فهرست محتوا
نیاز به کار از زمانهای قدیم وجود داشته و هر روز اهمیت آن بیشتر میشود. مشاوره شغلی یکی از تصمیمات مهم و سرنوشتساز برای هر فرد است. در گذشته، با توجه به اینکه تنوع مشاغل کمتر بود، انتخاب شغل برای فرزندان معمولاً بهصورت موروثی انجام میشد؛ به این معنا که فرزندان شغل پدرانشان را ادامه میدادند.
اما امروزه، انتخاب شغل یکی از مهمترین مراحل زندگی است و میتواند آینده فرد را تحت تأثیر قرار دهد. انتخاب یک شغل مناسب تعیینکننده میزان درآمد، کیفیت زندگی و میزان رضایت فرد از زندگی است. افرادی که شغل مورد علاقهشان را انتخاب میکنند، معمولاً با انگیزه بیشتری کار میکنند و برای رسیدن به اهدافشان تلاش میکنند.
در مقابل، کسانی که به شغل خود علاقهای ندارند، حتی اگر در بهترین موقعیت شغلی هم باشند، نمیتوانند پیشرفت زیادی داشته باشند و از زندگی خود لذت ببرند. این افراد ممکن است دائم به دنبال فرار از کار باشند و هیچ تلاشی برای تحقق آرزوهای بزرگ خود نکنند. به همین دلیل، بررسی معیارهای مختلف در مشاوره شغلی بسیار مهم است.
مشاوره شغلی چیست؟
پیشرفت شغلی یک فرآیند همیشگی است که بر زندگی و آینده شما تأثیر میگذارد. عواملی مانند علایق، تواناییها، ارزشها، شخصیت، تجربیات و شرایط شما در انتخاب شغل نقش دارند. این عوامل به شما کمک میکنند تا خودتان و دنیای کار را بهتر بشناسید و آیندهتان را به درستی انتخاب کنید.
هدف از مشاوره شغلی چیست؟
هدف، به طور ساده، چیزی است که شما میخواهید در آینده به آن برسید. این هدف میتواند یک خواسته یا نیاز باشد و ممکن است بلندمدت یا کوتاهمدت باشد. یکی از مهمترین اهداف شغلی شما زمانی مشخص میشود که تصمیم میگیرید در کدام حرفه کار کنید. چون شما سالها باید در آن شغل مشغول باشید و اگر شغل با شخصیت شما سازگار نباشد، از آن لذت نخواهید برد.
مثلاً آیا میخواهید شیمیدان، پزشک، کارشناس جذب سرمایه، مدیر پروژه یا کارشناس فروش شوید؟ فقط این که بخواهید وقتی بزرگتر شدید، همه شما را دکتر صدا بزنند، برای هدفگذاری شغلی کافی نیست. شما باید بدانید چگونه به این هدف برسید. دانستن هدف نهایی شغلی به شما کمک میکند تا اهداف کوتاهمدت خود را مشخص کنید و به تدریج به هدف نهایی خود برسید.
هدف از مشاوره شغلی این است که به شما کمک کند تصمیمات بهتری برای انتخاب شغل مناسب بگیرید و همچنین دانش و مهارتهایی را که برای تصمیمگیریهای شغلی و زندگی در آینده نیاز دارید، به دست آورید. برخی افراد ممکن است برای رسیدن به شغل مناسب نیاز به مشاوره فردی یا کمک از روانشناس داشته باشند تا اعتماد به نفس و عزت نفس کافی برای انتخاب شغل مناسب را پیدا کنند.
چه عواملی در انتخاب شغل موثر است؟
نکته مهمی که باید در انتخاب شغل مناسب به آن توجه کنید، این است که تحت تأثیر عوامل بیرونی قرار نگیرید. گاهی اوقات ممکن است به یک شغل علاقه یا استعداد نداشته باشیم، اما به خاطر صحبتها و رفتارهای دیگران فکر کنیم که واقعاً به آن کار علاقه داریم!
