افراد باعث تشنج شود. بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا دارو را به تدریج کاهش دهد.

بوسپیرون

بوسپیرون یک داروی ضد استرس است که برای درمان استرس کوتاه‌مدت و همچنین استرس مزمن و طولانی‌مدت استفاده می‌شود. این دارو بر روی مواد شیمیایی مغز که تنظیم‌کننده حالت روحی هستند، تأثیر می‌گذارد. اما ممکن است چند هفته طول بکشد تا اثرات آن کاملاً احساس شود.

عوارض جانبی

عوارض جانبی این قرص ضد استرس می‌تواند شامل سرگیجه، سردرد و حالت تهوع باشد. برخی افراد هم گزارش داده‌اند که در هنگام مصرف بوسپیرون، خواب‌های عجیب می‌بینند یا برای به خواب رفتن دچار مشکل می‌شوند.

داروی ضد اضطراب سریع الاثر

داروهایی مانند زاناکس (آلپرازولام)، کلونازپام، دیازپام (والیوم) و لورازپام به سرعت عمل می‌کنند و می‌توان از آن‌ها به عنوان داروهای ضد اضطراب سریع‌الاثر یاد کرد. این داروها معمولاً ظرف ۳۰ دقیقه تا یک ساعت اثر می‌کنند، به همین دلیل برای مواقعی مثل حمله پانیک یا اضطراب شدید بسیار مؤثر هستند.

داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد افسردگی بر روی مواد شیمیایی مغز که انتقال‌دهنده‌های عصبی نام دارند، تأثیر می‌گذارند. این داروها می‌توانند برای کاهش علائم استرس هم استفاده شوند، اما معمولاً چهار تا شش هفته طول می‌کشد تا اثرات قابل توجهی از آن‌ها مشاهده شود.

نواع داروهای ضد افسردگی عبارتند از:

بازدارنده‌های بازجذب سروتونین (SSRI)

بازدارنده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) با افزایش سطح سروتونین در مغز، به بهبود خلق‌وخو، اشتها، کیفیت خواب و حافظه کمک می‌کنند. این داروها معمولاً ابتدا با دوز پایین تجویز می‌شوند و پزشک به تدریج دوز آن‌ها را افزایش می‌دهد.

برخی از داروهای این دسته که به عنوان داروی ضد استرس هم کاربرد دارند عبارتند از:

-سيتالوپرام
-فلوکستین
-پاروکستین
-سرترالین یا آسنترا

عوارض جانبی

این داروها ممکن است عوارض جانبی داشته باشند، اما بیشتر افراد می‌توانند آن‌ها را تحمل کنند.عوارض جانبی این داروها عبارتند از:

• حالت تهوع
• خشکی دهان
• ضعف عضلانی
• اسهال
• خواب آلودگی
• افت عملکرد جنسی

داروهای سه حلقه‌ای

داروهای ضد افسردگی سه‌حلقه‌ای، مانند SSRIها، برای درمان اختلالات اضطرابی (غیر از اختلال وسواس اجباری) استفاده می‌شوند. این داروها معمولاً با دوز پایین شروع شده و به تدریج دوز آن‌ها افزایش می‌یابد. این دسته از داروها قدیمی‌تر هستند و کمتر استفاده می‌شوند، زیرا داروهای جدیدتر مانند SSRIها عوارض جانبی کمتری دارند.

انواع داروهای ضد استرس سه حلقه‌ای عبارتند از:

• کلومیپرامین
• ایمیپرامین

عوارض جانبی

داروهای ضد افسردگی سه‌حلقه‌ای می‌توانند عوارض جانبی مانند سرگیجه، خواب‌آلودگی، کاهش انرژی و خشکی دهان ایجاد کنند. همچنین ممکن است باعث حالت تهوع، استفراغ، یبوست، تاری دید و افزایش وزن شوند. برای کنترل این عوارض جانبی، می‌توان با تغییر نوع دارو یا تنظیم دوز مصرفی، آن‌ها را کاهش داد.

داروهای بازدارنده مونوآمین اکسیداز

داروهای بازدارنده مونوآمین اکسیداز (MAOIs) برای درمان اختلال پانیک و هراس اجتماعی استفاده می‌شوند. این داروها با افزایش سطح مواد شیمیایی مغز که حالت روحی را کنترل می‌کنند، عمل می‌کنند. FDA این داروها را برای درمان افسردگی و همچنین به عنوان داروی ضد استرس تأیید کرده است.

• ایزوکربوکسازید
• فنلزین
• سلژیلین
• ترانیل سیپرومین

عوارض جانبی

این داروها، مانند داروهای سه‌حلقه‌ای، از دسته داروهای قدیمی هستند و عوارض جانبی بیشتری نسبت به داروهای جدید دارند. مصرف این داروها محدودیت‌هایی دارد؛ مثلاً افرادی که از این داروها استفاده می‌کنند، نباید غذاهای خاصی مانند پنیر بخورند.

علاوه بر این، داروهایی مانند SSRIها، برخی قرص‌های ضد بارداری، مسکن‌هایی مثل استامینوفن و ایبوپروفن، داروهای سرماخوردگی و ضد آلرژی، و مکمل‌های گیاهی می‌توانند با داروهای MAOI تداخل داشته باشند.

ترکیب این داروها با غذاها و داروهای دیگر می‌تواند به طور خطرناکی فشار خون را بالا ببرد و عوارض جانبی جدی و تهدیدکننده‌ای ایجاد کند.

