نگاهی بر 15 مورد از انواع اختلالات شخصیتی

زمان مطالعه: 8 دقیقه

اختلالات شخصیتی گروهی از مشکلات روانی هستند که باعث می‌شوند افراد رفتارهایی داشته باشند که با شخصیت و فرهنگ آن‌ها سازگار نیست. این اختلالات می‌توانند بر روی روابط اجتماعی، کار و زندگی شخصی تأثیر منفی بگذارند و معمولاً در اوایل بزرگسالی یا اواخر نوجوانی شروع می‌شوند.

از جمله این اختلالات می‌توان به اختلال شخصیت مرزی، اختلال شخصیت خودشیفته و اختلال شخصیت ضداجتماعی اشاره کرد. درمان این اختلالات معمولاً شامل روان‌درمانی است و در برخی موارد ممکن است به دارودرمانی نیز نیاز باشد.

شخصیت هر فرد مجموعه‌ای از طرز فکر، احساسات، رفتارها و نحوه ارتباط او با دیگران است. این شخصیت در طول زمان و از دوران تولد تا بزرگسالی شکل می‌گیرد و معمولاً بعد از بزرگ شدن، تغییرات چندانی نخواهد داشت. اما برخی شرایط می‌توانند باعث بروز مشکلاتی در شخصیت و رفتار فرد شوند که به این مشکلات، اختلالات شخصیت می‌گویند.

در این مقاله از دکترخوب به طور کامل با انواع اختلالات شخصیت و نشانه‌های آن آشنا خواهید شد. نکته مهم این است که برای مقابله با مشکلات روحی و روانی، کمک از یک روانشناس یا روانپزشک ضروری است. به همین دلیل، ما سیستم نوبت‌دهی دکترخوب را به شما پیشنهاد می‌کنیم. با این سیستم می‌توانید علاوه بر دریافت خدمات حضوری، به صورت آنلاین نیز با پزشکان مورد نظر خود در ارتباط باشید.

اختلال شخصیت چیست؟

اختلالات شخصیتی گروهی از مشکلات روانی هستند که می‌توانند به شیوه‌های مختلف بر رفتار و روان افراد تأثیر بگذارند. این اختلالات شامل الگوهای دائمی از افکار و رفتارهایی هستند که با آنچه در فرهنگ عمومی عادی به شمار می‌رود، تفاوت دارند. در افرادی که دچار اختلالات شخصیتی هستند، افکار و رفتارها معمولاً ناسالم و غیرقابل تغییر هستند. این افراد معمولاً در روابط خود با دیگران، کار و فعالیت‌های اجتماعی دچار مشکلات جدی می‌شوند. انواع مختلف این اختلالات می‌توانند مقابله با استرس‌ها و چالش‌های روزمره را برای آن‌ها دشوار کنند.

انواع اختلالات شخصیت

انواع اختلالات شخصیتی یا به انگلیسی *types of personality disorders* شامل مجموعه‌ای از رفتارهای غیرعادی در افراد است. به طور کلی، بیش از ۱۰ نوع اختلال شخصیتی وجود دارد که می‌توان آن‌ها را در سه دسته اصلی تقسیم کرد. هر یک از این دسته‌ها شامل علائم و ویژگی‌های مشابهی هستند.

۱. اختلال شخصیت پارانوئید یا بدگمان

اختلالات شخصیتی پارانوئید، یکی از انواع اختلالات شخصیت در دسته A است. در این اختلال، فرد افکار عجیب و غریبی دارد. یکی از علائم اصلی افرادی که دچار این اختلال هستند، ترس شدید و بی‌اعتمادی به دیگران است. بسیاری از این افراد فکر می‌کنند که کسی می‌خواهد به آن‌ها آسیب برساند. آن‌ها معمولاً به دیگران، حتی دوستان و خانواده‌شان، اعتماد ندارند و برایشان سخت است که به کسی اعتماد کنند.

۲. اختلال شخصیت اسکیزوئید

یکی دیگر از انواع اختلالات شخصیتی، اختلال شخصیت اسکیزوئید است. افرادی که به این اختلال دچار هستند، معمولاً می‌توانند به‌خوبی عملکرد داشته باشند و برخلاف بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی، علائم روان‌پریشی ندارند. با این حال، این افراد به دلیل افکار و احساسات خاصی که دارند، ممکن است با مشکلات زیر مواجه شوند:

– در برقراری روابط نزدیک با دیگران دچار مشکل شوند.
– تمایل دارند زندگی خود را بدون دخالت دیگران پیش ببرند.
– ترجیح می‌دهند با افکار خود تنها باشند.
– از بسیاری از فعالیت‌ها لذت نمی‌برند.
– علاقه کمی به رابطه جنسی یا صمیمیت دارند.
– در برقراری ارتباط با دیگران مشکل دارند و ممکن است از نظر عاطفی نسبت به دیگران سرد باشند.