معمولاً ما بیشتر تحت تأثیر موارد زیر قرار میگیریم:
– والدین
– دوستان
– افراد مشهور
– جو حاکم بر جامعه
– رسانهها
– شبکههای اجتماعی
بنابراین، مهم است که به علایق و استعدادهای خود توجه کنید و تصمیمات شغلیتان را بر اساس شناخت واقعی از خودتان بگیرید.
توسعه شغلی چیست؟
توسعه شغلی بیشتر از فقط انتخاب رشته و شغلی است که بعد از فارغالتحصیلی میخواهید داشته باشید. این یک فرآیند مهم و حساس است که در طول زندگی شما اتفاق میافتد. به این معنی که شما در هر مرحله از زندگیتان ممکن است تغییراتی را تجربه کنید و با موقعیتهای جدیدی روبهرو شوید. بنابراین، باید به طور مداوم درباره شغل و زندگیتان تصمیم بگیرید و سعی کنید کار خود را بهروز کنید و گسترش دهید.
مراحل توسعه شغلی
در مسیر پیشرفت شغلی، مراحل مختلفی وجود دارد که اکثر افراد آنها را تجربه میکنند. این مراحل ممکن است برای هر شخص متفاوت باشد، اما به طور کلی شامل موارد زیر است:
1. رشد: در این مرحله، شما شروع به یادگیری مهارتهای طبیعی خود و مشاهده موقعیتهای شغلی مختلف میکنید. در اینجا متوجه نقاط قوت و ضعف خود میشوید و بررسی میکنید که چه مشاغلی با شما همخوانی دارند.
2. کاوش: در این مرحله، شما بیشتر در مورد مشاغلی که به آنها علاقه دارید یاد میگیرید و وظایف و مسئولیتهای هر شغل را بررسی میکنید. ممکن است تحصیلات و تجربه بیشتری کسب کنید و تصمیم بگیرید که آیا میخواهید در این زمینه ادامه دهید یا شغل دیگری را انتخاب کنید.
3. استقرار: در این مرحله، شما تصمیم میگیرید که کدام حرفه را دنبال کنید و به دنبال ارتقاء در آن هستید. ممکن است به شرکت در دورههای آموزشی بیشتر بپردازید تا برای موقعیتهای مدیریتی یا رهبری آماده شوید.
4. نگهداری: در این مرحله، شما از نقشی که در آن هستید راضی هستید و احتمالاً به بسیاری از اهداف خود دست یافتهاید. میتوانید به موفقیتهای بیشتری ادامه دهید یا تصمیم بگیرید که به زمینه یا نقش جدیدی بروید.
5. افول: در مرحله بازنشستگی، تمرکز و انرژی شما در حرفهتان ممکن است کاهش یابد، زیرا بیشتر بر روی حفظ سلامت شخصی خود و استراحت تمرکز میکنید. ممکن است ساعات کاری شما در این مرحله کاهش یابد یا به طور کامل متوقف شود.
مشاور شغلی کیست و چه کمکی به ما می کند؟
یک مشاور شغلی به شما کمک میکند تا بفهمید که چه کسی هستید و از تحصیل، شغل و زندگی خود چه میخواهید. او میتواند فضایی ایجاد کند که بتوانید درباره افکار، احساسات و نگرانیهای خود در مورد انتخابهای شغلی و تحصیلیتان صحبت کنید. این کار به شما کمک میکند تا افکار و احساسات خود را مرتب و سازماندهی کنید.
این مشاور به شما کمک میکند تا عواملی را که بر پیشرفت شغلیتان تأثیر میگذارد، شناسایی کنید و همچنین علایق، تواناییها و ارزشهای خود را بررسی کنید. او میتواند منابع و اطلاعات شغلی مناسب را برای شما پیدا کند و به شما در تعیین مراحل بعدی و برنامهریزی برای رسیدن به اهدافتان کمک کند.
نکته مهم در مشاوره شغلی این است که این فرآیند نباید فقط به انتخاب یک شغل خوب یا رشتهای خاص محدود شود. انسانها در طول زندگی تغییر میکنند و علایق جدیدی را کشف میکنند. همچنین با افزایش مهارتهایشان، میتوانند به زمینههای شغلی جدیدی وارد شوند. بنابراین، مشاور شغلی باید به شما کمک کند تا آیندهتان را مشخص کنید و دانش لازم را به شما بدهد تا برای حال و آینده شغلیتان برنامهای منسجم و هدفمند داشته باشید.