داروهای بتا بلاکر

داروهای بتابلاکر معمولاً برای درمان بیماری‌های قلبی استفاده می‌شوند، اما می‌توانند به عنوان داروی ضد استرس نیز کمک کنند، به‌ویژه برای کاهش علائم جسمانی اضطراب مثل لرزش دست یا تپش قلب.

پزشک ممکن است داروهایی مانند پروپرانولول (ایندرال) را برای کاهش علائم استرس در موقعیت‌های استرس‌زا، مثل سخنرانی یا حضور در جمع، تجویز کند.

عوارض جانبی

داروهای بتابلاکر معمولاً برای همه افراد عوارض جانبی ایجاد نمی‌کنند.

برخی از عوارض جانبی اجتمالی این دسته از داروها عبارتند از:

• خستگی
• سرگیجه
• خواب آلودگی
• خشکی دهان
• مشکل در به خواب رفتن
• حالت تهوع
• تنگی نفس

داروی ضد استرس خانگی

روش‌های خانگی زیادی برای کاهش استرس و رفع علائم آن وجود دارد. در ادامه به معرفی برخی از این روش‌های خانگی خواهیم پرداخت.

ورزش

ورزش می‌تواند به کاهش استرس و بهبود وضعیت روانی و جسمی کمک کند. ورزش باعث تولید مواد شیمیایی به نام اندورفین در بدن می‌شود که به عنوان مسکن‌های طبیعی عمل کرده و می‌توانند کیفیت خواب را هم بهتر کنند. حتی ورزش روزانه به مدت حداقل ده دقیقه می‌تواند خلق‌وخو را بهبود بخشد.

مطالعات نشان می‌دهد که ورزش می‌تواند به کاهش علائم اضطراب کمک کند و ممکن است برای اضطراب ناشی از شرایط استرس‌زا مفید باشد. برای مثال، یک مطالعه معتبر در سال ۲۰۱۶ نشان داد که ورزش می‌تواند برای افرادی که اضطراب ناشی از ترک سیگار دارند، مفید باشد.

مدیتیشن

مدیتیشن و تمرین تنفس عمیق به مدت ۱۵ دقیقه در روز می‌تواند به کاهش استرس کمک کند. همچنین، یوگا نیز برای کاهش استرس مفید است. مدیتیشن می‌تواند به کاهش افکار وسواسی کمک کرده و مدیریت استرس و اضطراب را آسان‌تر کند. انواع مختلف مدیتیشن، از جمله تمرکز حواس و مدیتیشن در طول یوگا، می‌توانند مفید باشند.

بابونه مصرف کنید.

نوشیدن دمنوش بابونه یا مصرف مکمل‌های این گیاه می‌تواند به کاهش استرس کمک کند. مطالعات نشان می‌دهد که افرادی که روزانه بابونه مصرف می‌کنند، علائم استرس کمتری دارند. بسیاری از دمنوش‌های گیاهی به کاهش اضطراب و بهبود خواب کمک می‌کنند. برای بعضی از افراد، درست کردن و نوشیدن چای خود می‌تواند آرامش‌بخش باشد، اما برخی چای‌ها ممکن است تأثیر مستقیم‌تری بر مغز داشته باشند و اضطراب را کاهش دهند. نتایج یک مطالعه در سال ۲۰۱۸ نشان می‌دهد که بابونه می‌تواند سطح کورتیزول، هورمون استرس، را کاهش دهد.

رایحه درمانی با روغن‌های طبیعی

بوییدن اسانس‌های گیاهی می‌تواند به کاهش استرس و اضطراب کمک کند. عطرهای مختلف ممکن است برای هر فرد متفاوت عمل کنند، بنابراین بهتر است چند گزینه را امتحان کنید. تحقیقات نشان می‌دهد که اسطوخودوس می‌تواند به ویژه در درمان اضطراب مفید باشد. به طور کلی، بوییدن روغن‌های طبیعی گیاهان می‌تواند به کاهش اضطراب کمک کند.

بعضی از روغن های طبیعی برای بهبود اضطراب عبارتند از:

• بابونه
• اسطخدوس
• بهارنارنج

کاهش مصرف کافئین

گاهی اوقات مصرف کافئین می‌تواند باعث ایجاد اضطراب و بی‌قراری شود. بنابراین، کاهش یا پرهیز از نوشیدنی‌های کافئین‌دار می‌تواند به کاهش اضطراب کمک کند. کافئین می‌تواند علائم اضطراب مانند تپش قلب و تعریق را بدتر کند.

سخن پایانی

روانپزشک می‌تواند بهترین درمان برای اختلال اضطراب و استرس را تجویز کند. درمان استرس معمولاً شامل روان‌درمانی و دارودرمانی است. وقتی داروهای آرامبخش مصرف می‌کنید، به دستورالعمل‌های مصرف توجه کنید و اگر عوارض جانبی داشتید، با پزشک خود صحبت کنید. همچنین می‌توانید از پزشک درباره داروها، عوارض جانبی، زمان شروع اثر، تداخل دارویی و درمان‌های مکمل سوال کنید. اگر احساس کردید که داروها نتیجه دلخواه را نمی‌دهند یا عوارض جانبی دارند، با پزشک خود درباره تغییر دارو یا دوز مصرفی مشورت کنید.