تحلیل اختلال دو شخصیتی

زمان مطالعه: 6 دقیقه

اختلال دو شخصیتی یکی از مشکلات روانشناختی است که برای درمان آن باید به یک روانشناس متخصص مراجعه کرد. در ادامه به سوالات مختلفی مثل: اختلال دو شخصیتی چیست؟ ویژگی‌های افراد دو شخصیتی چه هستند؟ این بیماری چگونه خود را نشان می‌دهد؟ و روش‌های درمان آن چیست؟ پاسخ خواهیم داد. پس با ما همراه باشید.

اختلال دو شخصیتی چیست؟

اختلال دو شخصیتی یا چند شخصیتی یک اختلال روانی پیچیده است که در آن فرد به دو یا چند شخصیت متفاوت تبدیل می‌شود و در هر موقعیت، رفتارهای مختلفی از خود نشان می‌دهد. این مسئله باعث می‌شود که شناخت و درک شخصیت او برای اطرافیان دشوار شود.

همه افراد ممکن است تجربه‌های خفیفی از این اختلال داشته باشند، مثل اینکه هنگام کار غرق در افکار شوند. اما افرادی که به اختلال دو شخصیتی مبتلا هستند، این تجربه‌ها را به صورت شدیدتر و پیچیده‌تری حس می‌کنند. این اختلال شامل مشکلاتی در حافظه، آگاهی و درک فرد می‌شود. فرد مبتلا به اختلال دو شخصیتی، برای هر یک از شخصیت‌هایش، خاطرات مجزا و منحصر به فردی دارد و این خاطرات را به شدت باور می‌کند.

در این اختلال، فرد علاوه بر هویت اصلی‌اش، هویت‌های دیگری نیز دارد که ممکن است در موقعیت‌های مختلف ظاهر شوند و او را به شخص دیگری تبدیل کنند. افراد مبتلا به این اختلال معمولاً متوجه رفتارهای غیرعادی و عجیب خود نمی‌شوند و فقط باعث آزار اطرافیان می‌شوند.

برای درک بهتر این اختلال، می‌توان به یک مثال اشاره کرد: فردی که دچار اختلال دو شخصیتی شده، ممکن است کارهایی انجام دهد که در حالت عادی هرگز نمی‌کند، مثل رانندگی با سرعت زیاد یا دزدی. در این شرایط، انگار نیرویی جدا از او، او را وادار به انجام این کارها می‌کند و او احساس نمی‌کند که انتخابی برای انجام یا عدم انجام آن‌ها دارد. همچنین، سن، جنسیت، نژاد و حتی نحوه صحبت کردن فرد ممکن است در هر یک از شخصیت‌های او متفاوت باشد.

اختلال دو شخصیتی بودن یعنی چه؟

اختلال دو شخصیتی، که به آن اختلال دو قطبی یا بایپولار (Bipolar disorder) نیز گفته می‌شود، نوعی اختلال روانی است که شامل دوره‌های شیدایی و افسردگی می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال در موقعیت‌های مختلف، شخصیت‌های متفاوتی از خود نشان می‌دهند و به همین دلیل رفتارهای متنوع و گاه متضادی دارند. این تغییرات می‌تواند باعث شود که دیگران به سختی آنها را بشناسند.

طبق یک مقاله انگلیسی، اختلال دو قطبی می‌تواند تأثیر زیادی بر سطح انرژی، خلق و خو و فعالیت‌های روزانه افراد داشته باشد. این تغییرات به مرور زمان می‌تواند کارکرد روزمره فرد را تحت تأثیر قرار دهد. اختلال دو قطبی معمولاً در سه حالت رخ می‌دهد:

1. شیدایی: در این حالت، فرد احساس انرژی و هیجان زیادی دارد.
2. افسردگی: این حالت با غم و بی‌تفاوتی همراه است.
3. هیپومانیک: در این حالت، دوره‌های شیدایی کمتر شدید است.

در ادامه به برخی از علائم اختلال دو قطبی اشاره خواهیم کرد.