معیار های اصلی انتخاب شغل در مشاوره شغلی
معیارهای انتخاب شغل امروز یکی از مهمترین عوامل برای جوانان در ورود به بازار کار هستند. طبیعی است که پیدا کردن بهترین شغل کمی گیجکننده و نگرانکننده باشد، چون دنیای امروز به خدمات و محصولات مختلفی نیاز دارد. با پیشرفت تکنولوژی و افزایش نیازهای بشر، مشاغل زیادی به وجود آمدهاند که هر کدام بخشی از نیازهای مردم را در تأمین محصولات و خدمات برطرف میکنند.مهم ترین این معیار ها عبارت اند از:
1. در دسترس بودن شغل
یکی از اصول مهم در انتخاب شغل، در دسترس بودن آن شغل است. یعنی باید شغلی را انتخاب کنید که بتوانید در طول سال و به مدت طولانی انجامش دهید. هنگام انتخاب شغل، تحقیق کنید تا بفهمید چه شغلی را میتوانید بهطور مداوم ادامه دهید. شغلهای فصلی یا کوتاهمدت ممکن است خستهکننده باشند و هیچ تضمینی برای ادامه کار ندارند؛ ممکن است بعد از مدتی مجبور شوید شغل جدیدی پیدا کنید. بنابراین، قبل از انتخاب شغل، درباره آینده آن شغل تحقیق کنید و شغلی را انتخاب کنید که بتوانید مدت طولانی در آن کار کنید و امکان پیشرفت هم داشته باشد.
2. اشتیاق و علاقه
یکی دیگر از اصول مهم در انتخاب شغل، داشتن اشتیاق و علاقه به آن شغل است. قبل از انتخاب مسیر شغلی، باید از خود بپرسید به چه رشته یا شغلی علاقه دارید؟ انجام چه کاری به شما احساس خوبی میدهد؟ علاقههای شما در زمینه شغل چیست؟ بسیاری از افراد از شغل خود راضی نیستند و این نارضایتی باعث میشود کارشان را سخت و طاقتفرسا بدانند. اما این موضوع معمولاً به دلیل نداشتن علاقه به آن کار است. بنابراین، اگر میخواهید در آینده از شغلتان راضی باشید و کاری که انجام میدهید برایتان خستهکننده نباشد، باید قبل از انتخاب شغل به علایق و استعدادهای خود فکر کنید و شغل مناسب خود را پیدا کنید.
3. توجه به مهارت
توجه به مهارتهای فردی یکی از معیارهای مهم در انتخاب شغل است. مهارتها، نقاط قوت شما هستند که به شما کمک میکنند تا کار را به بهترین شکل انجام دهید. یکی از سوالات متداول در مصاحبههای استخدامی این است که کارفرما از شما میپرسد در چه زمینهای مهارت دارید یا مهارتهای شما چیست؟ هدف از این سوال این است که کارفرما بداند شما در چه زمینهای میتوانید به پیشرفت کار کمک کنید و حضور شما در شرکت چه موفقیتهایی به همراه خواهد داشت.
برای پیدا کردن یک شغل خوب، بهتر است مهارتهای خود را افزایش دهید. هر چه مهارتهای ارتباطی و دیگر مهارتهایتان بیشتر باشد، فرصتهای شغلی بیشتری برایتان فراهم میشود. به عنوان یک نکته کلیدی، پیشنهاد میشود مهارتهای خود را یادداشت کنید و بر اساس آنها یک مسیر شغلی مناسب برای خود انتخاب کنید.
4. استعداد
استعداد هر فرد به او کمک میکند تا در کارش موفقتر باشد. هر شخص یک یا چند استعداد خاص دارد. نکته مهم این است که افراد باید استعدادهای خود را کشف کنند و بر اساس آنها یک مسیر شغلی مناسب انتخاب کنند. اگر شغلی را انتخاب کنید که با استعدادهای شما هماهنگ باشد، میتوانید در کار خود پیشرفت بهتری داشته باشید.
