روانشناسی سلامت بهتر است یا روانشناسی بالینی؟

رشته روانشناسی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا، دارای گرایش‌های مختلفی است. هر کدام از این گرایش‌ها منابع، رتبه، پیشینه، واحدهای درسی و اهداف متفاوتی دارند. برای اینکه بتوانید بهترین انتخاب را برای ادامه تحصیل در یکی از این گرایش‌ها داشته باشید، ابتدا باید تفاوت‌های هر یک را بررسی کنید. در ادامه، به مقایسه دو گرایش روانشناسی سلامت و روانشناسی بالینی می‌پردازیم.

روانشناسی سلامت

کیفیت زندگی و رفتارهایی که افراد انجام می‌دهند، نقش مهمی در سلامت آن‌ها دارد. روانشناسیسلامت به بررسی این موضوع می‌پردازد که چگونه می‌توان کیفیت زندگی و سلامت افراد را افزایش داد. هدف اصلی این علم، شناسایی و اجرای راهکارهایی است که به بهبود سلامتی و زندگی بهتر کمک می‌کند. این راهکارها می‌تواند شامل سیاست‌های ملی و همچنین آموزش‌های مستقیم به مردم باشد.

یکی از موضوعات کلیدی در روانشناسی سلامت، پیشگیری از مشکلات مربوط به سلامتی است. شعار «پیشگیری بهتر از درمان» نشان‌دهنده اهمیت این بخش است. زیرا در بسیاری از موارد، درمان بیماری‌ها می‌تواند هزینه‌های جسمی، روانی و مالی زیادی به همراه داشته باشد. به همین دلیل، اهمیت پیشگیری از بروز بیماری‌ها بیشتر می‌شود.

روانشناسی بالینی

روانشناسی بالینی یک رشته تخصصی است که به تحقیق، آموزش و ارائه خدمات مرتبط با درک، پیش‌بینی و کاهش مشکلات فکری، عاطفی، بیولوژیکی، روانی، اجتماعی و رفتاری می‌پردازد. این رشته برای کمک به افرادی که به کمک نیاز دارند، بسیار مفید است.

تمرکز روانشناس بالینی بر مطالعه، تشخیص و درمان بیماران با مشکلات روانی و روان‌شناختی است. این متخصصان رفتارهای عادی و غیرعادی را بررسی می‌کنند. اگرچه ممکن است خودشان به طور مستقیم درمان نکنند، اما با انجام تست‌ها و ارزیابی‌های روان‌شناختی به تشخیص و درمان مشکلات سلامت روان کمک می‌کنند.

روانشناسی بالینی می‌تواند در همه زمینه‌های اختلالات روانی، عاطفی و رفتاری ارزیابی و راه‌کارهای درمانی ارائه دهد. اگر به حمایت حرفه‌ای برای مشکلات سلامت روان خود نیاز دارید، می‌توانید از مشاوره تلفنی دکتر روانشناس بالینی دکتر خوب استفاده کنید. همچنین می‌توانید به صورت آنلاین نوبت برای مراجعه حضوری رزرو کنید.

The concept of rational and irrational thinking of two people. Heads of two people with colourful shapes of abstract brain for concept of idea and teamwork. Two people with different thinking.

تفاوت های گرایش بالینی و سلامت در واحدهای درسی

رشته‌های روانشناسی سلامت و روانشناسی بالینی با وجود شباهت‌هایی که دارند، تفاوت‌های مهمی نیز با هم دارند. به همین دلیل، طبیعی است که با وجود برخی واحدهای درسی مشترک، در بسیاری از واحدها تفاوت داشته باشند.

روانشناسی سلامت به بررسی عواملی که بر سلامت افراد تأثیر می‌گذارند، می‌پردازد و از مدل زیستی-روانی-اجتماعی استفاده می‌کند. این رشته همچنین به علوم پزشکی توجه دارد. بنابراین، دانشجویان روانشناسی سلامت باید واحدهایی را بگذرانند که به سلامت از نظر پزشکی مربوط می‌شوند. در مقابل، در رشته روانشناسی بالینی، چنین دروسی به مراتب کمتر وجود دارد.

چه کسانی مجاز به شرکت در کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی هستند؟

برای شرکت در کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشجویان باید دو مسیر وزارت علوم و وزارت بهداشت را در نظر بگیرند و بر اساس توانایی، شرایط و علاقه‌ خود یکی را انتخاب کنند. سپس باید منابع مربوط به ارشد بالینی را به درستی مطالعه کنند.

در آزمون ارشد روانشناسی بالینی وزارت علوم، افراد می‌توانند با مدرک لیسانس روانشناسی یا حتی با لیسانس غیرمرتبط شرکت کنند. فقط باید مطمئن شوند که جامع‌ترین منابع را برای مطالعه انتخاب می‌کنند.

اما در کنکور وزارت بهداشت برای گرایش بالینی، فقط افرادی که مدرک کارشناسی روانشناسی دارند، مجاز به شرکت در این آزمون هستند.

در مورد کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت، متقاضیان می‌توانند هم از طریق کنکور وزارت بهداشت و هم وزارت علوم وارد این رشته شوند. افرادی با لیسانس غیرمرتبط می‌توانند از طریق وزارت علوم شرکت کنند، اما در وزارت بهداشت این امکان وجود ندارد.

