فهرست محتوا
پاراسومنیا یا اختلال خواب به گروهی از مشکلات خواب گفته میشود که شامل مواردی مثل کابوسهای شبانه، ترسهای شبانه، راه رفتن در خواب، بیخوابی، گیجی در خواب، دندان قروچه و فلج خواب است.
پاراسومنیا چیست
واژه “پاراسومنیا” یا خواب پریشی ممکن است برای شما ناآشنا باشد، اما حتماً تجربه کردهاید که گاهی به سختی به خواب بروید یا وقتی بیدار میشوید احساس کنید شب خوبی نداشتهاید. اختلالات خواب مشکلی شایع هستند و درصد زیادی از مردم در سنین مختلف با آن مواجه میشوند. توجه به این مشکلات بسیار مهم است، زیرا کیفیت خواب ما تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی روزمرهمان دارد.
پاراسومنیا به رفتارهای غیرمعمول یا حوادث ناخواستهای اطلاق میشود که افراد قبل از خواب، در حین خواب یا در زمان بیداری بین خواب و بیداری تجربه میکنند. این رفتارها از نظر نوع، شدت و تعداد تفاوتهای زیادی با هم دارند. خواب پریشی در کودکان بیشتر از بزرگسالان شایع است، اما این نوع رفتارها در گروههای سنی مختلف نیز دیده میشود.
پاراسومنیا و مراحل خواب
بسیاری از افراد ممکن است مدتها از اختلالات خواب یا پاراسومنیا بیخبر باشند و این مشکلات میتوانند به سلامت آنها آسیب برسانند. دانستن اینکه هر نوع اختلال مربوط به کدام مرحله خواب است، میتواند به شما در فهم دلیل بدخوابی یا خستگی مداومتان کمک کند.
پاراسومنیا به سه دسته تقسیم میشود:
1. پاراسومنیای مرحله NREM (خواب با حرکت غیرسریع چشم)
2. پاراسومنیای مرحله REM (خواب با حرکت سریع چشم)
3. انواع دیگر
خواب انسان از دو مرحله اصلی تشکیل شده است: REM و Non-REM. این دو مرحله بهصورت چرخهای در طول خواب تکرار میشوند. REM به معنای حرکات سریع چشم است که در مرحله Non-REM وجود ندارد. خواب انسان ابتدا با مرحله Non-REM شروع میشود، سپس برای مدت کوتاهی وارد مرحله REM و خواب عمیق میشود و این چرخه دوباره تکرار میشود.
انواع اختلال خواب
۱. کابوس شبانه
کابوسها خوابهای ترسناک و نگرانکنندهای هستند که میتوانند احساس وحشت یا اضطراب را به همراه داشته باشند. معمولاً فردی که کابوس میبیند، ناگهان از خواب بیدار میشود و میتواند جزئیات خوابش را به یاد بیاورد. برگرداندن خود به خواب بعد از یک کابوس میتواند سخت باشد. کابوسها میتوانند به دلایل مختلفی مثل بیماری، اضطراب، از دست دادن نزدیکان یا واکنش منفی به داروها به وجود بیایند. اگر کابوسها بیشتر از یک بار در هفته تکرار شوند یا باعث شوند خوابهای خوبی نداشته باشید، بهتر است با یک روانپزشک مشورت کنید.
۲. وحشت شبانه
فردی که دچار وحشت شبانه میشود، ناگهان از خواب بیدار میشود و در حالی که بسیار ترسیده و گیج است، نمیتواند به صداها پاسخ دهد و به طور کامل بیدار نمیشود. این حالت معمولاً حدود ۱۵ دقیقه طول میکشد و بعد از آن فرد دوباره به خواب میرود. افرادی که وحشت شبانه را تجربه میکنند، معمولاً روز بعد هیچ چیزی از آنچه اتفاق افتاده به یاد نمیآورند. وحشت شبانه شبیه به کابوس است، اما معمولاً در خواب عمیق رخ میدهد.
این حالت میتواند باعث حرکات ناگهانی شود که ممکن است به خود فرد یا دیگران آسیب برساند. وحشت شبانه بیشتر در کودکان بین ۳ تا ۸ سال رایج است و این کودکان ممکن است در خواب صحبت کنند یا راه بروند. همچنین، شدت استرس عاطفی یا مصرف الکل میتواند احتمال بروز وحشت شبانه در بزرگسالان را افزایش دهد.
۳. راه رفتن در خواب
راه رفتن در خواب زمانی اتفاق میافتد که فرد به نظر بیدار و در حال حرکت است، اما واقعاً خواب است و هیچ خاطرهای از آن ندارد. این حالت معمولاً در خواب عمیق غیر REM (مرحله ۳ و ۴ خواب) در اوایل شب رخ میدهد، اما ممکن است در خواب REM در صبح زود نیز اتفاق بیفتد.
راه رفتن در خواب بیشتر در کودکان بین ۵ تا ۱۲ سال مشاهده میشود، اما میتواند در کودکان کوچکتر، بزرگسالان و حتی سالمندان نیز رخ دهد. به نظر میرسد که این اختلال به صورت ارثی در خانوادهها وجود داشته باشد. برخلاف باور عمومی، بیدار کردن کسی که در حال خوابراه رفتن است خطرناک نیست و معمولاً فرد پس از بیدار شدن کمی گیج و متوجه محیط اطرافش نیست.