5. سطح تحصیلات
تحصیلات یکی از اصول مهم برای انتخاب شغل است. داشتن مدرک تحصیلی مرتبط با شغل میتواند به موفقیت و پیشرفت شما در کار کمک کند. حتی اگر بدون مدرک خاصی مشغول به کار هستید، برای ترقی در شغل خود بهتر است تحصیلات خود را ادامه دهید و مدرک مربوطه را بگیرید.
برخی مشاغل به شدت به مدرک تحصیلی نیاز دارند و برای کار در آنها حتماً باید مدرک معتبر داشته باشید. اما مشاغلی هم وجود دارند که به مدرک تحصیلی نیازی ندارند و افراد باید مهارتهای لازم را بیاموزند.
نکته مشترک در هر دو دسته این است که در هر صورت باید آموزش وجود داشته باشد. در بعضی مشاغل، آموزش از طریق تحصیلات دانشگاهی انجام میشود، در حالی که در برخی دیگر از طریق یادگیری تجربی و مهارتآموزی صورت میگیرد.
6. نوع نگرش به کار
علایق و طرز تفکر هر فرد باعث میشود که نگرشهای متفاوتی به کارهای مشابه داشته باشند. یکی از معیارهای مهم در انتخاب شغل، توجه به نگرش خود نسبت به آن شغل است.
اگر شما از آن دسته افرادی هستید که هیجان و استرس را دوست دارید، مشاغل پرتنش میتوانند برای شما جذاب و هیجانانگیز باشند. اما اگر از استرس فراری هستید و محیط آرام را میپسندید، بهتر است به دنبال شغلهایی باشید که استرس کمتری دارند.
با توجه به این نکات، میتوانید رضایت بیشتری از شغلتان داشته باشید و انتخاب بهتری انجام دهید.
7. تجربه شغلی
داشتن تجربه شغلی میتواند شانس شما را برای استخدام در آن شغل بیشتر کند. اکثر کارفرماها ترجیح میدهند افرادی را استخدام کنند که قبلاً تجربه کار در آن حوزه را داشتهاند. دلیل این موضوع این است که استخدام افراد با تجربه به پیشرفت شرکت کمک میکند.
شخصی که تجربه کافی دارد، به جای صرف زمان برای آزمون و خطا، میداند که چگونه میتواند بهتر عمل کند. یکی از بهترین راهها برای کسب تجربه، شرکت در دورههای کارآموزی بهصورت داوطلبانه است. با گذراندن این دورهها، میتوانید تجربه لازم را بهدست آورید و به شغل مورد نظرتان نزدیکتر شوید.
8. حقوق و دستمزد
در ابتدا باید بگوییم که حقوق و دستمزد یکی از موارد مهمی است که باید در تصمیمگیری درباره مسیر شغلیتان در نظر بگیرید، اما نباید تنها عامل تصمیمگیری باشد. قبل از انتخاب شغل، بهتر است درباره حقوق و دستمزد آن شغل تحقیق کنید.
دستمزد یک شغل خوب باید به اندازهای باشد که هزینههای ضروری زندگی شما را پوشش دهد. همچنین، ممکن است در شرایطی قرار بگیرید که بین چند شغل مختلف شک و تردید داشته باشید. در این مواقع، میتوانید از حقوق و دستمزد به عنوان یکی از معیارهای مقایسه استفاده کنید.
انتخاب شغل، تغییر شغل و مشاوره شغلی از جمله مسائلی هستند که همه ما در یک مقطع از زندگیمان با آنها مواجه میشویم. بدون شک، شغل هر فرد تأثیر مستقیم بر زندگی او دارد. بنابراین، تعیین مسیر شغلی مناسب، پیدا کردن کار متناسب با اهداف و سلیقهها و در نهایت رسیدن به رضایت شغلی، میتواند کیفیت زندگیتان را بهبود بخشد. برای اینکه بتوانید شغلی متناسب با اهداف و علایق خود انتخاب کنید، باید به چند نکته توجه کنید که در این مقاله به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد.