علائم دو شخصیتی بودن چیست؟

آشنایی با علائم اختلال دو شخصیتی (دو قطبی) اهمیت زیادی دارد. با شناخت این علائم، می‌توان به موقع از یک روانشناس متخصص کمک گرفت. نشانه‌های این اختلال در دوران شیدایی و افسردگی متفاوت است. در ادامه به این علائم به طور جداگانه اشاره می‌کنیم.

نشانه‌های افراد دو شخصیتی در دوران شیدایی (مانیا)
نشانه‌های اختلال دو قطبی در دوران شیدایی معمولاً بین ۲ تا ۳ ماه ادامه دارد و این موضوع نیاز به مراجعه به روانشناس را ضروری می‌سازد. برخی از این نشانه‌ها عبارتند از:

– ولخرجی: صرف هزینه‌های بی‌دلیل و زیاد
– خوشحالی بیش از حد: احساس سرخوشی و شادی زیاد
– تحریک‌پذیری: حساسیت و واکنش‌های سریع به شرایط
– پرخاشگری: رفتارهای خشمگین و تهاجمی
– اعتماد به نفس کاذب: احساس توانایی بیشتر از حد واقعی
– ریسک‌پذیری: تمایل به انجام کارهای خطرناک
– تصمیم‌گیری‌های ناگهانی: انتخاب‌های سریع بدون تفکر کافی
– پرحرفی: صحبت کردن زیاد و بدون توقف
– فعالیت زیاد: انجام کارهای زیاد در یک زمان
– کم‌خوابی:خواب کمتر از حد معمول
– افزایش میل جنسی:تمایل به رفتارهای پرخطر به خاطر افزایش میل جنسی
– انجام کارهای خطرناک:ریسک‌های غیرمعمول
– صحبت سریع: گفتگو درباره مسائل مختلف با سرعت بالا
– احساس توانایی برای انجام چندین کار همزمان: بدون خستگی
– افزایش اشتها: خوردن بیشتر از حد معمول

علائم فرد دو شخصیتی در دوران افسردگی
در دوران افسردگی، علائم به شکل زیر ظاهر می‌شوند:

– احساس گناه: نگرانی و احساس عذاب وجدان
– احساس بی‌ارزشی: احساس عدم ارزش و ناامیدی
– افکار خودکشی: فکر کردن به خودکشی یا آسیب به خود
– افت انرژی: احساس خستگی و کمبود انرژی
– عدم لذت از کارهای قبلی: از دست دادن علاقه به چیزهایی که قبلاً لذت‌بخش بودند
– افزایش یا کاهش وزن: تغییرات قابل توجه در وزن
– احساس ناتوانی:ناتوانی در انجام کارهای روزمره

شناخت این علائم می‌تواند به شما کمک کند تا در صورت نیاز به کمک از متخصصین روانشناسی مراجعه کنید.

نشانه‌های افراد دو شخصیتی در دوران افسردگی معمولاً حداقل ۲ هفته ادامه دارد و فرد ممکن است بیشتر اوقات روز احساس خلق افسرده داشته باشد.

دیگر ویژگی‌های افراد دو شخصیتی شامل موارد زیر است:

– احساس گیجی: تجربه احساس سردرگمی و عدم تمرکز
– تمایل به مصرف مواد: احتمال مصرف مواد مخدر و نوشیدنی‌های الکلی
– فراموشی: فراموش کردن بخش‌هایی از روز یا اطلاعات مربوط به خود
– حرکت در خواب: احتمال بروز حرکات ناگهانی در خواب و احساس ترس
– عدم پذیرش انتقاد: سختی در قبول انتقاد از دیگران
– اختلالات جنسی: مشکلات مربوط به عملکرد جنسی

مراجعه به یک درمانگر متخصص برای تشخیص علائم اختلال دو شخصیتی بسیار مهم است. درمانگر با استفاده از تست‌های مخصوص، مشاوره و برگزاری جلسات روانشناسی می‌تواند به تشخیص این اختلال کمک کند.

علت بروز اختلال دو شخصیتی

هنوز دلیل خاص و مشخصی برای بروز اختلال دو شخصیتی وجود ندارد، اما تحقیقات نشان داده‌اند که تنش‌ها و مشکلات دوران کودکی، مانند رشد در یک خانواده پرتنش و عصبی، می‌تواند بر تکامل شخصیت کودک تاثیر بگذارد. این شرایط می‌تواند در همان دوران کودکی یا در آینده باعث بروز اختلال دو شخصیتی در فرد شود.