با این حال، خود راه رفتن در خواب میتواند خطرناک باشد، زیرا فرد از محیط اطراف خود آگاهی ندارد و ممکن است به اشیاء برخورد کند یا بیفتد. معمولاً این اختلال در بیشتر کودکان با ورود به سن نوجوانی از بین میرود.
۴. سردرگمی آزاردهنده
این حالت معمولاً زمانی اتفاق میافتد که فرد از خواب عمیق در اوایل شب بیدار میشود. به این اختلال که به “مستی خواب” نیز معروف است، فرد بعد از بیدار شدن به شدت گیج و کند عمل میکند. این افراد به آرامی به دستورات پاسخ میدهند و ممکن است درک کنند که کسی از آنها سوال میپرسد، اما پاسخ دادن برایشان سخت باشد. همچنین، حافظه کوتاهمدت آنها دچار مشکل میشود و معمولاً در روز بعد هیچ یادآوری از آن گیجی و سردرگمی ندارند.
۵. حرف زدن در خواب
حرف زدن در خواب یک نوع اختلال است که بین خواب و بیداری اتفاق میافتد. معمولاً این وضعیت خطرناک نیست، اما میتواند برای همسران یا اعضای خانوادهای که این را میبینند، نگرانکننده باشد. حرف زدن در خواب میتواند شامل صداهای ساده یا جملات طولانی باشد. فردی که در خواب صحبت میکند، معمولاً هیچگاه به یاد نمیآورد که این کار را کرده است. عوامل مختلفی مانند تب، استرس عاطفی یا دیگر اختلالات خواب میتوانند باعث این حالت شوند.
۶. فلج خواب
افراد مبتلا به فلج خواب نمیتوانند بدن یا اعضای خود را در هنگام خواب یا حتی وقتی بیدارند، حرکت دهند. در این حالت، ممکن است عضلات بدن به طور موقت از کار بیفتند. فلج خواب میتواند در خانوادهها به ارث برسد، اما علت دقیق آن هنوز مشخص نیست. این اختلال خطرناک نیست، اما افراد مبتلا معمولاً احساس ترس و نگرانی میکنند چون نمیدانند چه اتفاقی دارد میافتد. معمولاً یک صدای بلند یا لمس کسی میتواند این حالت را متوقف کند. بعد از چند دقیقه، فرد دوباره میتواند حرکت کند. این اختلال ممکن است فقط یک بار در زندگی شما اتفاق بیفتد یا چندین بار تکرار شود.
۷. بروکسیسم شبانه
بروکسیسم شبانه یا دندان قروچه به ساییدن دندانها به هم در حین خواب گفته میشود. این حالت ممکن است به صورت غیر ارادی اتفاق بیفتد و گاهی با سایر اختلالات خواب همراه باشد. دندان قروچه میتواند باعث درد در فک و گوش، آسیب به عضلات فک، و سایش و آسیب به دندانها شود. شدت دندان قروچه میتواند متفاوت باشد و در موارد شدید ممکن است آسیب جدی به دندانها وارد کند. یکی از راههای جلوگیری از سایش دندانها استفاده از محافظ دهان است که توسط دندانپزشک تجویز میشود. این محافظ روی دندانها قرار میگیرد تا از ساییدن آنها به هم جلوگیری کند.
۸. شب ادراری
در برخی افراد، در خواب نمیتوانند کنترل ادرار خود را حفظ کنند. بیاختیاری ادرار دو نوع دارد: اولیه و ثانویه.
– بیاختیاری ادرار اولیه به این معناست که فرد از دوران کودکی نمیتوانسته ادرار خود را کنترل کند. این نوع معمولاً ارثی است و اگر والدین یا خواهر و برادرها نیز این مشکل را داشتهاند، احتمال اینکه کودک نیز دچار این مشکل شود بیشتر است.
– بیاختیاری ادرار ثانویه زمانی اتفاق میافتد که فرد قبلاً قادر به کنترل ادرار بوده، اما به دلایل مختلفی دچار این مشکل شده است. این نوع ممکن است به دلیل بیماریهایی مانند دیابت، عفونتهای ادراری، آپنه خواب یا اختلالات روانی ایجاد شود.
برای درمان شبادراری، روشهایی مثل اصلاح رفتار، استفاده از دستگاههای هشداردهنده و داروها وجود دارد.
در این مقاله، درباره انواع اختلالات خواب صحبت کردیم. بعضی از این اختلالات بسیار رایج هستند و برخی دیگر نادرترند. بنابراین، احتمالاً هرکدام از ما حداقل یکبار تجربهای از خواب پریشی یا پاراسومنیا داشتهایم. اگر شما هم تا به حال به اختلال خواب دچار شدهاید، لطفاً تجربهتان را با ما در میان بگذارید. همچنین، اگر سوالی درباره این موضوع دارید، حتماً از مشاوران دکترخوب بپرسید تا به شما پاسخ دهند.