۳. اختلال شخصیت اسکیزوتایپی

یکی دیگر از اختلالات شخصیتی رایج، اختلال شخصیت اسکیزوتایپی است. در این نوع اختلال، افراد ممکن است رفتارهای عجیب و غریب یا ناهنجاری داشته باشند. اگر این الگوهای فکری و رفتاری باعث شوند که فرد نتواند به‌خوبی با دیگران ارتباط برقرار کند، ممکن است به اختلال شخصیت اسکیزوتایپی مبتلا باشد. برخلاف افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، کسانی که به این اختلال دچار هستند معمولاً روان‌پریشی ندارند، اما ممکن است نشانه‌های زیر را داشته باشند:

– افکار یا ادراکات تحریف‌شده را تجربه می‌کنند.
– ایجاد روابط نزدیک برایشان بسیار دشوار است.
– طرز فکر و رفتار آن‌ها، به‌ویژه در مورد خودشان، برای دیگران عجیب به نظر می‌رسد.
– باور دارند که می‌توانند ذهن‌ها را بخوانند یا قدرت‌های خاصی مانند “حس ششم” دارند.
– با افرادی که این عقاید را ندارند، احساس اضطراب و تنش می‌کنند.
– در موقعیت‌های اجتماعی بسیار مضطرب و پارانوئید می‌شوند و برقراری ارتباط با دیگران برایشان سخت است.

۴. اختلال شخصیت ضداجتماعی

طبیعی است که گاهی اوقات نیازها یا خواسته‌های خود را به نیازهای دیگران ترجیح دهیم. اما اگر این رفتارها زیاد تکرار شوند و شما برای حفظ آرامش و ثبات در زندگی‌تان تلاش کنید یا به خاطر عصبانیت به‌طور ناگهانی عمل کنید، ممکن است نشانه اختلال شخصیت ضداجتماعی باشد. افرادی که به این نوع اختلال دچار هستند، معمولاً بدون فکر کردن به عواقب، خود و دیگران را در موقعیت‌های خطرناک قرار می‌دهند و گاهی رفتارهای خطرناک و غیرقانونی از خود نشان می‌دهند. همچنین، داشتن رفتارهای ناخوشایند نیز می‌تواند نشان‌دهنده این اختلال باشد.

۵. اختلال شخصیت مرزی

یکی دیگر از انواع اختلالات شخصیتی، اختلال شخصیت مرزی است که به اختصار BPD نامیده می‌شود. این اختلال همچنین به عنوان اختلال شخصیت هیجانی ناپایدار شناخته می‌شود. ما همه ممکن است در روابط، درک از خود و احساساتمان مشکلاتی داشته باشیم. اما اگر این مشکلات دائمی و شدید شوند و در زندگی روزمره‌تان اختلال ایجاد کنند، ممکن است به اختلال شخصیت مرزی دچار شده باشید.

افراد مبتلا به این اختلال معمولاً نگران هستند که دیگران آنها را ترک کنند و برای جلوگیری از این اتفاق هر کاری انجام می‌دهند. همچنین، احساسات آنها بسیار شدید و متغیر است؛ مثلاً ممکن است صبح احساس شادی و اعتمادبه‌نفس داشته باشند و در بعدازظهر احساس ناراحتی و غم کنند. این افراد معمولاً درک روشنی از خود و خواسته‌هایشان ندارند و حفظ روابط یا دوستی‌های پایدار برایشان دشوار است.

۶. اختلال شخصیت نمایشی یا هیستریونیک

یکی دیگر از انواع اختلالات شخصیتی، اختلال شخصیت هیستریونیک است. در این اختلال، فرد معمولاً رفتارهای دراماتیک و احساسات شدیدی دارد و همیشه خواهان توجه دیگران است. بسیاری از ما از تعریف و تمجید درباره کارهایمان لذت می‌بریم، اما اگر شما به شدت نیاز دارید که مورد توجه قرار بگیرید و این موضوع بر زندگی روزمره‌تان تأثیر منفی بگذارد، احتمالاً دچار اختلال شخصیت هیستریونیک هستید. معمولاً افرادی که این اختلال را دارند، اگر در مرکز توجه نباشند، احساس ناراحتی و بی‌قراری می‌کنند.