تاثیرات اختلال دو شخصیتی بر زندگی فرد

– زوال شخصیت:احساس جدا بودن از بدن و خود.
– مسخ واقعیت: حس غیرواقعی بودن دنیای اطراف و محیط.
– فراموشی: ناتوانی در به یاد آوردن اطلاعات و رویدادهای مهم. فرد ممکن است در حین گفتگو موضوع بحث را فراموش کند.
– تغییر هویت: در این حالت، فرد نمی‌تواند بگوید که کیست و در بیان علایق، باورها و عقاید مذهبی خود دچار مشکل می‌شود.

تفاوت اختلال دو شخصیتی با اسکیزوفرنی

افراد ممکن است اختلال دو شخصیتی را با بیماری اسکیزوفرنی اشتباه بگیرند، اما این دو بیماری متفاوت هستند. اسکیزوفرنی یک اختلال روانی است که در آن فرد دچار توهم و هذیان می‌شود. یعنی چیزهایی را باور دارد که منطقی نیستند و چیزهایی را می‌بیند یا می‌شنود که واقعی نیستند.

تنها شباهت بین اختلال دو شخصیتی و اسکیزوفرنی این است که در هر دو بیماری، فرد ممکن است در معرض خطر خودکشی قرار بگیرد.

روش‌های درمان اختلال دو شخصیتی

درمان اختلال دو شخصیتی یک فرآیند طولانی‌مدت است و هدف از آن کنترل علائم بیماری است، زیرا این اختلال ممکن است پس از درمان دوباره بروز کند.

برای درمان اختلال دو شخصیتی، پزشک از روش‌های زیر استفاده می‌کند:

1. دارو درمانی: پزشک برای حفظ تعادل خلق و خوی بیمار، داروهایی تجویز می‌کند. نوع و دوز این داروها بسته به شدت علائم متفاوت است.

– داروهای تثبیت کننده‌ی خلق و خو: این داروها به کنترل علائم اختلال دو شخصیتی کمک می‌کنند.
– داروهای ضد روان‌پریشی: اگر پس از درمان، علائم اختلال دو شخصیتی یا افسردگی ادامه داشته باشد، پزشک از این داروها استفاده می‌کند.
– داروهای ضد افسردگی: زیرا افراد مبتلا به اختلال دو شخصیتی ممکن است دچار افسردگی هم شوند، پزشک ممکن است این داروها را هم تجویز کند.
– داروهای ضد اضطراب: این داروها برای کنترل اختلالات خواب و اضطراب استفاده می‌شوند.

روان‌درمانی و مشاوره: یکی دیگر از روش‌های درمان اختلال دو شخصیتی، روان‌درمانی و مشاوره است. این نوع درمان به فرد کمک می‌کند تا با مشکلات ناشی از این اختلال مقابله کند. روان‌درمانی می‌تواند به صورت فردی، گروهی یا خانوادگی انجام شود.

بستری شدن در بیمارستان: اگر فرد رفتارهای خطرناکی از خود نشان دهد، نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارد. این بستری شدن به منظور بررسی علائم و رفتارهای ناشی از اختلال دو شخصیتی است و به فرد این امکان را می‌دهد که در یک محیط ایمن و آرام تحت مراقبت قرار بگیرد.

اختلال دو شخصیتی یک اختلال روانی است که می‌تواند خطر خودکشی را به همراه داشته باشد. بنابراین، اگر در کودکان، نوجوانان یا بزرگسالان علائم این اختلال را مشاهده کردید، بهتر است هر چه سریع‌تر برای درمان اقدام کنید.

فردی که به اختلال دو شخصیتی مبتلا است، برای هر یک از شخصیت‌های خود، خاطرات جداگانه و خاصی دارد و به این خاطرات کاملاً باور دارد. در این اختلال، فرد علاوه بر هویت اصلی‌اش، شخصیت‌های دیگری نیز دارد که می‌توانند در شرایط مختلف ظاهر شوند و او را به فردی دیگر تبدیل کنند.