روانشناسی سلامت در وزارت بهداشت و وزارت علوم

در مقطع کارشناسی ارشد، فعلاً فقط دانشگاه‌های وزارت بهداشت، مانند انستیتو روانپزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی بهشتی و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، گرایش روانشناسی سلامت را پذیرش می‌کنند. منابع و مواد درسی این گرایش در وزارت بهداشت با گرایش بالینی تفاوت چندانی ندارد و مهم‌ترین تفاوت در ضرایب برخی از دروس است. برای اطلاعات بیشتر درباره ضرایب و مواد درسی هر گرایش، می‌توانید از جلسات مشاوره رایگان کیهان استفاده کنید.

در مقطع دکتری، تنها دانشگاه‌های وزارت علوم، گرایش روانشناسی سلامت را پذیرش می‌کنند. آزمون سلامت روان در وزارت علوم تحت عنوان کلی مجموعه روانشناسی و در کنار گرایش‌های بالینی و عمومی برگزار می‌شود. از نظر مواد درسی مانند روانشناسی رشد، آسیب‌شناسی روانی، زبان عمومی، استعداد تحصیلی، نظریات شخصیت، آمار و روش تحقیق، تفاوت عمده‌ای میان گرایش‌ها وجود ندارد.

تفاوت های روانشناسی سلامت و روانشناسی بالینی در اهداف

روانشناسان بالینی بیشتر بر روی ارزیابی، پیش‌بینی و درمان اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب، اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی تمرکز دارند. در مقابل، روانشناسان سلامت بیشتر به پیشگیری، حفظ سلامت، درمان بیماری‌ها و شناسایی عوامل و علل آن‌ها می‌پردازند.

به عبارت دیگر، روانشناسان بالینی معمولاً بعد از بروز اختلالات فعالیت می‌کنند، در حالی که روانشناسان سلامت در تلاش‌اند تا از بروز بیماری‌ها جلوگیری کنند و سلامت را ارتقا دهند. آن‌ها همچنین خدمات روانشناختی برای افرادی که بیماری جسمی دارند، ارائه می‌دهند.

مارینو پرز در سال 1991 اشاره می‌کند که روانشناسی سلامت با مسائلی سروکار دارد که ممکن است عواقب فیزیولوژیکی داشته باشند، در حالی که روانشناسی بالینی مستقیماً با مشکلات روانی در ارتباط است.

تفاوت های روانشناسی سلامت و روانشناسی بالینی در بازار کار

روانشناسان سلامت عمدتاً در زمینه‌هایی مانند بیمارستان‌ها، مراکز خدمات روانشناختی، مراکز مبارزه با سوء مصرف مواد، خدمات به معلولین، مراقبت‌های بهداشتی، نگهداری از سالمندان، و مراکز مداخله در بحران‌های بهداشتی فعالیت می‌کنند.

روانشناسان بالینی پس از فارغ‌التحصیلی از مقطع ارشد می‌توانند برای دریافت مجوز تأسیس کلینیک اقدام کنند. معمولاً در اوایل کار، آن‌ها تحت نظر سوپروایزرها در کلینیک‌ها کار می‌کنند تا تجربه کسب کنند.

این دسته از روانشناسان همچنین می‌توانند در بیمارستان‌های روانی، درمانگاه‌های بهداشت روانی، مراکز توانبخشی، مراکز دولتی، کلینیک‌های روانشناسی و یا به عنوان مدرس در مدارس و دانشگاه‌ها فعالیت کنند.

به طور کلی، از نظر بازار کار، تفاوت چندانی بین روانشناسی سلامت و روانشناسی بالینی وجود ندارد. هر دو گروه می‌توانند در هیئت علمی دانشگاه‌ها جذب شوند، کلینیک یا مطب تأسیس کنند، در کلینیک‌های درمانی کار کنند یا در بیمارستان‌ها استخدام شوند. فقط ممکن است حوزه‌های کاری آن‌ها متفاوت باشد.

روانشناسی سلامت بهتر است یا روانشناسی بالینی؟

پاسخ به این سؤال بستگی به علایق، شرایط، توانایی‌ها و ویژگی‌های هر فرد دارد. برای انتخاب بین منابع ارشد روانشناسی بالینی و روانشناسی سلامت، هر شخص باید به دقت تفاوت‌های این دو حوزه، اهداف و بازار کار هر کدام را بررسی کند تا بتواند بهترین رشته و مسیر را انتخاب کند.

برای موفقیت در هر کدام از این گرایش‌ها، مهم است که منابع معتبر و جامع مرتبط با آن گرایش را مطالعه کنید. به عبارت دیگر، اگر می‌خواهید در آزمون ارشد روانشناسی بالینی شرکت کنید، باید منابع مربوط به بالینی را بخوانید و اگر قصد دارید در روانشناسی سلامت ادامه تحصیل دهید، باید به مطالعه منابع سلامت بپردازید.

به طور کلی،انتخاب بین روانشناسی سلامت و روانشناسی بالینی به علایق و شرایط فرد بستگی دارد. برای موفقیت در هر کدام از این گرایش‌ها، مهم است که منابع معتبر مرتبط با آن گرایش مطالعه شود. افرادی که قصد دارند در آزمون ارشد روانشناسی بالینی شرکت کنند، باید منابع مربوط به بالینی را مطالعه کنند و کسانی که به روانشناسی سلامت علاقه‌مندند، باید به منابع سلامت توجه کنند.