۷. اختلال شخصیت خودشیفته

طبیعت انسان این است که بخواهد نیازهای خود را بشناسد، آنها را بیان کند و از دیگران توجه و اعتبار بگیرد. اما اگر این رفتارها و احساسات به حدی افراطی شوند که در روابط فرد مشکلاتی ایجاد کنند، ممکن است فرد دچار اختلال شخصیت خودشیفته باشد. افرادی که این اختلال را دارند، معمولاً فکر می‌کنند که دلایل خاصی وجود دارد که آنها را متفاوت، بهتر یا شایسته‌تر از دیگران می‌کند. این افراد از موفقیت‌های دیگران ناراحت می‌شوند و معمولاً عزت‌نفس بسیار شکننده‌ای دارند.

۸. اختلال شخصیت دوری جو (اختلال شخصیت اجتنابی)

همه ما چیزها، مکان‌ها یا افرادی داریم که از آنها خوش‌مان نمی‌آید یا ما را مضطرب می‌کنند. اما اگر این احساسات آن‌قدر شدید شوند که نتوانید روابط خود را حفظ کنید، ممکن است دچار اختلال شخصیت اجتنابی شده باشید (که به آن اختلال شخصیت مضطرب هم می‌گویند). در این حالت، معمولاً سعی می‌کنید از کارها یا فعالیت‌های اجتماعی که نیاز به ارتباط با دیگران دارند، دوری کنید.

۹. اختلال شخصیت وابسته

یکی دیگر از انواع اختلالات شخصیت، اختلال شخصیت وابسته است. همه ما به طور طبیعی به دیگران وابسته‌ایم و آنها هم به ما نیاز دارند. اما اگر این وابستگی به حدی برسد که زندگی روزمره‌تان را تحت تأثیر قرار دهد، ممکن است دچار اختلال شخصیت وابسته باشید. افرادی که با این اختلال مواجه‌اند معمولاً احساس نیاز مداوم به دیگران دارند و در تصمیم‌گیری‌ها ناتوانند. آنها ممکن است اجازه دهند دیگران با آنها بدرفتاری کنند، زیرا از دست دادن رابطه می‌ترسند.

۱۰. اختلال شخصیت وسواسی – جبری

یکی دیگر از انواع اختلالات شخصیت، اختلال شخصیت وسواس اجباری است. در این اختلال، فرد تمایل زیادی به کنترل و نظم دارد و ممکن است کمال‌گرا و انعطاف‌ناپذیر باشد. در حالی که برخی از علائم این اختلال شبیه به اختلال وسواس فکری – اجباری (OCD) هستند، اما این دو اختلال با هم تفاوت دارند.

۱۱. اختلال شخصیت دوقطبی

یکی دیگر از انواع اختلالات شخصیت، اختلال شخصیت دوقطبی است. این اختلال را می‌توان یکی از شرایط شدید روانی در نظر گرفت. افراد مبتلا به این اختلال حالات مختلفی را تجربه می‌کنند و احساسات و افکار آن‌ها به‌طور مداوم تغییر می‌کند. ممکن است در یک لحظه شاد باشند و ناگهان احساس غم و ناراحتی کنند.

۱۲. اختلال شخصیت افسرده

تشخیص بین افسردگی و اختلال شخصیت افسرده کمی سخت است. اختلال شخصیت افسرده به حالتی اشاره دارد که فرد احساس غم و بدخلقی شدیدی دارد و این حالت برای مدت طولانی ادامه پیدا می‌کند و به بخشی از شخصیت او تبدیل می‌شود. این اصطلاح در واقع قدیمی است و به حالتی که به‌عنوان افسردگی مزمن شناخته می‌شود، یا به نام اختلال افسردگی مداوم (PDD) یا دیستیمیا نیز معروف است. در این حالت، فرد در اکثر روزها به مدت حداقل ۲ سال احساس افسردگی می‌کند.

۱۳. اختلال شخصیت تجزیه‌ای

اختلال هویت تجزیه‌ای (DID) یک نوع اختلال روانی است که در آن فرد دارای چندین هویت یا شخصیت متفاوت است. هر کدام از این شخصیت‌ها می‌توانند در زمان‌های مختلف رفتارهای مختلفی از خود نشان دهند. این اختلال ممکن است باعث از دست دادن حافظه، هذیان یا احساس افسردگی شود. معمولاً این وضعیت به دلیل تجارب تلخ و تروماتیک گذشته ایجاد می‌شود. قبلاً به این اختلال، اختلال شخصیت چندگانه گفته می‌شد.

۱۴. اختلال شخصیت کمال گرا

دسته دیگری از افراد مبتلا به اختلالات شخصیتی ممکن است به اختلال شخصیت کمال‌گرا دچار شوند. این افراد خود را با استانداردهای بسیار بالایی مقایسه می‌کنند و همیشه احساس می‌کنند که کارهایشان به اندازه کافی خوب نیست. برخی فکر می‌کنند کمال‌گرایی می‌تواند یک عامل انگیزشی مثبت باشد، اما این درست نیست. کمال‌گرایی می‌تواند مانع از داشتن یک زندگی عادی شود و به افسردگی، اضطراب و حتی آسیب به خود منجر شود.

۱۵. اختلال شخصیت هیستریک

یکی دیگر از انواع اختلالات شخصیت، اختلال شخصیت هیستریک است. در این اختلال، فرد دائماً احساسات و خلق‌وخویش تغییر می‌کند. ویژگی‌های این نوع اختلال شامل رویاپردازی زیاد، احساسات شدید و متغیر، ناپایداری اخلاقی و تفکرات تخیلی است. واکنش‌های احساسی این افراد به موقعیت‌های مختلف معمولاً غیرمنطقی و نامناسب هستند.

علت اختلالات شخصیتی

اختلالات شخصیت معمولاً از سنین نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع می‌شود. علت بروز این اختلالات هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما به نظر می‌رسد که ژن‌ها و تجربیات دوران کودکی، مانند سوءاستفاده یا آسیب‌های روحی، در ایجاد این مشکلات تأثیر دارند. ژنتیک می‌تواند نقش مهمی در بروز بیشتر اختلالات شخصیت داشته باشد. همچنین تغییرات در عملکرد مغز نیز ممکن است به این اختلالات مرتبط باشد. به‌عنوان مثال، در اختلال شخصیت پارانوئید، تغییراتی در فعالیت آمیگدال مغز مشاهده شده است. علاوه بر این، عوامل فرهنگی نیز ممکن است در ایجاد اختلالات شخصیت نقش داشته باشند.

تشخیص اختلالات شخصیت

یک متخصص سلامت روان می‌تواند انواع اختلالات شخصیت را تشخیص دهد. این متخصص کسی است که در تشخیص و درمان مشکلات روانی تخصص دارد. برای تشخیص، او علائم فرد، تجربیات و تاریخچه پزشکی خانواده را بررسی می‌کند. همچنین ممکن است یک معاینه پزشکی کامل انجام شود تا مطمئن شود که علائم ناشی از مشکلات دیگر نیست. هر اختلال شخصیتی معیارهای خاصی برای تشخیص دارد که متخصص باید آنها را در نظر بگیرد تا تشخیص دقیق انجام شود.

درمان انواع اختلالات شخصیت

انواع روش‌های روان‌درمانی می‌توانند به بهبود علائم اختلالات شخصیتی کمک کنند. مشاوره در بسیاری از موارد موثر است و به افراد کمک می‌کند تا با مشکلات خود بهتر کنار بیایند. همچنین در برخی موارد، داروها می‌توانند به کاهش علائمی مثل اضطراب یا تغییرات خلقی در برخی افراد کمک کنند.

عوارض اختلالات شخصیت

اختلالات شخصیتی می‌توانند تأثیرات زیادی روی زندگی فرد بگذارند. این مشکلات ممکن است باعث شوند فرد در ارتباط با دیگران، کار، مدرسه یا موقعیت‌های مشابه دچار مشکل شود. افراد مبتلا به این اختلالات ممکن است از اجتماع فاصله بگیرند یا در روابط خانوادگی و زناشویی خود دچار مشکل شوند. اگر این اختلالات درمان نشوند، ممکن است به افسردگی، اضطراب شدید و حتی گرایش به مواد مخدر یا مسکن‌ها منجر شوند.

اختلالات شخصیتی نوعی مشکل سلامت روان هستند و تشخیص زودهنگام آن‌ها بسیار مهم است. همانند دیگر مشکلات روحی، وقتی علائم ظاهر می‌شوند باید سریعاً به دنبال کمک باشید. متخصصان سلامت روان می‌توانند با ارائه برنامه‌های درمانی مناسب، به شما در مدیریت افکار و رفتارهایتان کمک کنند. خانواده‌های افرادی که با این اختلالات روبرو هستند، معمولاً احساس استرس، غم، افسردگی و انزوا دارند. مراقبت از سلامت روان خودتان بسیار مهم است. اگر این علائم را مشاهده کردید، می‌توانید از یک روانشناس یا روانپزشک کمک بگیرید. همچنین، می‌توانید از خدمات مشاوره آنلاین مانند دکترخوب استفاده کنید.